هەندێک دەرسی مێژوویی بۆ پارلەمانتارانی جەهەپە

دەرسیم بە نازکێشان ناگیرێتەوە
حەسەن جەماڵ/ میللیەت
لە تورکیەوە: مەسعوود مەناف
بەم هۆیە کە سەبارەت بە دەرسیم قسەی کردووە، چی وای نەماوە کە نوێنەری جەهەپەی مەرسین “حوسێن ئایگەن” لە پارتەکە دەربکرێ. چاوپۆشی لە قەتڵوعامی دەرسیم دەکەی، پشتیوانی لە ڕەژیمی بەشار ئەسەد دەکەی، دەبی بە پارێزەری ئەرگەنەکۆن و پاشان باس لە سۆسیال دێمۆکراسی بۆ من دەکەی و خۆت بە ئاڵاهەڵگری گۆڕان دەزانی. کێ بڕوات پێدەکات؟

ساڵی 1925

پلانی ئیسلاحاتی شەرق: لە ناوەندی پارێزگا و شار و ئاواییەکان، لە دەزگا حکومەتیەکان، شارەوانی، سەرجەم دامەزراوەکان، قووتابخانەکان، بازار و کۆڵانەکان دا، هەرکەس لە تورکی زیاتر، زمانێکی تر بەکارببات، سزا دەدرێ”. هەرچی زووتر دەبێ دەرسیم لە کوردایەتی بشۆرێتەوە.

ساڵی 1930

وەزیری داد “مەحموود ئەسەد بۆزکورت” دەڵێ: ئەوە فکر و باوەڕی منە: خۆی مەملەکەتەکە تورکە، ئەوانەی کە بە ڕەچەڵەک تورک نین، لەم وڵاتە تەنیا مافێکیان هەیە، ئەویتش خزمەتکاریە. نۆکەرێتیە.

ساڵی 1925

سەرۆکی مەجلیس، عەبدولخالیق ڕەندا، لە ڕاپۆرتی ناسراو بە “ڕاپۆرتی ڕۆژهەڵات”ی دا دەنووسێ: بۆ ئەوەی کە ئەو کوردانەی نیشتەجێی پارێزگاکانی ڕۆژهەڵاتی فرات بکرێنە تورک، دەبێ 10 ساڵان ڕەوشی سەربازی ئاوارتە ڕابگەێندرێ.

ساڵی 1926

لە ڕاپۆرتی “حەمدی بەگ” لێکۆڵەری مولکیە دا هاتووە: دەرسیم ڕۆژ بە ڕۆژ بەرەو کوردایەتی دەڕوا، مەترسیەکە گەورەتر دەبێت، دەرسیم جۆش[زیپکە]یەکە بۆ کۆماریەت. بۆ ئەوەی ئاکامێکی تاڵی لێنەکەوێتەوە، دەبێ هەرچی زووتر عەمەلیاتێک لە سەر ئەو جۆشە بکرێت.

ساڵی 1930

سەرۆکی نوێنەران “عیسمەت پاشا” لە میللەتی 31ی ئەگۆستی 1930 دا دەنووسێ: لەو وڵاتە تەنیا نەتەوەی تورکە کە بۆی هەیە داخوازی نەتەوەی بەرزبکاتەوە. هیچ کەسی تر ئەو ماافەی نیە.

ساڵی 1931

ڕاپۆرتی سەرۆکی گشتی هێزەچەکدارەکانی تورکیا “مارشال فەوزی چەخماخ”: دەرسیم نەزانە. دەبێ بە زۆر خەڵکی لێ نیشتەجێ بکرێ، دەبێ دەسەڵاتی گەورە وەک ئەوەی کە کۆلۆنیلیالیستەکان هەیانە بدرێتە دەستی بەرپرسانی هەرێمەکە. تەلقینی تورکایەتی دەبێ بکرێ. سەرجەم فەرمانبەرە کوردەکان دەبێ لە هەرێمەکە دووربکرێنەوە. دەرسیم بە نازکێشان خۆی ناداتە دەستەوە. دەستێوەردانی ئەرتەش شوێندانەری بەهێزتری دەبێت لە دەرسیم و ئاکامی باشتری لێدەکەوێتەوە. کوردایەتی دەبێ لە ناو گەلی تورک دا بتوێندرێتەوە.

ساڵی 1932

لە ڕاپۆرتی وەزیری ناوخۆ “شوکرو کایا” دا هاتووە: خەڵکی باکووری دەرسیم دەبێ بۆ ڕۆژئاوا کۆچ بدرێن، بەر لەوەی کە هێرشی سەربازی دەستپێبکات، سەرجەم چەک و چۆڵەکان دەبێ کۆبکرێتەوە. فەرمانبەرە خۆجێییەکان [کوردەکان]، جاسووسن. دەرسیمیەکان دەبێ بزانن کە بە ڕەچەڵەک تورکن. دەبێ پەروەردەی سەربازی فڕۆکە شەڕکەرەکان لە سەر ئاسمانی دەرسیم ئەنجام بدرێ،

ساڵی 1940

لە ڕاپۆرتێکی جەهەپە دا

دەبێ بە تورک کردنی کوردەکان پێڕەو بکرێ. کێشەی کورد، گرینگترین مەسەلەی تورکیایە. یەکەم شەرتی ئاسیمیلاسیۆن [تواندنەوەی نەژادی] فێربوونی زمانە.

ساڵی 1961

“جەماڵ گورسەل”، سەرۆکی کودەتای سەربازی 27ی مەی: لەو مەملەکەتە کوردی لێ نیە. تف دەکەم لە دەمووچاوی کەسیک کە بڵێ کوردم.

ساڵی 1986

“ئیحسان سەبری چاغڵیانگیل”، وەزیری دەرەوەی کابینەی سولەیمان دەمیرەل، کەسیک کە ساڵەهای ساڵ پارێزگار بووە و پۆستی بەرپرسیاریەتی ئەمنیەتی بەستۆوە بووە،لە کاسێتێکی دەنگی دا بە کەماڵ قڵچدارئۆغڵو، سەرۆکی جەهەپەی ئەمڕۆکە دەڵێ: دەرسیمیەکان خۆیان لە ناو ئەشکەوتەکان دا حەشار دابوو، ئەرتەش گازێکی ژەهراوی بەکارهێنا، لە بەردەرگای ئەشکەوتەکان [دەرسیمیەکان] وەکو مشک ژەهراوی بوون و مردن، لە 7 ساڵەوە بۆ 70 ساڵ. ئەو کوردە دەرسیمیانەیان قەتڵوعام کرد.

ساڵی 1986

“موحسین باتوور پاشا”، فەرماندەی هێزەکانی ئاسمانی ئەرتەش کە ئیمزاکەی لە ژێر کودەتانامەکەی 12ی مارس هەبوو لە بیرەوەریەکانی دا سەبارەت بە دەورانی گەنجێتی و ئەرکە تایبەتەکانی لە دەرسیم دەڵێ: کەمێک دوورتر لە ئەلعەزیز، لە داوێنی خارپوت، عەسکەر ئۆردووگایەکی لە خێوەت بەرپاکرد. ماوەیەک دواتر دەستمان بە جمووجۆڵکرد، یەکەم ئامانجمان “پەرتەک” بوو. نیزێک بە دوو مانگ، ئەرکێکی تایبەتمان بەجێگەیاند. داوای لێبوردن لە خوێنەرانم دەکەم، چونکە دەبێ لە باسکردن لە بەسەرهاتەکە خۆ ببوێرم.

ساڵی 1991

دەمیرەل، ئێوارەیەکی فێوریە، لە ئەنقەرە، لە خواردنێکی ئێوارەی کلووپی ئاناتۆلی دا بە من دەڵێ: عەسکەر بەر لە 1980 داوای “یاسای دەرسیم”ی لەمن کرد. نەمدانێ. لە دەرسیم، شتی زۆر ترسناک کراوە. ئاناتۆلی مووزاییکێکی ڕەنگیە. نیزێک بە بیست زمانی تێدا. پاش ئەوەی “چ بەختەوەرە ئەو کەسەی دەڵێ من تورکم” بۆنی نەژادپەرستی لێدێ.”

ساڵی 2010

ئەردۆغان، سەرۆک وەزیران لە میانەی هەڵمەتی ڕێفراندۆم دا دەڵێ: لە ساڵی 1938، لە دەرسیم، زیاتر لە 50000 کەس قەتڵوعام کرا…

هەندێک لە پارلەمانتارانی جەهەپە، لە ڕاستیەکانی دەرسیم تووڕە دەبن. ئەو ڕاستیانە لە مێژوی جەهەپەوە دێن. بەم هۆیە کە باس لەم واقیعە مێژوویانە دەکات، چی وای نەماوە کە ئایگوون لە جەهەپە دەرکرێ.

حەیف.

چاوپۆشی لە قەتڵوعامی دەرسیم دەکەی، پشتیوانی لە ڕەژیمی بەشار ئەسەد دەکەی، دەبی بە پارێزەری ئەرگەنەکۆن و پاشان باس لە سۆسیال دێمۆکراسی بۆ من دەکەی و خۆت بە ئاڵاهەڵگری گۆڕان دەزانی. کێ بڕوات پێدەکات؟

Advertisements

تاگەکان: , , , , , , , ,

12 Responses to “هەندێک دەرسی مێژوویی بۆ پارلەمانتارانی جەهەپە”

  1. : ڕۆژپڕێس / Rojpress Says:

    « Yazarın Önceki Yazısı
    “Dersimli okşanmakla kazanılmaz!’’
    BAZI CHP MİLLETVEKİLLERİNE TARİH DERSLERİ…

    Hasan Cemal
    h.cemal@milliyet.com.tr
    Tüm Yazıları »

    0

    inShare

    Diğer

    Dersim’e ilişkin gerçekleri dile getirdiği için CHP Tunceli milletvekili Hüseyin Aygün’ü parti içinde neredeyse ipe çekecekler. Dersim’le yüzleşmeyeceksin, Suriye’de Beşar Esad rejiminin yanında gözükeceksin, Ergenekon’un avukatlığına devam edeceksin, sonra da ‘sosyal demokrasi’den, ‘değişim’den söz edeceksin, kim inanır?..

    Yıl 1925. Şark Islahat Planı’ndan: “Vilayet ve kaza merkezlerinde, hükümet ve belediye dairelerinde ve diğer kuruluşlarda, okullarda, çarşı ve pazarlarda Türkçeden başka dil kullananlar cezalandırılacaktır. Dersim bir an evvel Kürtlüğe karışmaktan kurtarılmalıdır.”
    Yıl 1930.
    Adalet Bakanı Mahmut Esat Bozkurt der ki:
    “Benim fikrim ve kanaatim şudur ki, memleketin kendisi Türk’tür. Öz Türk olmayanların Türk vatanında bir hakkı vardır. O da hizmetçi olmaktır, köle olmaktır.”
    Yıl 1925.
    Meclis Başkanı Abdülhalik Renda’nın Doğu Raporu’ndan:
    “Fırat’ın batısındaki vilayetlerin bir kısmında dağınık vaziyette yerleşmiş olan Kürtleri Türk yapmak… On sene müddetle bölgede sıkıyönetim ilan etmek…”
    Yıl 1926.
    Mülkiye müfettişi Hamdi Bey Raporu’ndan:
    “Dersim gittikçe Kürtleşiyor. Tehlike büyüyor. Dersim, cumhuriyet için bir çıbandır. Bu çıban üzerinde kesin bir ameliyat yaparak acı sonuç ihtimali önlenmelidir.”
    Yıl 1930.
    Başvekil İsmet Paşa, 31 Ağustos 1930 tarihli Milliyet’e der ki:
    “Bu ülkede sadece Türk ulusu ırksal haklar talep etme hakkına sahiptir. Başka hiç kimsenin böyle bir hakkı yoktur.”
    Yıl 1931.
    Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak’ın raporundan:
    “Dersim cahildir. Zorunlu iskan uygulanmalıdır. Yüksek memurlara koloni (sömürge) yönetimlerindeki yetkiler verilmeli. Türklük telkini yapılmalı. Kürt kökenli yerli memurlar tümüyle bölgeden çıkarılmalı. Dersimli okşanmakla kazanılmaz. Silahlı kuvvetlerin müdahalesi, Dersimliye daha çok tesir yapar ve iyileştirmenin esasını oluşturur. Türk toplumu içinde Kürtlük eritilmelidir.”
    Yıl 1932.
    İçişleri Bakanı Şükrü Kaya raporunda der ki:
    “Kuzey Dersim halkı batıya göç ettirilmelidir. Askeri harekât başlamadan önce tüm silahlar toplanmalıdır. Yerli memurlar, (yani Kürtler) casustur. Dersimlilere kendilerinin aslen Türk olduklarını öğretmek lazımdır. Uçakların talim uçuşları Dersim üzerinde yapılmalıdır.”
    Yıl 1940.
    Bir CHP raporundan:
    “Kürtler Türkleştirilmelidir! Kürt meselesi Türkiye’nin en mühim meselesidir. Asimilasyonun ilk şartı dil öğretmektir.”
    Yıl 1961.
    27 Mayıs Darbesi’nin lideri Orgeneral Cemal Gürsel Diyarbakır’da der ki:
    “Bu memlekette Kürt yoktur. Kürdüm diyenin yüzüne tükürürüm.”
    Yıl 1986.
    Demirel döneminin dışişleri bakanlarından, yıllar yılı valilik, emniyet müdürlüğü yapmış olan İhsan Sabri Çağlayangil, kendisi de Dersimli olan CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun teybine der ki:
    “Dersim’de mağaralara iltica etmişlerdi. Ordu, zehirli gaz kullandı, mağaraların kapısının içinden… Bunları fare gibi zehirledi. Yediden yetmişe o Dersim Kürtlerini kestiler.”
    Yıl 1986.
    Muhsin Batur Paşa, 12 Mart Muhtırası’nın altında imzası olan hava kuvvetleri komutanı, anılarında, genç bir havacı subay olarak Dersim’deki ‘özel görevi’nden söz ederken şöyle der:
    “Elazığ’ın biraz uzağında, Harput’un eteklerinde çadırlı ordugâh kurduk. Bir müddet sonra ilk durak Pertek olmak üzere harekete geçtik. Ve iki ayı aşkın süre özel görev yaptık. Okuyucularımdan özür diliyor ve yaşantımın bu bölümünü anlatmaktan kaçınıyorum.”
    Yıl 1991.
    Demirel, şubat ayında bir akşam Ankara’da, Anadolu Kulübü’ndeki yemekte bana der ki:
    “Asker 1980 öncesi benden ‘Dersim Kanunu’ istedi. Vermedim. Dersim’de korkunç şeyler olmuştur. Renkli bir mozaiktir Anadolu… Yirmi küsur dil vardır. ‘Ne mutlu Türküm diyene…’ gelince, bakmayın ‘olana’ dememiş falan, biraz ırkçılık kokar.”
    Yıl 2010.
    Başbakan Erdoğan, referandum kampanyası sırasında der ki:
    “Dersim’de 50 bin kişi katledildi 1938’de…”

    * * *
    Bazı CHP milletvekilleri Dersim’le ilgili bu gerçeklere kızıyor. Bu gerçekler CHP’nin kendi tarihinden geliyor.
    Bu tarihi gerçekleri dile getirdiği ve CHP olarak bunlarla yüzleşilmesi gerektiğini savunduğu için CHP Tunceli milletvekili Hüseyin Aygün’ü neredeyse ipe çekecekler.
    Yazık.
    Dersim gerçeklerine yüzünü kapatacaksın, Suriye’de halka zulmeden Beşar Esad rejiminin yanında gözükeceksin, Ergenekon’un avukatlığına devam edeceksin, sonra da sosyal demokrasiden, değişimden söz edeceksin.
    Kim inanır?..
    İyi pazarlar!

    http://siyaset.milliyet.com.tr/-dersimli-oksanmakla-kazanilmaz-/siyaset/siyasetyazardetay/20.11.2011/1464969/default.htm

  2. : ڕۆژپڕێس / Rojpress Says:

    Dersim’de gaz kullanıldı
    21/11/2011 2:00
    Dersim ile ilgili en ciddi iddialardan biri zehirli gaz kullanıldığıdır. Çağlayangil açık açık gaz kullanıldığını söylemişti. İngiliz belgeleri de gaz olayını doğruluyor.

    http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalHaberDetayV3&ArticleID=1070154&Date=21.11.2011&CategoryID=77

    Dersim katliamıyla ilgili ilk defa CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun o dönem Malatya Emniyet Müdürlüğü’nde görevli olan İhsan Sabri Çağlayangil ile yaptığı bir röportajda gündeme gelen ‘gaz kullanıldı’ iddiasını İngiliz belgeleri de doğruluyor. İngiliz Arşivleri’nde bulunan ve ilk kez Radikal’in yayımladığı bu belgede ordunun ‘savaş uçağı ve gaz ‘kullandığı öne sürülüyor. 17 Ocak 1947 tarihini taşıyan ve İngiltere’nin Ankara Büyükelçiliği tarafından İngiltere Dışişleri Bakanlığı’na yollanan Dersim ile ilgili üç sayfalık raporda şunlar yazılı: “Uçakların kullanıldığı, inanıyorum ki gaz da kullanıldı, insafsız operasyonlardan sonra silah taşıyabilecek nüfusun çoğunluğu Anadolu’nun diğer ücralarına nakledildi…”
    Ankara Büyükelçiliği’nin Basın Ataşesi W.E.D. Allen’in yazdığı rapordaki iddiaların bir kısmı o dönemde bölgede görev yapan Jandarma Komutanı Albay Nazmi Sevgen’e dayandırılıyor. Sevgen’in emekli olduktan sonra CHP’nin İstanbul’daki güvenlik sorumlusu olduğu belirtilen raporda ayrıca Sevgen için ‘Büyükelçilik Bilgi Bürosu’nun yakın arkadaşı’ ifadesi de dikkat çekici. Sevgen’in bölge ile ilgili topografik bilgiler içeren bir tezinden de bahsedilen raporda, 1947’de sıkıyönetimin kaldırılmasıyla birlikte 2 bin Kürt ailenin otlatma ve ormancılık yapmaları için bölgeye geri çağrıldığı belirtiliyor.

    Çağlayangil de söylemişti
    Dersim’de gaz kullanıldığına dair iddiaların bir diğer önemli dayanağı da Kılıçdaroğlu’nun CHP Genel Başkanı olmadan çok önce, özel bir çalışma dolayısıyla dönemin Malatya Emniyet Müdürü Çağlayangil ile yaptığı röportajdır. Bu röportajın kamuoyuna yansıyan kısmında Çağlayangil şöyle diyor: “…Neticeyi söylüyorum. Bunlar kabul etmediler, mağaralara iltica etmişlerdi. Ordu zehirli gaz kullandı. Mağaraların kapısının içerisinden bunları fare gibi zehirledi. Ve yediden yetmişe o Dersim Kürtlerini kestiler. Kanlı bir harekât oldu. Hükümet otoritesi de köye ve Dersim’e girdi. Bugün Dersim’e rahatça gidebilirsiniz. Jandarma da girer, siz de girebilirsiniz.”

    29 Ocak 1947 tarihli o rapor
    ‘İngiltere Büyükelçiliği, Ankara/29 Ocak, 1947’ başlıklı ve Ernest Bevin imzalı üst yazıda şunlar var: “Efendim, 1936’da yaşanan karışıklıklardan sonra uygulanan olağanüstü halin şu an itibariyle hükümet tarafından kaldırıldığını size bildirmekten şeref duyarım. Tunceli bölgesi (önceden Dersim olarak bilinen yer), Türkiye’nin güneydoğusunda yer alır ve çoğunlukla Kürtler tarafından mesken edilmiştir. Basın ataşesi tarafından hazırlanan bölge hakkında bir bildiri ve bölgenin yakın tarihi ektedir.”

    Dersim planı 5 yıl önce hazırdı

    1938’deki askeri harekâttan tam 5 yıl önce Jandarma Umum Komutanlığı tarafından hazırlanan eylem planı, askerin her halükârda Dersim’in üzerine yürüyeceğini ve aşiretlerin sürgün edileceğini gösteriyor.

    Dersim’de ne olmuştu?
    1936’da geniş yetkilerle donatılan General Abdullah Alpdoğan ‘genel müfettiş’ olarak bölgeye gönderildi. Dersim, Elazığ ve Bingöl illerinde sıkıyönetim ilan edildi. Şeyh Sait isyanından beri aşiretler arasındaki gerginlik son dönemde ‘devletten yana olan ya da olmayan’lar düzeyine gelmişti. Bu gerginlik, ‘devletin uzattığı elin havada kalması’ Alpdoğan Paşa’nın sinirlerini iyice bozmuştu. Dersim’e devletin nüfuz etmesi ancak bölgenin en güçlü isimlerinden Seyid Rıza ile anlaşmaya bağlıydı. Alpdoğan, Seyid Rıza’ya geniş bir arazi, çok sayıda dükkân ve para teklif etti. Seyid Rıza, bu ‘rüşveti’ kabul etmedi. 1937’de Dersim’de bir iç savaşın yaşanmasından endişe eden Seyid Rıza, oğlu İbrahim’i Alpdoğan Paşa’ya yollayarak kanın durdurulmasını istedi. Dönüşte Sin Köyü’ne misafir olan İbrahim, Alpdoğan’ın emriyle öldürüldü. Seyid Rıza da yanına aldığı 100 kişilik silahlı gücüyle Sin Köyü’nü ve bir karakolu bastı, katillerin kendisine teslim edilmesini istedi. Bu olay isyan sayıldı ve Nisan 1937’de harekât resmen başladı. Diyarbakır’dan kalkan uçaklar Dersim’i bombalamaya başladı. Askeri harekâtlarda 50 bine yakın Dersimlinin yaşamını yitirdiği tahmin ediliyor.

    Dersim’deki harekâtın her ne kadar isyanı bastırmak için yapıldığı söylense de yayımladığımız belge ve fotoğraflar, aslında bu askeri harekâtın çok önceden planlandığını ortaya koyuyor. Bu belgelerin en önemlisi ise 1938’deki harekattan tam 5 yıl önce 1933’te eski adıyla Jandarma Umum Kumandanlığı’nın hazırladığı ‘gizli’ eylem planıdır.
    Yalnız 100 adet basılan, üzerinde ‘gizli ve zata mahsustur’ yazılı kitapçıkta Dersim’in tarihi, coğrafi ve demografik özelliklerinin yanı sıra ‘asayişsizliği’ ile ilgili de bilgiler yer alıyor. Ayrıca Dersim’le ilgili hazırlanan altı rapor da kitapçıkta mevcut. Mülkiye Müfettişi Hamdi Bey’in raporuna göre, Dersim halkı son derece zeki, kurnaz ve hileci. Aynı zamanda çıbanın başı… Dersim’deki asayiş sorunlarının tek tek sıralandığı kitapçıkta bölgenin itaatsizliğine de değiniliyor. Kitapçık iki ana bölümden oluşuyor. Dersim’i tanıtmak ve Dersim’in asayiş vaziyeti. İlk bölümde, Dersim’in coğrafi vaziyeti, yolları, suları, nüfus vaziyeti, ırki, iktisadi, zirai, idari, mali, askerlik ve aşiret vaziyetleri anlatılıyor. İkinci bölümde ise Dersim’in asayişsizliği anlatılırken, bu konuda alınacak ıslahi esaslar ve bu çalışmanın safhaları anlatılıyor. Dersim’den hangi aşiretlerin çıkarılacağı planları da yapılmış. Hazırlanan plandaki çarpıcı ifadelerden bazıları şöyle:
    Dersim kıt’ası ahalisi, menaatı mevkiiyeleri hasebile alelekser yaptıkları yanlarına kâr kaldığından bundan cüret alarak hükümete inkiyat (boyun eğmek) etmiyor, vergi ve asker vermiyor…
    Dersimlilerin cidden ıslahı için ittihaz (tutma, sayma) icrası labut tedabire gelince: ‘Muhtemelen her mukavemeti hesap ederek bunu kıracak kadar 4. ordudan (20. tabur) kuvvet tahsisi…

    ‘Dersim büyük bir çıban’
    Kitapçıkta bazı raporlara da yer verilmiş. Bunlardan biri de Mülkiye Müfettişi Hamdi Bey’in raporu. O raporun bazı bölümleri de şöyle:
    Seyit Rıza’nın bütün aşiretleri ittifakına alması ve harekete şubatta geçmeleri ihtimali hakkındaki keyfiyeti teyit veğ tevsik kabil olmamıştır. Yakın bir mülakatın vereceği netayiç ve malumatı arz edeceğim gibi Dersim gittikçe Kürtleşiyor, mefküreleşiyor (ülkü, ideal), tehlike büyüyor…
    Dersim, hükümeti Cümhuriyet için bir çıbandır…
    Raporun ardından çıkarılan bir de şu sonuç kitapçığa eklenmiş: “Dersim, Türkiye için cehalet, maişet darlığı, dahili ve harici tesvilat ve Kürtlük temayülatı ile bulaşmış, tehlikeli bir çıbandır. Bu çıbanın kat’i bir ameliyeye tabi tutulması lazımdır…”
    “Dersim halkı cahildir. Bununla beraber şekavete, tecavüze, soygunculuğa, asıl müessir rüesa olmuştur” diye başlayan bölümün sonunda ıslah çalışmalarının safhaları şöyle anlatılıyor: “Ana yolların inşası, silahların toplanması, reislerin, bey ve ağaların, seyitlerin bir daha gelmemek üzere Garbi Anadolu’ya nakli…”

    1935 ve 1936’da da rapor yazıldı

    İNÖNÜ RAPORU
    İsmet İnönü’nün hazırlattığı 1935’teki raporda özetle şunlar yazıyordu: “Erzincan’da Dersim Kürtlerine karşı vaktiyle set olan Türk köyleri dağılıp zayıflayarak ve Ermeniler kâmilen (tamamen) kalkarak Dersimlilerin istilasına karşı meydan tamamen boş kalmıştır. Köyler Dersim’in semiz halkı ile süratle dolmaktadır. Bu köyler Dersim çapulcu kollarının içeri yayılması için menzil ve yatak rolü yapmaktadır… Dersim vilayetinin yeniden teşkiliyle askeri bir idare kurulması ve ıslahın bir programa bağlanması lazımdır. 1935 ve 1936’da yolları, karakolları yapılacaktır. 1937 ilkbaharına kadar hazır olursa mürettep ve seferber 2. Fırka Kuvvet ilbaylığı emrine 1937 ilkbaharında verilecektir.”

    BAYAR RAPORU
    Celal Bayar da başbakan olduğunda 1936’da Dersim de dahil bölgeyi gezerek bir ‘Şark Raporu’ hazırladı. Raporunun girişinde şu ifadeler yer alıyordu: “Hariçten sokulmağa çalışılan politikanın muzır cereyanlarını kırmak ve bu yurddaşları ana vatana bağlamak için devamlı çalışmak ister. Kendilerine, yabancı bir unsur oldukları resmî ağızlardan da ifade edildiği takdirde, bizim için elde edilecek netice, bir aksülamelden ibaret olabilir. Bugün Kürt diye bir kısım vatandaşlar okutturulmamak ve devlet işlerine karıştırılmamak isteniliyor. Bunu bir sisteme bağlayarak, kendilerine sarih talimat verilmesini çok yerinde ve faideli bir tedbir olarak telâkki etmekteyim.”

    Dersim isyanı kronolojisi

    Haziran 1925
    İsyan dalgası Şeyh Sait ile başladı. Bu isyan kanlı bir şekilde bastırıldı, Şeyh Sait İstiklal Mahkemesi’nde yargılandı ve idam edildi. Devlet artık bu bölgeye hep şüphe ile bakmaya başladı.

    Ocak 1936
    Geniş yetkilerle donatılan General Abdullah Alpdoğan, bölgeye gönderildi. Dersim, Elazığ ve Bingöl illerinde sıkıyönetim ilan edildi. Yaptığı ilk iş, kışla inşa etmek oldu.

    Ocak 1937
    Seyid Rıza, oğlu İbrahim’i Alpdoğan’a göndererek kanın durdurulmasını istedi. İbrahim, dönüşte Alpdoğan’ın emriyle öldürüldü. Seyid Rıza 100 kişilik silahlı gücüyle bir karakolu bastı.

    Nisan 1937
    Askeri harekât resmen başladı. Bölgeye halkı teslim olmaya çağıran bildiri atıldı. Bildiride, “Teslim olun. Yoksa Cumhuriyet’in kahredici orduları tarafından mahvedileceksiniz” deniliyordu.

    Eylül 1937
    Çok kan döküldüğünü gören Seyid Rıza, “Canına bir zarar gelmeyecek” sözü üzerine teslim olmaya giderken 12 Eylül 1937’de adamlarıyla beraber tutuklandı. Sonra da idam edildi.

    Haziran 1938
    Yeni bir askeri harekât daha başlatıldı. Oldukça kanlı olan bu harekatta resmi rakamlara göre 13 bin kişi öldü. Tarihçilere göre ise üç yılda ölen Dersimlilerin sayısı 50 bine yakındı.

    YARIN: SEYİT RIZA’NIN BİLİNMEYEN HİKAYESİ/FIRILDAK NURİ’NİN OYUNU

  3. : ڕۆژپڕێس / Rojpress Says:

    http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalHaberDetayV3&ArticleID=1070078

    Devletin zirvesi Dersim’de
    20/11/2011 2:00
    Yazı Boyutu
    Dersim’de Atatürk, İnönü, Celal Bayar ve Fevzi Çakmak’ın rolünü ortaya koyan çok sayıda bilgi ve belge var. Gerçeklerin tam olarak öğrenilmesi için Genelkurmay arşivleri de açılmalı.

    ABDULLAH KILIÇArşivi

    AYÇA ÖRERArşivi

    Başlarken… Alevi ve Zaza/Kürt nüfusu barındıran, sarp bir coğrafyaya sahip Dersim, tarihi boyunca ‘devlete kapalı’ bir yapı olarak bilindi. Etnik ve dini yapısıyla hep ‘farklılık’ gösteren, çok sayıda aşiret ve oymaktan oluşan Dersim’de Ermeniler de yaşıyordu. Dersim’e Cumhuriyet’ten önce, Osmanlı döneminde de harekâtlar düzenlendi. 1907, 1908, 1909, 1916, 1926, 1930, 1931, 1935, 1937 ve 1938’de büyük çaplı 10 askeri harekat yapılan Dersim’de bu askeri harekâtlar sonucunda kaç insanın öldüğü, kaçının başka bölgelere sürüldüğü, kaç kişinin yaralandığı henüz tam bilinmiyor. Ancak bilinen bir gerçek var: Asileri bastırmak için yapılan operasyonlarda gühahsız halk katledildi. Son harekâtla ilgili tartışmalar bugün yeniden alevlenirken, Radikal, bazı tarihi belge ve bilgileri gün ışığına çıkardı. Dizimize fotoğraf ve belge vererek katkıda bulanan Hasan Saltık’a teşekkür ederiz.

    1938’deki bombardımanda subay olarak görev yapan Orgeneral Muhsin Batur, ölmeden önce yazdığı kitapta Dersim günlerini şöyle anlatır:
    “…Elazığ’ın biraz uzağında Harput’un eteklerinde çadırlı ordugâh kurduk ve bir müddet sonra ilk durak Pertek olmak üzere harekete geçtik ve iki ayı aşkın bir süre özel görev yaptık. Okuyucularımızdan özür diliyor ve yaşantımın bu bölümünü anlatmaktan kaçınıyorum…” İşte her şey Batur’un söylemekten kaçındığı, dilini ısırdığı anılarında gizliydi. 1938’de Dersim’de ne olduğunu tam olarak öğrenmek ancak Genelkurmay Başkanlığı’nın arşivlerinin araştırmacılara açılmasına bağlı. Genelkurmay Arşivleri’nde Dersim ile ilgili çok sayıda belge ve fotoğraf var. Yine Dersim harekâtıyla ilgili savaş uçaklarının bombardıman yaptığı sırada çekilmiş görüntülerin olduğu biliniyor. Genelkurmay’ın elindeki bilgi, belge ve görüntülerin sansürsüz olarak en azından araştırmacılara açılması Dersim ile çeşitli spekülasyonları ve iddiaları minimize edecektir. Nedense Genelkurmay, bugüne kadar Dersim tartışmalarının hep dışında kaldı. Basın bu olayla ilgili o dönemde sansüre tabi tutuluyor, haberler kontrollü şekilde halka ulaşıyordu.

    Yine Türk Tarih Kurumu’nun arşivlerinde de Dersim ile ilgili fotoğraflar mevcut. Onlar da nedense bunu kamuoyuyla paylaşmaya pek yanaşmıyor.
    TBMM bu konuda en şeffaf kurum. Dersim ile ilgili zabıtları, görüşmeleri, alınan kararları TBMM arşivlerinde bulmak mümkün… Biz bu yazı dizisinde yine devlet kurumlarından çıkmış çok sayıda belge ve fotoğrafı kullanacağız. Bunların bir kısmını resmi yollarla aldık, bir kısmını da özel koleksiyonculardan temin ettik. Yani hiçbiri ‘gizli’ ya da ulaşılamaz değil. Bunlara ulaşmak için sadece biraz gayret yeterli.

    Atatürk: Haydutlar bertaraf edildi
    Dersim ile ilgili en çok tartışılan ve bugüne kadar pek kimsenin söylemeye cesaret edemediği konuların başında “Atatürk’ün ve İsmet İnönü’nün harekâttan haberi var mıydı?” sorusu geliyor. Eldeki belge ve bilgilere göre her ikisinin de askeri operasyonlardan haberi vardı. İkisinin de yapılan her operasyonda emri ve imzası bulunuyordu. TBMM’teki tutanaklara ve Meclis konuşmalarının zabıtlarına bakıldığında bu net görülüyor. Yine Başbakanlık Arşivleri’ndeki ‘kararnamelerde’ de hem Atatürk’ün hem de İnönü’nün imzaları mevcut.

    1935, 1936 ve 1937’de Dersim’e yapılan operasyonların altındaki imzalar Atatürk ve İnönü’ye ait. Haziran başında başlanan ve operasyonların en ağırı ve sonuncusu olan 1938 Dersim Harekâtı’ndaki ‘kararname’de de Atatürk’ün imzası var. 9.6.1938 tarihini taşıyan 8993 sayılı kararnamede “Bir aydan fazla devam edeceği tahmin edilen Tunceli harekâtının muharebe ve müsademeleri istilzam edecek mahiyet ve ehemniyette olduğu” belirtiliyor ve “881 sayılı kanunun 1’inci maddesine göre onandığı” yazılıyor. Cumhurbaşkanı olarak Atatürk’ün imzaladığı kararnamede Başbakan olarak Celal Bayar imzası bulunuyor.
    9.6.1938 tarihini taşıyan Atatürk imzalı başka bir kararnamede de kara, hava ve jandarmanın Tunceli’ye yapacağı harekâtın ‘sefer mahiyetinde mühim bir harekat’ olduğu yazılı. Atatürk’ün Dersim’den değişik yıllarda başka illere göç ettirilen ve ettirilecek yerliler ile ilgili kararnamelerde de imzası mevcut.

    Bravo ve alkışlar Celal Bayar’a!
    Yine TBMM Arşivleri’nde bulunan önemli bir belge ise 1 Kasım 1938 tarihini taşıyor. Hasta olduğu için TBMM’nin açılış törenine katılamayan Atatürk’ün bu konuşmasını Başbakan Celal Bayar milletvekillerine okuyor. Söze “Reisimiz Atatürk’ten aldığım emir üzerine bu seneye ait nutuklarını okuyorum” diyerek başlayan Bayar’ın okuduğu metinde Dersim ile ilgili kısımlar şöyle: “Uzun yıllardan beri devam eden ve zaman zaman had safhaya ulaşan Tunçeli’ndeki toplu şekavet hadiseleri muayyen bir program dahilindeki çalışmaların neticesi olarak kısa bir zamanda bertaraf edilmiş o mıntıkada bu gibi vakalar bir daha tekerrür etmemek üzere tarihe devrolunmuştur. (Bravo ve alkış sesleri)”
    Dersim ile ilgili imzası bulunan diğer bir devlet adamı da İnönü’den sonra Başbakan olan Bayar. Bölgeyle ilgili geçmiş yıllarda bir de ıslah raporu bulunan Bayar’ın son harekat olan 1938’de Başbakan olarak imzası var. Yine hemen her operasyonun askeri ayağını Genelkurmay Başkanı olarak Mareşal Fevzi Çakmak’ın yürüttüğünü biliyoruz.
    Başbakan İsmet İnönü’nün 18 Eylül 1937’de Dersim harekatıyla ilgili TBMM’de yaptığı, çoğu zaman da alkışlarla ve bravo sesleriyle kesilen konuşma metni elimizdeki belgelerin en önemlilerinden biri:

    İnönü: Bütün engeller ortadan kaldırıldı “Şimdi size, Tunceli’ndeki vaziyetin bugünkü halini arzetmek isterim. Cumhuriyet’in imar ve ıslah programına muhalefet eden, nüfusları az olmakla beraber, altı aşirettir. Bugün bu altı aşiretin ne kadar adamı varsa, bunlar reisleriyle beraber faaliyet imkanından tamamen mahrum bırakılmıştır.
    Cumhuriyet ordusu, ve zabıtası, bu hadise esnasında yaptığı takiplerde, hurafe olarak zihinlerde yerleşen ne kadar uçurum halinde dere ve ne kadar çıkılmaz dağ varsa, hepsini Ankara sokakları gibi bastan başa geçmişlerdir. Kanun götüren ordu, jandarma neferlerinin, ayak basmadığı yer, inmediği dere ve çıkmadığı tepe yoktur. Cumhuriyetin ıslahat ve imar programına muhalefet eden bütün engeller ortadan kaldırılmış ve program bir an fasıla vermeksizin ilerletilmektedir.
    Uzun süren ve Cumhuriyet kanunlarını behemehal yürütmek için gösterilen azim, şiddet karşısında bile zayiatın binnetice hafif olmasına dikkatinizi celbetmek isterim. Silahlar çok müessir ve silahları kullanmak için hiçbir tereddüt olmadığı halde isyan edenlere karşı silah kullanan ordu heyetleri ve Cumhuriyet jandarması bir hayatı kurtarmak ve korumak için son derecede şefkatle hareket etmiştir. İsyana iştirak eden aşiret reislerinin hepsi mahkemeye verilmişlerdir. Umumi, tabii olan adliye mahkemesine verilmişlerdir. Cumhuriyet idaresinin kuvvetli olduğu kadar şefkatli ve adaletli olduğunu göstermek itibariyle Tunceli hadisesi en son ve en mukni, bir misal olmuştur.”

    YARIN: GİZLİ HAREKÂT PLANI… DERSİM’DE GAZ KULLANILDI MI?

    İşte ‘Tunceli operasyonu’na ait çok özel belgeler
    BELGE 1

  4. : ڕۆژپڕێس / Rojpress Says:

    Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, İl Başkanları toplantısında Dersim katliamına ait belgeleri açıkladı. Katliamın bilançosu da böylelikle ilk kez açıklanmış oldu..

    13 BİN 806 KİŞİ ÖLDÜRÜLDÜ
    Başbakan Erdoğan, Dersim’e yapılan müdahalenin bilançosunu içeren 8 Ağustos 1939 tarihli belgeyi gösterdi. Erdoğan, belgede ”1936, 1937, 1938 ve 1939’da, toplam 13 bin 806 kişinin öldürüldüğünün” ifade edildiğini, belgenin ise dönemin Dahiliye Vekili Faik Öztrak’a ait olduğunu açıkladı.
    http://www.ensonhaber.com/resmi-belgelerle-dersim-katliami-bilancosu-2011-11-23.html

    ……

    http://www.ensonhaber.com/chpden-ilk-dersim-ozru-2011-11-23.html
    CHP’den ilk Dersim özrü
    CHP Diyarbakır İl Örgütü Dersim halkından özür diledi.
    Başbakan Erdoğan’ın “Dersim” konusundaki sözlerine CHP Diyarbakır İl Başkanlığı’ndan destek geldi. İl örgütü olaylar nedeniyle Dersim halkından özür dilediğini açıkladı.

    CHP’DEN İLK ÖZÜR
    Dersim olayları sırasında kadın ve çocukların öldürüldüğünü ifade eden Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, devlet adına özür dilediğini açıkladı. Başbakan Erdoğan, yaşanan acılar nedeniyle CHP’ye de özür dileme çağrısında bulundu. Bu çağrıya ilk yanıt CHP Diyarbakır İl Başkanlığı’ndan geldi.

    Açıklama yapan İl Başkanı Muzaffer Değer, CHP’nin yapması gerekeni AK Parti’nin yaptığını söyledi. Başbakan Erdoğan’a destek veren Değer, “Dersim’den yaşanan olaylardan dolayı özür diliyorum” diye konuştu.

    Partisine de çağrıda bulunan Değer, “Geçmişimizle yüzleşmeli ve özür dilemeliyiz” dedi.


    http://www.ensonhaber.com/basbakan-dersim-hikayesi-anlatti-il-baskanlari-agladi-2011-11-23.html
    http://www.ensonhaber.com/basbakan-dersim-hikayesi-anlatti-il-baskanlari-agladi-2011-11-23.html
    http://videonuz.ensonhaber.com/izle/dersim-aci-hikayeleriyle-aglatti

  5. : ڕۆژپڕێس / Rojpress Says:

    Başbakan’dan Metiner’e: ‘Sen de bu işlere daha fazla girme’
    23 Kasım 2011
    http://www.hurriyet.com.tr/gundem/19310890.asp

    http://www.internethaber.com/erdogan-metineri-boyle-susturdu-385789h.htm

    AK Parti Genel Başkanı ve Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, partisinin genişletilmiş il başkanları toplantısında Dersim’i bombaladığı iddiasıyla ‘Sabiha Gökçen Havalimanı’nın ismi değişsin’ diyen Adıyaman Milletvekili Mehmet Metiner’e ”Mehmetçiğim sende bu işlere daha fazla girme. Yeter o kadar” diye seslendi.

    Başbakanlık arşivi ve Necip Fazıl Kısakürek’in kitabından belgelerle Dersim olayları konusunda çarpıcı açıklamalar yapan Başbakan Erdoğan, ‘Eğer devlet olarak bir özür dilenmeliyse ben devlet adına özür dilerim ve de diliyorum. CHP lideri de CHP tarihi adına özür dilesin’ dedi.

    Erdoğan, konuşmasının sonunda Dersim ile ilgili çıkışlarda bulunan ve Dersim’i bombaladığı gerekçesiyle isminin verildiği Sabiha Gökçen Havalimanı’nın adının değişmesini isteyen Ak Parti Adıyaman Milletvekili Mehmet Metiner’e dönerek “Mehmetçiğim sende bu işlere daha fazla girme. Yeter o kadar” dedi.

  6. : ڕۆژپڕێس / Rojpress Says:

    http://www.yeniozgurpolitika.org/index.php?rupel=nuce&id=3884

    Ayıp ve zulüm günleri

    Pir Seyid Rıza ve arkadaşlarının idam edilmelerinin üzerinden 74 yıl geçti. Seyid Rıza’nın idama giderken söylediği sözler halen güncelliğini koruyor: “Evlâdı Kerbelayıx. Bi hatayıx. Ayıptır. Zulümdür. Cinayettir.” Seyid Rıza idama giderken asil tavrıyla tarihe geçti. Bu yaşlı adam rap rap yürüdü…

    1937’de Dersim’de toplu katliam yapılmıştır. “Toplu katliamlar” için uluslararası sözleşmeler ve evrensel hukuk “Soykırım” tanımını yapar. Bu bağlamda Dersim katliamı bir soykırımdır. Dersim soykırımı inançsal, kültürel, etnik bir soykırım olmanın yanında doğaya ve tüm dünya insanlığına karşı işlenmiş bir suçtur.
    Ve Dersim soykırımı 1938’de başlayıp bitmemiştir. Hala devam etmektedir. Katliamın tarihi arka planı vardır. Dersim insanı ve Pir Seyid Rıza’nın katledilmesinin temel nedeni Kürt/Alevi olmasıdır. Dikkat edilirse Pir Seyid Rıza “idam” sehpasında “Evlade Kerbelayımo be guneyımo!” demektedir. Pir Seyid Rıza “Evladı Kerbela” deyimini çok bilinçli olarak seçmiş ve tarihi bir gerçeği vurgulamıştır. “Davadan dönersem Kerbela benden davacı olur!” sözü de Pir Seyid Rıza’ya aittir. Peki, Kerbela nedir? Kerbela’da ne olmuştur? Neden Pir Seyid Rıza kendini “Kerbela” üzerinden tanımlamıştır?
    Tabi Dersim’i ve Pir Seyid Rıza’yı anlatırken Alişêr, Zarife, Besê, Nuri Dersimi ve bu değerlerin temsil ettiği gerçekle birlikte ifade etmek gerekir. Zira bu değerler Dersim ve Pir Seyid Rıza şahsında bütünleşmiştir. Ayrıca bir başka acı gerçek de “Rayber” ve onun gibi katil sürüsüne her türlü olanağı sağlayan devşirmelerdir.
    Alevilik inancında pirlik, dedelik makamı kadar “Analık makamı” da önemlidir. Aleviler pir ve dedenin eşine “Havva Ana, Meryem Ana, Fatma Ana” sıfatı verirler. Dolayısıyla Besê ve Zarife de Anadır.
    Kerbela nedir? Bu sorunun cevabı insanlık tarihinde gizlidir. Cevap bir tek cümle olsa da yaşanmış tüm tarih boyunca temel çelişki olmuştur. İnsanlık tarihi iki anlayış karşı karşıya gelmiştir. Birincisi “İnsanın bir irade ve özgün bir güçtür, insan haklarını kullanabildiği, haklarıyla birlikte yaşayabildiği oranda insandır.” Diyerek “insanın bu becerileri sayesinde doğa ile etkileşim içinde gelişerek, güçlenerek yaşayabileceğini” savunur. İkinci anlayış ise “İnsan kendine yetmez aciz bir varlıktır. Yönetilmeye muhtaçtır.” der. Kerbela’dan önce, Kerbela katliamı sırasında ve sonrasında çatışma konusu budur.

    ‘Halka hizmet Hakka hizmettir’

    Muhammed Mustafa’nın Mekke’de “Peygamberliğini ilan etmesi” ile birlikte O’nun temsil ettiği değerler üzerinden iki akım karşı karşıya gelir. Birisi İmam Hüseyin’in babası Şahı Merdan Ali’nin savunduğu ilim ve irfan yolu, diğeri Muaviye’nin babası Ebu Süfyan’ın savunduğu ihtişam ve paraya dayalı iktidar yoludur. Bu durum çok doğaldır. Çünkü “İnsan yaşadığı gibi düşünür.”
    Şahı Merdan Ali toplumda halk gibi yaşayan bir bireyidir. Ebu Süfyan ise kervanlara hükmeden zengin bir tacirdir. Ali’nin “İslam’dan” anladığı “İlim, irfan, adalet, merhamet ve eşitliktir.” Ebu Süfyan’ın anladığı “Nüfuz alanını artırmak ve daha fazla mal satabilmektir.” Bu minval üzere devam eden tarihte Şahı Merdan Ali sadece Ebu Süfyan ile değil, Muaviye ile de mücadele etmek zorunda kalacaktır. Hatta bu “Dava” İmam Hüseyin’e de miras kalacak ve İmam Hüseyin de Muaviye’nin oğlu Yezit ile mücadele etmek zorunda kalacaktır. Şahı Merdan Ali ve İmam Hüseyin’in “Hatası” insan olmak ve adaleti savunmaktır. Kerbela’da İmam Hüseyin’in canı pahasına savunduğu değerleri Selmanı Farisi, Bilali Habeşi, Abuzer’ül Gıffari, Üveys’ül Karani… gibi “Halka hizmet Hakka hizmettir.” gerçeğini savunanlar temsil etmektedir. Yezit ise tıpkı Sıffin Savaşı’nda Muaviyenin yaptığı gibi hileyi, düzenbazlığı, kirli iktidarı ve ihtişamı temsil etmektedir. Kerbela’dan önce İmam Hüseyin’in “Biat etmesi için” mal-mülk de dahil olmak üzere her olanak ayağına serilmiştir. Ama İmam Hüseyin “Hakikat benden davacı olur!” diyerek “Biat” etmemiş ve bütün önerileri geri çevirmiştir. Pir Seyid Rıza da Kerbela katliamında İmam Hüseyin’in hakikati temsil ettiğini bildiğinden “Kerbela benden davacı olur” diyecek kadar tarihi, hakikati bilen ikrar ve iman sahibi bir ermiştir.
    Kanımca İslam tarihi dört evrede ele alınmalıdır. Birinci evre Muhammed Mustafa’nın yaşadığı “Asrı Saadet” dönemi “Medine İslam’ı” ve bu dönemde yaşananlardır. İkinci evre Şahı Merdan Ali ve Muaviye’nin karşı karşıya geldiği dönemdir. Üçüncü evre İmam Hüseyin ve “Ehli Beyt’in” Yezit orduları tarafından katledildiği Kerbela Katliamı ve sonrasıdır. Dördüncü evre ise Muaviye anlayışının İslamiyet’e egemen olduğu günümüze kadar gelen zalim ve kirli iktidarlar dönemidir.

    Ali-Muaviye, Hüseyin-Yezit gerçeği

    13 Kasım 2011 günü “Gadir Hum Bayramıydı.” “Kurban Bayramından” bir hafta sonra özgün olarak Arap Aleviler tarafından kutlanan “Gadir Hum Bayramı” tüm Aleviler için özel bir gündür. Gadir Hum’da yaşananlar anlaşılırsa Ali-Muaviye, Hüseyin-Yezit gerçeği daha net anlaşılabilir.
    Pir Seyid Rıza, Medine’den sonra ikili karaktere bürünen İslam tarihinde Şahı Merdan Ali ve İmam Hüseyin karakterini Bese Ana ve Zarife Ana da Fatma Ana’yı temsil eder. Dolayısıyla Dersim katliamını yapanlar ve Pir Seyid Rıza’yı idam edenler de Ebu Süfyan, Muaviye ve Yezit karakterini temsil edenlerdir.
    Pir Seyid Rıza ve Dersim Katliamı’nın Roma/Bizans, Selçuklu, Osmanlı tarihinde Alevilere yapılan katliamlarla da yakın ilişkisi vardır. 1230’lu Yıllarda Baba İlyas’ın katledilmesi olayı vardır. Bir kaynağa göre “Roma/Bizans kuvvetleri tarafından”, bir başka kaynağa göre “Selçuklu kuvvetleri tarafından” Amasya kalesinde idam edilmiştir. Baba İlyas talipleri ise “O’nun yardıma gelen Boz Atlı Xızır ile birlikte sır olduğuna” inanırlar. Bu olaydan sonra (1239) Baba İshak Samsat/Samosata (Kefersud) yöresinde talipleri ile birlikte yürüyüşe geçer. Maraş, Malatya, Kayseri, Sivas, Yozgat (Bozok), Amasya, Çorum yöresinde halkın katılımı ile daha da güçlenerek Kırşehir’e kadar tüm bölgeyi kontrolü altına alır. Selçuklu “Sultanı” II. Gıyaseddin Keyhüsrev Konya’daki sarayını “Terk etme” hesabı yaparken zırhlı Frenk/Haçlı ordularının yardımı ile Baba İshak ve yarenleri Kırşehir yakınlarındaki Malya Ovası’nda katledilirler.
    Baba İlyas ve Baba İshak’ın yürüdüğü güzergah sekiz yüz yıldır egemen sistemlerin “Tekçi zihniyeti” oluşturmalarının laboratuarı olmuştur. Baba İlyas ve Baba İshak’ın yürüdüğü yol üzerinde Osmanlı döneminde birçok katliam yapılmıştır. Bunların en bilineni Kalender Çelebi (Hacıbektaş Ocağı mürşidi/ Nurhaklardaki katliamda başı bir bal teknesinde İstanbul’a gönderilmiş, gövdesi Hacıbektaş dergahındaki Balım Sultan türbesinde sırlanmıştır) ve yarenlerinin katledilmesidir (1527/ Nurhak Yöresi.) 1511 ile 1527 yılları arasında orta Anadolu’da Osmanlıya karşı yedi Alevi ayaklanması gerçekleşmiştir. Bu ayaklanmaların sebebi Osmanlının “Vergi salması” ve “Alevi ocak sistemine müdahale ederek Alevileri Sünnileştirme” çabasıdır. Cumhuriyet döneminde ise Koçgiri, Çorum, Sivas, Malatya, Maraş katliamları yapılmıştır. Amaç yine Alevilerin ocak sistemini dağıtmak ve Sünnileştirmektir. Egemen sistemler her dönemde buraya sistematik bir asimilasyon, yok etme, göçe zorlama politikası uygulamışlardır. Yeri gelmişken resmi tarihin çarpıtmalarından birini de düzeltmeden geçmeyelim. Hacıbektaş Baba İlyas Halifelerindendir ve hiçbir zaman Osmanlı ile “işbirliği” yapmamıştır.
    Şeyh Bedrettin’in, Torlak Kemal, Börklüce Mustafa ile birlikte Aydın, (1402 Ankara Savaşı sonrası 11 yıllık “Fetret” devri I. Mehmet dönemi) Manisa yöresinde örgütlediği “ayaklanma” da inançsal, kültürel, siyasal amaçları bakımından Pir Seyid Rıza ve Dersim ile ortak karakteristik özellikler gösterir. Börklüce Mustafa ve Torlak Kemal Manisa’da “idam” edilir. Şeyh Bedrettin ise 1416/1420? Yılında Serez’de üryan olarak “idam” edilir…
    Yavuz’un “Mısır Seferi”, 1514 Çaldıran savaşı ve sonrası da Alevi katliamları nedeniyle insanlığa karşı işlenmiş bir suçtur. Pir Sultan Abdal da bu dönemde Yavuz ve Osmanlı zihniyeti tarafından katledilmiştir.
    Kısa bilgiler vermeye çalıştığım tarihi süreç Alevi toplumu ile Selçuklu ve Osmanlı arasındaki çatışmaları göstermektedir. Aleviler Selçuklu, Osmanlı ve Cumhuriyet döneminde sayısız katliam yaşamışlardır. Resmi tarih bu katliamları “Ayaklanma oldu, biz de bastırdık!” diye verse de hiçbir zaman bir ayaklanma olmamıştır. Yapılan baskı, zulüm, haksız vergi, ocakları dağıtma girişimi gibi durumlar karşısında Aleviler sesini yükseltince devlet güçleri katliam yapmıştır. Bu, Koçgiri ve Dersim’de de böyledir. Zira yeni oluşturulacak “Ulus Devlet” için Alevi hele de Kürt/Alevi kimliği ortadan kaldırılması gereken bir “Tehlikedir.” Bu nedenle yaklaşık sekiz yüz yıldır asimilasyon, sürgün, zulüm ve katliamlarla takatten düşürülmüş Aleviler ve özellikle Kürt/Aleviler “Tasfiye edilmeliydi!” Yeni Türk/İslam Ulusunun bütün “Tekleri” için bu “elzemdi.”

    Bir katliam kanunu: Tunceli Kanunu

    1920/1921’de Koçgiri’de yapılan katliam yine Baba İshak ve Kalender Çelebi’nin yürüdüğü yol üzerindedir. Koçgiri özellikle seçilmiştir. Çünkü Koçgiri Kürtler ve Türkler arasında sosyal, kültürel, ekonomik ilişkiyi sağlayan stratejik öneme haiz bir bölgedir. 2 Temmuz 1993 Madımak katliamı da devlet gözetiminde Türk/İslamcılar tarafından yapılmıştır. Madımak katliamı Koçgiri katliamının “Yarım kalmış işlerini tamamlama” girişimidir. Koçgiri Türk/İslamlaştırılır ise sıra Dersim’e gelecek ve Türk/İslam tezi üzerine kurulan “Ulus Devlet” için “Tekleri” oluşturmak daha da kolay olacaktır. Koçgiri katliamı birer devşirme olan Sakallı Nurettin Paşa ve Topal Osman tarafında yürütülür. 1935 Yılında çıkarılan “Tunceli Kanunu” katliam kanunudur. Ve hala Dersim’in adı bu “Katliam Kanunu” nedeniyle “Tunceli’dir!” Koçgiri ve Dersim katliamlarından sonra devlet tarafında “Hatıra Madalyaları” bastırılmıştır. Cumhuriyeti kuran devlet zihniyetinin Türk/İslam dışındaki kimlik, kültür ve inançları yok sayıp yasaklaması ve bunun için yaptığı katliamların da Dersim katliamı ile direk ilişkisi vardır. Şex Said katliamı bunun en bariz örneğidir. Pir Seyid Rıza ve Şex Said söz konusu olduğunda resmi tarihin kuyruklu bir yalanı daha vardır. Şex Said adamları ile birlikte Pir Seyid Rıza’dan yardım istemek için Dersim’e gelmiştir… Yemek hazırlanacağı zaman güya Şex Said, Pir Seyid Rıza’ya demiş ki “Siz Alevisiniz biz sizin elinizden yapılanı yemeyiz. Ya yemeği bizimkiler hazırlasın, ya da bir şey yemeyelim!!!” Buna kargalar bile güler. Mihman ve ev sahibi ilişkisi içinde kendi inancında birisi “Seyidliği” birisi de “Şexliği” temsil eden kişilerden böyle bir diyalog bekleyenin ya aklından zoru vardır ya da zır cahildir!…
    13 Aralık 1925 tarihli “Tekke ve zaviyelerle türbelerin kapatılmasına ve türbedarlıklarla bir takım unvanların men ve ilgasına dair kanun” meşhur “Tekke ve Zaviyeler Kanunu” Aleviliği yasaklamıştır. Ve 1925’ten bu yana Alevilik yasaklı bir inançtır. Ve Alevi Yol uluları “büyücü, üfürükçü, falcı ve gaipten haber veren” düzenbazlarla bir tutulmuştur. “Tekke ve Zaviyeler Kanunu” Türk/İslamcı devlet zihniyetinin ürünü olan hiçbir oluşumu yasaklamamıştır. Aksine “Fetullahçılık” gibi Türk/İslamcı oluşumlar “Cemaat” adı altında bizzat devlet eliyle örgütlenmiştir. Bu kanunla yasaklanan Alevilik inancı ve Kürt illerindeki sivil medreselerdir.

    Haklı ile haksızın, mazlum ile zalimin davası

    “Ve Dersim soykırımı 1938’de başlayıp bitmemiştir. Hala devam etmektedir.” Belirlemesine tekrar dönecek olursak Roma/Bizans, Selçuklu, Osmanlı döneminde başlayan sistematik politikanın günümüzde de devam ettiğini göreceğiz. Dersim katliamı ile “bitti sanılan” uygulamalar Maraş, Malatya, Sivas, Çorum’da… devam etmiştir. Bu katliamlar sonucu göçe zorlanan Aleviler metropollerde de rahat bırakılmamış bu sefer “Mahalle baskısı” diye nitelenen ama bizzat Türk/İslamcı devlet anlayışı tarafından örgütlenen baskı ve asimilasyon süreci uygulamaya konmuştur.
    Türk/İslamcı devlet mantığına göre “Tunceli her zaman potansiyel tehlikedir.” Çünkü “Tunceli Kürt/Alevidir!”
    Türk/İslamcı devlet mantığının sekiz yüz yıllık tarihinde onurun, erdemin, hakikatin sembolü olan ermişlerin yanında “Her ağacın kurdu kendi özünden olur!” deyişini doğrulayan devşirmeler de vardır. Kalender Çelebi’yi yalnız bırakarak bildik cüluslar için “Davadan dönen” devşirmeler vardı! Pir Sultan Abdal’ı “İdama” götüren devşirme Hı(n)zır Paşalar, Dersim’in, Alişêr’in Pir Seyid Rıza ve yerenlerinin katledilmesinde rol oynayan “Rayber” gibiler hep olageldi.
    Pir Seyid Rıza’nın davası Haklı ile haksızın, mazlum ile zalimin, inkar ile varoluşun davasıdır. Pir Seyid Rıza “Ben inancım, dilim ve kültürüm ve haklarımla insanım. İnsan bir iradedir, insan maddi ve manevi değerler bütünüdür.” hakikatinin gereğini yapmıştır. Katliamcılar ise tarihin her döneminde olduğu gibi hile, dalavere, Muaviye ve Osmanlı oyunları ile Hı(n)zır Paşa oyunlarına başvurmuşlardır!
    Başbakan Tayyip Erdoğan, “Dersim Katliamı” kavramını birkaç kere kullandı. Ama bu CHP’ye karşı bir “Seçim hilesiydi.” Başbakan “Dersim Katliamını CHP yaptı” imalarında bulunup “AK PARTİ” politik geleneğini aklamak istedi. Ama tarihi gerçek öyle demiyor. 1937’de Mustafa Kemal Atatürk Cumhurbaşkanı ve Celal Bayar Başbakandı! Celal Bayar İttihat ve Terakki/ Hürriyet ve İtilaf sürecinde “Teşebbüs-i Şahsi” geleneği ile Türk/İslamcı liberal siyasetin temsilcisidir. Demokrat Parti’nin kurucusu ve Türk/İslamcı sağ liberalizmin temsilcisi olarak, Fuat Hayri Ürgüplü ve Süleyman Demirel’in Adalet Partisi, Turgut Özal’ın ANAP’ı ve Recep Tayyip Erdoğan’ın Adalet ve Kalkınma Partisinin beslendiği damardır. Dolayısıyla Dersim katliamında hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak şekilde İttihatçı gelenek ile İtilafçı gelenek işbirliği yapmıştır. Ve Pir Seyid Rıza’nın “İdamında infazı yürütmekle görevlendirilen” İhsan Sabri Çağlayangil de aynı siyasi damardan gelmektedir. Şimdi Kemal Kılıçdaroğlu bir Dersimli olarak “Öyle gerekiyordu, o zaman ben daha doğmamıştım bile!” diyerek CHP’yi “aklamaya” çalışıyor, Başbakan ise “CHP yaptı!” diyor. Gerçek ortada…

    ‘Evladı Kerbeleyıx, bi hatayıx!’

    Görüldüğü gibi Dersim ve Pir Seyid Rıza bu gerçeklerden kopuk ele alınamaz. Pir Seyid Rıza’nın “Kerbela benden davacı olur!” “Evladı Kerbeleyıx, bi hatayıx!” demesi yaşanmış bir tarihin dile getirilmesidir ve çok bilinçli bir tercihtir. 5 Eylül 1937’de “Görüşmek” bahanesi ile çağrılan Pir Seyid Rıza “72 Arkadaşı” ile birlikte tutuklanmıştır. Uydurma bir mahkeme ve uydurma gerekçelerle “Yargılanan” Pir Seyid Rıza, 15 Kasım (Tarih kesin değil, 14, 16, 17 Kasım tarihlerine de rastlıyoruz)1937’de Harput Buğday Pazarında (Şimdi Pirin idam edildiği yere bir cami yapılmıştır!) idam sehpasına yürürken sadece Dersim’i, Kürt/Aleviliği temsil etmiyordu. Pir Seyid Rıza, Şahı Merdan Ali, İmam Hüseyin, Hallacı Mansur, Fazlullah Hurufi, Seyid Nesimi, Şeyh Bedrettin, Torlak Kemal, Börklüce Mustafa, Kalender Çelebi, Pir Sultan Abdal gibi imamları, mürşitleri, pirleri, ermişleri temsil eden bir tarihin sembolüydü. Pir Seyid Rıza bir Kürt/Alevidir ama dünya insanlığının onurlu ve erdemli değerlerini temsil eden evrensel bir simgedir. Kimliği, kültürü, inancı ne olursa olsun her onurlu, erdemli insan Pir Seyid Rıza’ya sahip çıkmalıdır.
    “Seyid Rıza, sehpaları görünce durumu anladı. “Asacaksınız” dedi ve bana döndü: “Sen Ankara’dan beni asmak için mi geldin?” Bakıştık. İlk kez idam edilecek bir insanla yüz yüze geliyordum. Bana güldü. Savcı, namaz kılıp kılmayacağını sordu. İstemedi. Son sözünü sorduk. “Kırk liram ve saatim var. Oğluma verirsiniz” dedi… Seyid Rıza’yı meydana çıkardık. Hava soğuktu ve etrafta kimseler yoktu. Ama Seyid Rıza, meydan insan doluymuş gibi sessizliğe ve boşluğa hitap etti. “Evlâdı Kerbelayıx. Bi hatayıx. Ayıptır. Zulümdür. Cinayettir” dedi. Benim tüylerim diken diken oldu. Bu yaşlı adam rap rap yürüdü. Çingeneyi itti. İpi boynuna geçirdi. Sandalyeye ayağı ile tekme vurdu, infazını gerçekleştirdi…” Bu anlatım “Hatıratım” kitabının yazarı İhsan Sabri Çağlayangil’e aittir. Çağlayangil, dönemin “Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından infazları yürütmekle” görevlendirilmiştir. Görüldüğü gibi “İnfazcı” bile Pir Seyid Rıza’nın onurlu duruşu karşısında gerçeği teslim etmek zorunda kalmıştır.
    Şahı Merdan Ali, İmam Hüseyin, Hallacı Mansur, Fazlullah Hurufi, Seyid Nesimi, Şeyh Bedrettin, Torlak Kemal, Börklüce Mustafa, Kalender Çelebi, Pir Sultan Abdal yolundan giderek Hak için Hakka yürüyenlere aşk olsun.
    Cismi canım, ruhi revanım, kalbi devranım, aşkım imanım Pir Seyid Rıza… Kalbi derunumun aynasında şavkıyan nur Pir Seyid Rıza… Sana ve seninle birlikte Hak için Hakka yürüyenlere aşkı niyaz olsun…

    KEMAL BÜLBÜL

  7. : ڕۆژپڕێس / Rojpress Says:

    http://www.bbc.co.uk/persian/rolling_news/2011/11/111123_l31_erdogan_kurds.shtml

    اردوغان از علوی‌ها و کردهای ترکیه عذرخواهی کرد
    به روز شده: 17:03 گرينويچ – چهارشنبه 23 نوامبر 2011 – 02 آذر 1390
    فیسبوک
    تویتر
    سهیم کنید
    ارسال صفحه
    چاپ مطلب
    رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه به خاطر کشتار بیش از ۱۳ هزار علوی و کرد توسط ارتش ترکیه در دهه ۱۹۳۰ میلادی عذرخواهی کرده است.
    آقای اردوغان اولین مقام عالیرتبه ترک است که به دلیل وقوع این حادثه عذرخواهی می کند.
    ارتش ترکیه در دهه ۱۹۳۰ با بمباران هوایی و استفاده از گازهای سمی به سرکوب شورش علوی‌ها و کردها در منطقه درسیم دست زد.
    نخست وزیر ترکیه در جریان نطقی که از تلویزیون این کشور پخش می شد، گفت:” اگر نیاز به عذرخواهی در این باره باشد و اگر چنین چیزی باید در کتابها ثبت شود، من به خاطر این حادثه عذرخواهی می کنم.”

  8. : ڕۆژپڕێس / Rojpress Says:

    عذرخواهی نخست‌وزیر ترکیه از کردهای علوی

    رجب طیب اردوغان
    روز چهارشنبه (۲۳ نوامبر / دوم آذر) نخست وزیر ترکیه ، رجب طیب اردوغان به طور رسمی از کشتار کردهای علوی در سال‌های ۱۹۳۶ تا ۱۹۳۹ عذرخواهی کرد. آسوشیتدپرس در گزارش این خبر به کشتار ارمنی‌ها نیز اشاره کرده است.

    در پی قیام کردهای مقیم شهر تونجعلی، که آن زمان درسیم نام داشت، دولت وقت ترکیه دست به کشتار هزاران کرد علوی زد. بر اساس آمار رسمی در حمله‌ی هوایی و زمینی ارتش ترکیه به این شهر، نزدیک به ۱۴هزار نفر کشته و ۱۳هزار نفر نیز ناچار به فرار شدند. خبرگزاری فرانسه می‌نویسد که تعداد واقعی کشته‌شدگان به مراتب بیشتر بوده و برخی منابع از ده‌ها هزار قربانی سخن گفته‌اند.

    رجب طیب اردوغان، که در جمع نمایندگان استان‌های گوناگون حزب حاکم عدالت و توسعه سخن می‌گفت، اظهار داشت: «اگر به نام دولت ترکیه باید عذرخواهی شود ، اگر این عذرخواهی در عرف دولتی مرسوم است، من به نام دولت ترکیه عذرخواهی می کنم».

    نخست وزیر ترکیه به این نکته اشاره کرد که کشتار کردهای تونجعلی یکی از دردناک‌ترین و غم‌انگیزترین اتفاقات تاریخی ترکیه بوده است. او از حزب جمهوری‌خواه نیز خواست، برای حل مشکلات تاریخی خود اقدام کند. در دهه‌ی ۱۹۳۰، این حزب تنها حزب حاکم ترکیه بود.

    کمال قلچداراوغلو، رهبر حزب جمهوری‌خواه ترکیه روز سه‌شنبه ( ۲۲ نوامبر) از نخست‌وزیر ترکیه خواسته بود، از کردهای علوی درسیم تقاضای پوزش کند. قلجداراوغلو خود متولد این شهر است.

    حمله ارتش ترکیه به مناطق کردنشین در ۱۵ اکتبر ۲۰۱۱

    اختلاف میان دولت ترکیه و کردها

    در پی فروپاشی امپراتوری عثمانی اختلاف میان دولت ترکیه و کردهای این کشور آغاز شد. در پیمان سور، در سال ۱۹۲۰ برای کردها هم یک کشور مستقل در نظر گرفته شد، اما در قرارداد صلح لوزان در سال ۱۹۲۳ چنین کشوری به رسمیت شناخته نشد و منطقه‌ی کردنشین عثمانی میان ایران، ترکیه وعراق تقسیم گردید.

    از آن زمان تاکنون، دولت ترکیه با اقلیت کرد این کشور در کشمکش بوده و حتی برای مدتی طولانی تلاش می‌کرد از ترویج فرهنگ کردی در مناطق کردنشین جلوگیری کند.

    درگیری‌های فعلی میان نیروهای دولتی و کرد‌ها از سال ۱۹۸۴ آغاز شد. در این سال حزب کارگر کردستان ترکیه (پ کا کا) علیه دولت این کشور مبار‌زه‌ی مسلحانه‌ای آغاز کرد. این درگیری‌ها تا امروز بیش از ۴۵هزار نفر را به کام مرگ کشیده است.

    این حزب که از طرف ترکیه، آمریکا و اتحادیه‌ی اروپا به عنوان یک حزب تروریستی شناخته شده است، ابتدا در پی تشکیل یک کردستان مستقل بود اما اکنون از این خواست گذشته و خواهان مشارکت بیشتر کردها در امور سیاسی، فرهنگی و اقتصادی ترکیه است. در این کشور نزدیک به ۱۴ میلیون کرد زندگی می‌کنند.

    مبارزه مسلحانه حزب کارگر کردستان از سال ۱۹۸۴ آغاز شد

    تقاضای عذرخواهی از ارمنی‌ها

    خبرگزاری آسوشیتد پرس در گزارش خود پیرامون اقدام نخست‌وزیر ترکیه برای دلجویی از کردهای این کشور به کشتار ارمنی‌ها در سال ۱۹۱۵، بستن مالیات‌های گزاف به سرمایه‌یهودیان در دهه‌ی ۱۹۴۰ و حمله به اقلیت یونانی‌در ترکیه اشاره می‌کند. آسوشیتد پرس می‌نویسد، تلاش‌های ارمنی‌ها برای به رسمیت‌شناختن قوم کشی توسط دولت ترکیه تاکنون بی‌ثمر بوده‌اند.

    با وجود اینکه جمهوری ترکیه به لحاظ حقوقی خلف دولت عثمانی است، تاکنون مقامات این کشور از پذیرش مسئولیت کشتار ارمنی‌ها در قلمرو عثمانی که در سال‌های جنگ جهانی اول صورت گرفت، پرهیز می‌کنند.

    مدارکی که تاکنون رسما تایید نشده‌اند، حاکی از آن‌اند که در سال‌های ۱۶ − ۱۹۱۵حدود یک و نیم میلیون ارمنی در قلمرو عثمانی کشته شده‌اند. دولت فعلی ترکیه به این استناد می‌کند که کشتار ارمنی‌ها در زمان جنگ اول جهانی رخ داده و ترک‌ها هم قربانی داده‌اند.
    http://www.dw-world.de/dw/article/0,,15553578,00.html

    FP/SJ

  9. : ڕۆژپڕێس / Rojpress Says:

    سه‌رۆکی پارتی کۆماری گه‌لی تورکیا: ئه‌گه‌ر ئه‌ردۆغان له کاره‌که‌ی جددییه با ئه‌رشیڤی ده‌رسیم هه‌ڵبداته‌وه
    هه‌ولێر 24تشرینی دووه‌م/نۆڤه‌مبه‌ر (PNA)- سه‌رۆکی پارتی کۆماری گه‌ل(CHP)ی تورکیا سه‌باره‌ت به داوای لێبوردنه‌که‌ی “ره‌جه‌ب ته‌ییب ئه‌ردۆغان” سه‌رۆک وه‌زیرانی تورکیا گوتوویه‌تی، داوای لێبوردن به‌ش ناکات و ئه‌گه‌ر ئه‌ردۆغان جدییه کاره‌که‌ی، با ئه‌رشیڤی حکومه‌تی ئاشکرا بکات

    “که‌مال قلیچدارئۆغڵوو” سه‌رۆکی CHP گوتوویه‌تی: کاتێک که ئه‌ندامی کۆمیسیۆنی پلان و بودجه بووم گوتبووم که هه‌موو ده‌وڵه‌ته‌کانی جیهان هه‌ندێک به‌ڵگه‌یان هه‌یه ده‌یشارنه‌وه به‌ڵام دوای ئه‌وه‌ی ماوه‌یه‌ک به‌سه‌ر ده‌چێت(که ماوه یاساییه‌که‌ی ده ساڵه) ئاشکرای ده‌که‌ن و مرۆڤه‌کان رووبه‌ڕووی مێژووی خۆیان ده‌بنه‌وه.

    قلیچدارئۆغڵوو ده‌ڵێت: من ئه‌و کات گوتم که له مێژووی ئێمه‌دا ئه‌و که‌سانه‌ی ئێش و ئازاریان کێشابێت، زۆرن، وه‌ک: جه‌میل مه‌ریج، نازم حکمه‌ت و… هونه‌رمه‌نده‌کانی دیکه زۆر ئازاریان کێشاوه، داوام کرد به‌ڵگه‌کان له ئه‌رشیڤ ده‌ربچێت، بۆ تا ئێستا ئه‌م به‌ڵگانه ئاشکرا نه‌کراون، ئێمه دوای ساڵی2002 داوامان له ئێوه‌(پارتی داد و گه‌شه‌پێدان – AKP) کرد با رووبه‌ڕووی مێژووی خۆمان ببینه‌وه، به‌ڵام ئه‌وکاته AKP ره‌تی کرده‌وه، دوای ئه‌وه رووداوه‌کانی ده‌رسیم هاته ئاراوه، ئه‌و کات له رۆژنامه‌ی حورییه‌ت بڵاوبۆه که داوام له سه‌رۆک وه‌زیران کرد داوای لێبوردن له خه‌ڵکی ده‌رسیم بکات، به‌ڵام گوتی من داوای لێبوردن له هیچ که‌س ناکه‌م.

    سه‌رۆکی پارتی کۆماری گه‌ل جه‌ختی کردۆته‌وه: ته‌نیا داوای لێبوردن به‌ش ناکات، پێویسته ئه‌رشیڤی حکومه‌ت بکرێته‌وه، ئێستا ده‌یانه‌وێت ئێش و ئازاری ده‌رسیم وه‌ک کارت به‌کار بێنن بۆ ئه‌وه‌ی له‌م رێگایه‌وه بگه‌ن به هه‌ندێک ئه‌جیندای خۆیان، من ده‌ڵێم ته‌نیا کردنه‌وه‌ی ئه‌رشیڤیش به‌ش ناکات، به‌تایبه‌ت ئه‌وانه‌ی له ده‌رسیم ده‌رکراون، با ئه‌رشیڤی ئه‌وانیش بکرێته‌وه، سه‌رۆک وه‌زیریش باش ده‌زانێت که چه‌ندین جار داوای ناوی ئه‌و که‌سانه‌م لێ‌کرد، به‌ڵام ره‌تی کرده‌وه، ئه‌و کاته‌ی که من داوام لێکرد داوای لێبوردن بکات، ئه‌ردۆغان گوتی قلیچدارئۆغڵوو ده‌یه‌وێت ئه‌رشیڤه‌کانی ده‌رسیم بکاته‌وه، منیش گوتم فه‌رموو بیکه‌وه، دوێنێش گوتی ئه‌رشیڤ نییه، چۆن ئه‌رشیڤ نییه؟ ئه‌رشیڤ هه‌یه و له‌سه‌ریه‌تی که بیکاته‌وه.

    که‌مال قلیچدارئۆغڵوو ئاشکرای کرد: باشه ئێوه ناوی ئه‌و که‌سانه‌ی که ده‌رکراون به من ناده‌م، باشه ئاشکرای بکه‌ن با هه‌موو که‌س بزانێت، ئه‌گه‌ر تۆ(ئه‌ردۆغان) هێنده که‌سێکی بوێری، فه‌رموو ئه‌و کاره ئه‌نجام بده با دڵگه‌ورییت بسه‌لمێندرێت، نابێ تۆ داوای لێبوردن بکه‌ی و بچی له ماڵی خۆت دابنیشی، ئه‌مه سیاسه‌ته.

    قلیچدارئۆغڵوو گوتی: فه‌رموو ناوی ئه‌و خێزانانه ده‌رکراو و ئاواره‌کراوه ئاشکرا بکه، چونکه ئه‌وانه مڵک و ماڵیان داگیر کراوه و بۆیان بگه‌ڕێنه‌وه و بسه‌لمێنه که که‌سێکی جددیی، ئه‌گه‌ر ئه‌مه ئه‌نجام بده‌ی ئه‌و کات کێشیه‌کمان نابێت و پشتگیریشت ده‌که‌م.

    راگه‌یاندنه‌کانی تورکیا/خ.ع

  10. : ڕۆژپڕێس / Rojpress Says:

    Kılıçdaroğlu: Özür yetmez, devlet arşivleri açılsın
    ANF12:08 / 24 Kasım 2011
    Ankara – CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu, Dersim katliamından dolayı “varsa literatürde özür dileyen” Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’a yanıt verdi: “Özür yetmiyor. Devletin arşivlerini açacaksın. Arşivler açıklanacak ki bizler bilelim. Neden devletin arşivlerini açmıyorsun?”

    Kılıçdaroğlu, Erdoğan’ın dünkü Dersim açıklamalarına bugün yanıt verdi. “Türkiye’nin gündemi şu anda farklı bir alan. Tarihimizle yüzleşmek” diyen Kılıçdaroğlu, “Plan Bütçe Komisyon üyeliği yaptığımda dedim ki her ülke kendisi için gizli olan pek çok belgeyi saklar. Ama bunun süresi vardır. Süre dolunca açıklanır belgeler. Açıklanır ki insanlar tarihiyle yüzleşsin” şeklinde konuştu.

    Kılıçdaroğlu, “Demiştim ki tarihimizde acı çeken çok insan var. Cemil Meriç, Nazım Hikmet gibi.. Sanatçıların ne kadar acı çektiğini biliyoruz. Demiştim ki devletin arşivinde kim bilir ne belgeler var. Neden açıklanmıyor bu belgeler” diye devam etti.

    “Biz 2002’den sonra ‘tarihimizle yüzleşelim’ dedik. Ama siz kabul etmediniz. O dönem AKP bunu kabul etmedi. Daha sonra Dersim olayları gündeme geldi. Ben Hürriyet’e açıklama yaptım. Sayın Başbakan’ın özür dilemesini istedim” ifadelerini kullanan Kılıçdaroğlu, “‘Ben özür dilemem’ dedi ama dün özür diledi” diye ekledi.

    Kılıçdaroğlu şöyle devam etti: “Özür yetmez, devletin arşivlerini açacaksın. Şimdi Dersim’in acısını sömürerek başka amaçlara ulaşmak istiyorlar. Devletin arşivlerini açmak bir yönüyle yeter ama eksik. Dersim sürgünlerinin arşivlerinin de açıklanması lazım. Başbakan bilir ben o defterleri istedim. Vermediler. Niye vermiyorlar. Ben ‘özür dile’ deyince dedi ki ‘Kılıçdaroğlu Dersim arşivlerini açarım’ dedi. ‘Aç’ dedim. Dün ‘arşiv yok’ diyor. Var. O arşivleri açacaksın.”

    CHP lideri, “Dersim sürgünleri vardır. Sürgünlerin arşivlerinin de açılması gerekir. Ben o defterleri istedim vermediler. Niye vermiyorlar. Bu ülkenin ana muhalefet liderine vermediğiniz belgeleri herkese açın. Yüreğin yetiyorsa aç görelim neyin ne olduğunu. Özür dilemek, arşivleri açmak yetmiyor. Dersim sürgünleri var. Sürgün edilen ailelere toprakları vereceksin. Bunu yapabiliyorsan sorunumuz yok” şeklinde konuştu.

    “Dersimli acısını AKP’ye sömürtmez, sömürttüremez” diyen Kılıçdaroğlu, “Sadece Dersim’in arşivlerini açmak yetmez. Nazım Hikmet’le, Aziz Nesin’le, Sabahattin Ali ile ilgili arşivleri de açalım. Tarihimizi bilelim. Sanatçılar bir dönem ciddi işkenceler çekti. Bu arşivler açıklansın” ifadelerini kullandı.

  11. : ڕۆژپڕێس / Rojpress Says:

    Dünkü köşesinde Dersim Katliamı’nın simge ismi Seyit Rıza’nın kukla olduğunu, operasyon öncesi de onlarca askerin şehit edildiğini ve Seyit Rıza’nın İngiliz ve Fransızlar’a mektup yazdığını kaleme alan Hürriyet yazarı Yılmaz Özdil’e en sert tepki yine aynı gazeteden Ahmet Hakan’dan geldi.

    Ahmet Hakan, Seyit Rıza’nın sözleriyle Özdil’i vurdu..

    İşte Hürriyet yazarı Ahmet Hakan’ın ‘Bari iki dakika susun’ başlıklı o yazısı

    – Biz “Dersim’de binlerce günahsız insan öldürüldü” diyoruz…

    – Adamlar kalkıp “İyi ama Seyit Rıza da büyük bir haindi” diyorlar.

    – Biz “Çoluk çocuk dinlemediler, hamile kadınları bile süngülediler, aloo” diyoruz.

    AMA KARAKOLA BASKIN YAPILMIŞTI
    – Adamlar kalkıp “Ama Dersim’de de iki karakola baskın yapılmıştı” diyorlar.

    – Biz “Dersim halkını mağaralarda fareler gibi zehirlediler” diyoruz.

    – Adamlar kalkıp “feodalite ah feodalite” falan diyorlar.

    – Biz “Dersim derelerinde günlerce kan aktı” diyoruz.

    – Adamlar kalkıp “İngiliz parmağı” diyorlar.

    – Biz “Okuma yazma bildiği bile şüpheli 80’lik pir ü fani Seyit Rıza’ya yapılan cinayettir” diyoruz. – Adamlar kalkıp Seyit Rıza’nın “Ekselansları” diye İngilizlere mektup yazdığından söz ediyorlar.

    İNGİLİZ’E MEKTUBUN BEDELİ 15 BİN KİŞİNİN KATLEDİLMESİ MİDİR
    – Biz “İngiliz’e mektup yazılmış olsa dahi bunun bedeli 15 bin kişinin katledilmesi midir?” diye soruyoruz.

    – Adamlar kalkıp “Biraz tatsız şeyler de olmuş canım, abartmayalım” diyorlar.

    – Biz “Ortada bir isyan yoktu ya… Hadi diyelim ki vardı… Peki çoluk çocuk niye öldürüldü?” diye soruyoruz.

    – Adamlar kalkıp “Açma o defterleri, açma o defterleri” diye cevap veriyorlar.

    – Biz “katledilen bebeklerden, kadınlardan, ihtiyarlardan” söz ediyoruz.

    – Adamlar kalkıp “Halk feodal derebeylerinden kurtarılmıştır” diyorlar.

    – Biz “sürgünlerden, kayıp kızlardan, cinayetlerden, mezarsız ölülerden” söz ediyoruz.

    – Adamlar kalkıp “Dersim’e medeniyet getirildi” diyorlar.

  12. : ڕۆژپڕێس / Rojpress Says:

    Yurtta özür, dünyada özür!
    http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1070626&Date=25.11.2011&CategoryID=78

    Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın Dersim olaylarıyla ilgili “Eğer devlet adına özür dilemek gerekiyorsa ve böyle bir literatür varsa ben özür dilerim ve diliyorum” sözleri, “devlet adına özür” kavramını gündeme taşıdı. Daha çok siyasi tabir olarak kullanılan “devlet adına özür”, uluslararası alanda bağlayıcı olarak niteleniyor ve olayların kabul edilmesi anlamına geliyor. Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Uluslararası Hukuk Bölümü’nden Dr. Mehmet Karlı, AA muhabirine uluslararası hukuk alanındaki “devlet adına özür” kavramını değerlendirdi.

    Özür dilenmesinin geçmişte yaşanan eylemin kabul edilmesi anlamına geleceğini ve bu konuda delil teşkil edeceğini belirten Karlı, cumhurbaşkanı, başbakan ve dışişleri bakanlarının yaptıkları açıklamaların bir devlet için bağlayıcı açıklamalar olduğunu söyledi. Karlı, “Cumhurbaşkanı, başbakan ve dışişleri bakanlarının yaptıkları açıklamalar, bir devleti doğrudan bağlayan açıklamalardır. Devlet adına tek taraflı bağlanma iradesi de gösterebilirler. Özellikle Dersim olayı özelinde bakıldığında Dersimliler, bu olayın mağdurları, ileride hukuki bir şekilde haklarını aramaya çalışırlarsa Türkiye Cumhuriyeti adına dava açacaklar, çünkü Türkiye Cumhuriyeti hukuki bir kişiliktir. Kişilerden bağımsız olarak 1923’ten beri devam eden aynı hukuki kişiliktir. Bağlayıcı bir kişi çıkıp ‘özür diliyorum’ derse, bu iş kabul edilmiş olur. Gerçi Başbakan Erdoğan, ‘literatürde varsa özür diliyorum’ diyerek ucunu biraz açık bıraktı” dedi.

    Bu süreçten sonra, orada yaşananların insanlığa karşı suç teşkil edip etmeyeceğinin tartışılacağını belirten Karlı, insanlığa karşı suçun uzun süredir uluslararası hukukun bir parçası olduğunu, bu suçların 2005 yılında kabul edilen Türk Ceza Kanununa da girdiğini hatırlattı. Bu suçlarda zaman aşımının işleyip işlemeyeceğinin de yeni bir tartışma başlayacağına işaret eden Karlı, bu konuda uluslararası hukukun yerleşmiş bir kuralından bahsedilemeyeceğini, bu suçlarla ilgili bazı ülkelerde zaman aşımının geçmişe yönelik olarak da işletildiğini anlattı. Uluslararası hukukun bu konudaki en önemli anlaşmalarından birisinin Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin statüsünü belirleyen 1998 tarihli Roma Statüsü olduğunu anlatan Karlı, şunları söyledi:

    “Orada bütün suçların ileriye yönelik olarak değerlendirilebileceği belirtilmiştir. Bizim ceza kanunumuz açısından da ceza kanunlarının geçmişe yürümeyeceği genel prensibi var. TCK’da da bu açıkça belirtilmiş ve ‘ceza kanunları geriye yürümez’ denmiştir. Bu çok tartışılacaktır ama TCK’nın içindeki zaman aşımı hükümlerini geriye yürütmek zor olacaktır, Türk iç hukuku açısından. Bu konuda ikinci bir düşünce ekolü de şöyle diyor; (Her hak, hakkın aranması yoluyla birlikte gelir. Şu anda geçmişe yönelik yürümese bile şu anda devam etmekte olan bir ihlal vardır. Eğer hak arama yolu tanınmadıysa devam etmekte olan bir ihlal vardır, hak arama yolu açılmadığı için hala hakkın ihlali söz konusudur. Bundan ötürü hak arama yolları açılmalıdır).”

    Bu aşamadan sonra girilecek tartışmanın hukukun çok yerleşik olmadığı bir alanda yapılacağına işaret eden Karlı, Arjantin’de, cuntanın geçmişte yaptığı suçları yargılamak için ceza hükümlerinin geçmişe yürütüldüğü örneğini verdi.

    “Erdoğan’ın açıklaması delil”
    Karlı, “İleride bir gün bir Türk savcısı bu konuda bir soruşturma başlatırsa, Arjantin’den de kendine örnek alırsa veya mağdurların aileleri tazminat talebiyle dava açarlarsa hakimin vereceği karar büyük önem taşıyacaktır. Hakim bu kararı verirken, öncelikle hükümlerin geçmişe yönelik yürütülüp yürütülmeyeceğine karar verecektir. Geçmişe yönelik yürütmeye karar verirse, Başbakan Erdoğan’ın yaptığı açıklama büyük önem kazanacaktır, çünkü delil niteliği taşıyacaktır” diye konuştu. Birçok ülkenin ve ABD hükümetinin kanun çıkararak yerli kabilelerden resmen özür dilediğini de anımsatan Karlı, şöyle devam etti:

    “Bir komite kurar, ihlalleri tanır ve verilen hasarın tazminini öngören bir kanun çıkarırsınız. Tazminat miktarını ve ihlallerin ne olduğunu belirlemek üzere de, yargı gibi değil ama yargı benzeri işlev gören komiteler oluşturulur. Eğer Türkiye Cumhuriyeti gerçekten Dersim ile yüzleşmek istiyorsa, eğer gerçekten böyle bir siyasi irade varsa, eğer gerçekten burada birçok insanın mağdur olduğuna inanılıyorsa yapılabilecek şeylerden bir tanesi bu konuda bir kanun çıkarılmasıdır. Kanunla kurulacak komisyon hem Hakikat Komisyonu gibi çalışır, geçmişte ne olduğunu ortaya çıkarır hem de o komisyona yetki verilirse bu konuda mağdur olmuş insanlara sembolik de olsa tazminat verilebilir. Bu şekilde uluslararası hukukun gereklerine de uygun olarak gerçekten geçmişle hesaplaşılmış olunur.”

    Prof. Dr. Oran: İleri bir hareket
    Prof. Dr. Baskın Oran da Başbakan Erdoğan’ın devlet adına özür dilemesinin son derece ileri bir hareket olduğunu belirterek, Türkiye’de böyle bir şeyin ilk defa yapıldığını söyledi. “Dersim’de yaşananlar insanlığa karşı suçtur ve zaman aşımı işlemez” diyen Oran, cumhurbaşkanı, başbakan ve dışışleri bakanının her demecinin uluslararası alanda Türkiye’yi bağlayacağını da vurguladı. Prof. Dr. Oran, “Bundan sonrasında devletin yaptığı tüm olumsuz hareketlerde af dilemek Türkiye Cumhuriyeti’ni yüceltecektir, bu kadar basit. Önemli olan bir devletin özür dilemesidir” diye konuştu.

    Roman vatandaşlardan da özür dilemişti
    Başbakan Erdoğan daha önce de “Roman vatandaşlarım benim vatandaşımdır ve bu ülkede 10 yıllardır vatandaşlık hukukundan dahi istifade edememişlerdir. Bu tespiti de yapacağız. Eğer özür dilenmesi gereken varsa, benim Roman vatandaşlarımdır ve ben onlardan bu devlet adına özür diliyorum” diyerek Romanlardan özür dilemişti.
    Türkiye’de çok geleneği olmayan “devlet adına özür”, 1985 yılında dönemin Başbakanı Turgut Özal tarafından uluslararası arenada dile getirilmişti. Turgut Özal, 1958 yılında Cezayir’in bağımsızlığı konusunda Birleşmiş Milletler’de yapılan bir oylamada Türkiye’nin çekimser oy kullanması nedeniyle, 1985 yılında Başbakan olarak gittiği Cezayir’de “Türkiye Cumhuriyeti Devleti adına” özür dilemişti.

    Devlet adına son özür de Başbakan Recep Tayyip Erdoğan tarafından yapıldı. Başbakan Erdoğan, Dersim olaylarıyla ilgili “Eğer devlet adına özür dilemek gerekiyorsa ve böyle bir literatür varsa ben özür dilerim ve diliyorum” demişti.

    Dünyadan örnekler
    Devlet adına özrün dünyadaki örnekleri arasında ABD’nin, maruz bırakıldıkları kötü muameleler ve şiddet eylemleri yüzünden yerli kabilelerden yasa çıkararak resmen özür dilemesi önemli bir yer tutuyor. Geçmişte yapılan hatalar nedeniyle halkından özür dileyen devlet başkanları arasında Kanada Başbakanı Stephen Harper da bulunuyor. Başbakan Harper, Kanada’da 19. yüzyıldan 1970’lere dek 150 binden fazla yerli çocuğun, Kanada toplumuna asimile edilmeleri amacıyla uygulanan bir program çerçevesinde devlet tarafından kurulan Hristiyan okullarına gönderilmesi nedeniyle yerli Kanadalılardan “devlet adına resmen özür” diledi.

    Avustralya Parlamentosu da “ülkenin yerlileri aborjinlerden” yıllar sonra resmi özür diledi. Kıtanın ilk halkı ve sahibi olan aborjinlere geçmişte yaptığı katliam ve asimilasyondan dolayı devlet adına dilenen özrü, Parlamentonun açılışında konuşan ülkenin 26. Başbakanı Kevin Rudd gözyaşlarını tutamayarak dile getirdi. Rudd’un, “beyaz göçmenlerin ilk kıtaya geldikleri günden sonra yaptıkları bütün haksızlık ve zulümlerden, işledikleri suçlardan dolayı aborjinlerden özür dilediği” konuşması, halkın görebileceği açık hava dev ekranlarda ve canlı yayınla bütün Avustralyalılar tarafından izlendi. Eski Peru Devlet Başkanı Alan Garcia da devlet başkanlığı döneminde, “sömürge döneminden beri siyahlara reva görülen muamelelerden ötürü Peru devleti adına resmen özür” diledi.

    Geçmişleriyle nasıl yüzleştiler?
    *ABD, 2010’da yerlilerden özür dileyen yasayı Kongre’den geçirdi. Tazminat öngörülmedi.

    *2008’de dönemin Avustralya Başbakanı Kevin Rudd Aborjinlere yönelik soykırım ve asimilasyon politikalarından dolayı özür diledi. Tazminat talebi karşılanmadı.

    *Almanya 2004’te 100 yıl önce Namibya’da Herero kabilesinden 65 kişinin katli nedeniyle özür diledi ama 4 milyar dolar tazminat talebini reddetti.

    *2000’de Hollanda Yahudiler, Çingeneler ve Endonezyalılardan özür dileyip 180 milyon dolar tazminat ödemeyi kabul etti.

    *1998’de Kanada, yerlilerden özür diledi.

    *Rusya lideri Boris Yeltsin 1943-1944’te Çeçen, İnguş ve Tatar gibi halkların sürülmesinden dolayı özür diledi. Tazminatlar ödendi.

    *1993’te Güney Afrika Cumhuriyeti ‘apartheid’ rejiminden dolayı özür diledi.

    *1993’te Japonya Başbakanı Tomiichi Murayama 1937’de 200 bin Asyalı kadının seks kölesi olarak kullanılmasından dolayı özür diledi. Ancak halefleri özrü geri aldı.

    *1993’te Britanya Kraliçesi II. Elizabeth 1863’te Yeni Zelanda’da Maorilerin topraklarının gaspı yüzünden özür dileyip 39 bin dönümlük araziyi iade edip 112 milyon dolar tazminat ödedi.

    *1988’de ABD, 2. Dünya Savaşı’nda toplama kamplarında tutulan Japon asıllı vatandaşlarından özür dileyip 1.2 milyar dolar tazminat ödedi.

    *1970’te Batı Almanya Şansölyesi Willy Brandt, Varşova Gettosu’nda öldürülen Yahudiler için diz çöküp özür diledi. (Ajanslar)

وەڵامێک بنووسە

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / گۆڕین )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / گۆڕین )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / گۆڕین )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / گۆڕین )

Connecting to %s


%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: