سامى عەوداڵ: شاعیرى چەوساوەکانى کورد/ کەریم شارەزا

نازناوى شاعیرى چەوساوەکانى کورد مەلاحوسێنى کوڕى بابەڕەسوولى کوڕى خەلیفە ئەحمەدە لەساڵى 1910 دا لەشارى کۆیە لەدایک بووە لەخێزانێکى ئاینپەروەر پەروەردەبووە لەحوجرەکانى مزگەوتەکانى کۆیە خوێندویەتى ولەدوایدا. لەپێناو تەواوکردنى خوێندنى مەلایەتى گەلێک شارو دێهاتى کودردستان گەڕاوەو گەیشتۆتە پلەى مەلایەتى بەڵام ئیجازەى وەرنەگرتووەو دەستى بەکارو کاسبى کردووە. بەپیشەى پینەدۆزى ژیانێکى پڕ لەکوێرەوەرى و دەربەدەرى ژیاوەو ماڵ و خێزانى پێکەوە ناوەو بەکڵۆڵى ژیاوە. سامى تاکو ساڵى 1950 لەکۆیە ژیاوە لە دوایدا لەبەر کزى بارى ژیانى و غەدرى مامەکانى بەداگیرکردنى بەشە موڵکەکەى ڕوودەکاتەهەولێر و هەربەپیشەى پینەدۆزی ژیاوە تاکو ساڵى 1972 ئینجا دووبارە چۆتەوە شارى کۆیە و ژیانى لێبەسەر بردووە تاکو لە 1985 کۆچى دواى دەکات. سامى عەوداڵ وەک لەپێشەکى چەپکە شیعرەچاپکراوەکەیدا هاتووە لەتەمەنى 17 ساڵییەوە ئاشناى شیعرى کوردى بووەو دەستى کردووە بەهۆنینەوەى شیعرى غەزەل و بەرکاریگەرى هۆنراوە بەرزەکانى نالى و کوردى و حاجى قادرى کۆیى و ێافى و قانیع و بەرەو هۆنینەوەى شیعرى پڕسۆزیان بردووە و بەپێى بیر و باوەڕى سیاسى خۆى پتر بەرەو شیعرى چینایەتى و کۆمەڵایەتییەوە چووە وەک قانیع بووەتە شاعیرى چەوساوەکانى کوردستان و لەسەرەتادا وەک ڕۆڵەیەکى خاکى کوردستان خۆى بەبێچووە کوردێکى دڵسۆزى خاکى وڵاتەکەى دادەنێ و کەهەردەم ماتو مەلوول و چاو بەفرمێسکە لەوخاکە خۆشەى و لەوباخە ڕەنگینەى کوردستانەکەى بێ دەرەتان ماوەتەوەو دەڵێت:

بێچووە کوردێکى خاکى کوردانم
داییم مەلوول و چاو بەگریانم
خەم وەکو زنجیر لەدەست و پێمە
وەک بارى گران کەوتە سەرشانم
لەوخاکى واخۆش باخاتى ڕەنگین
بەبێ جێگامەو بێ دەرەتانم

لەشیعرى چینایەتی دا هۆنراوەى جوانى هەیە و ئەو دەردەبڕێ کەکارگەرێکى ڕووت و برسى و بێ چارەیە بۆدیلى و یەخسیرى خۆى شیوەن دەکات و دەڵێت:
عامیلێکم ڕووت و ناچار لۆمەکاریم بۆدەکەن
دیل و یەخسیرم لەبۆیە شیوەن و وەی وەى دەکەم

دواى ئەو هەنگاوە شاعیریەتى پتەوتر دەبێ و شیعر بەناوى کەسێکى چەوساوە دادەنێ و دەڵێت:
من لەناو کۆتى فەقیرى و دوژمنانیش پێم دەڵێن :
تۆ ڕەش و ڕووت و نەزانى دین و دونیا من هەمە !!

سامى لەهۆنراوەیەکى دیکەى دا زیاتر دەچێتە نێو بازنەى شیعرى چینایەتى و هۆنراوەى پتەوتر دادەنێ و باسى هەژارى و ڕووت و برسیەتى چینى زەحمەتکێش لەڕێگەى هەست و سۆزى خۆیەوە لەقالبَیکى هونەرى دایدەڕێژى و دەڵێت:
من فەقیر و دڵ حەزینم بۆ هەژاریم خەم دەخۆم
ڕووت و برسى و دەردەدارم ساڵى جارێ خۆم دەشۆم
خۆم بسوتێنم بەسوتان بابسوتێم چاکترە
لەوژیانەى وابەتەنگى حەسرەتى یەک نانە جۆم
ڕایەخم ئەرزە سەرینم پێخەف و چەترم سەما
لانەواز و دڵ حەزینم بێ دەرو دێًوانە خۆم

سەیرى کەن چەند هونەرمەندانە تابلۆى هەژارێکى چەوساوەى ڕووت و برسى حەسرەتەومەندى نانە جۆیەک و لانەوازێکى دەربەدەر و بێ ڕێ و جێ دەکێشێ و هۆنراوەیەکى پتەوى لەشیعرى سیاسی و چینایەتى دادەڕێژێ.

ئەگەر بمانەوێ چاکتر سامى عەوداڵ وەک شاعیرێکى سیاسى و تێکۆشەرێکى خۆبەختکەر بناسین باسەرنجێک بدەینە ئەم هۆنراوەیەى کەلەسەرەتاکەیدا دەڵێت:
قەلبى من گەرچەشنى لالە بێت و نەوتى تێبکەن
ئاگرى دوژمن بێتە گیانم وەک چرا من پێبکەن
شەقشەقى کەن گۆشت و ئێسقان یەک بەیەک خوێى تێبکەن
بێ ترس من دێمە مەیدان حوکمە ئازادیم دەوێ
گەرنەسوتێم و نەخنکێم چۆن هەژارم سەرکەوێ ؟

لەبەشێکى دیکەى هۆنراوە سیاسیەکەى دەڵێ گەر شانبەشانى هەژران تێنەکۆشێ و کانەکات لەپێناوى میللەتە هەژارە حەق خوراوەکەى و گەر بۆ ڕووناک کردنەوەى شەوى تاریک خۆى نەسوتێنێ وەک چرا ئەدى چۆن کۆمەڵى هەژاران دەچنە پێش کەواتە داوادەکات لێى گەڕێن خۆى بکاتە خۆڵە مێش و دەڵێت:
نەچمە ناو جەرگەى هەژار و شان بەشانى وەک برا
ڕۆح و لاشەم ئیش نەکا بۆ میللەتێکى حــەق خورا
بۆشەوى پڕترس و تاریک گەرنەسوتێم وەک چرا
کۆمەڵى داماوى هەژاران چۆن دەبینن بچنە پێش
لێم گەڕێن بامن بسوتێم ببمە خاک و خۆڵەمێش

هۆنراوەکەى سامى 5 بەشە و هەموویان لەخەباتى چینایەتى و ژیانى هەژارانەوە دەدوێن و تاقیکردنەوەیەکى سەرکەوتووى لەشعرى سیاسى کوردیدا ئەنجامداوە .

سەرچاوە

Advertisements

تاگەکان:

وەڵامێک بنووسە

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / گۆڕین )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / گۆڕین )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / گۆڕین )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / گۆڕین )

Connecting to %s


%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: