احتمالات و پرسش‌ها در مورد قتل‌های پاریس – ژیار گل – خبرنگار بی‌بی‌سی در استانبول

terrore-paris
پلیس فرانسه عمر گونی ۳۱ ساله را یکی از مظنونان اصلی قتل سه فعال سیاسی کرد در پاریس معرفی کرده است. سازمان اطلاعات ترکیه می‌گوید آقای گونی در سال گذشته سه بار به ترکیه بازدید کرده است.
این در حالی است که گفته می‌شود او از حدود دو سال پیش به عضویت حزب کارگران ترکیه، پ.ک.ک در آمده است. معمولا فعالان سیاسی کرد در اروپا به ترکیه نمی‌روند و اگر هم احیانا بروند ممکن است با اسمهای جعلی بروند، اما عمر گونی با پاسپورت اصلی خود به ترکیه رفته. آیا او جاسوسی نفوذی بوده است که منتظر فرصت مناسب بوده؟
مسئله کرد‌ها از دیر باز یکی از حساسترین موضوعات ترکیه بوده است. تورگوت اوزال رئیس جمهور پیشین ترکیه قصد داشت از طریق گفتگو به جنگ داخلی با کرد‌ها پایان دهد. درسال ۱۹۹۳ آقای اوزال ناگهان بر اثر سکته قلبی درگذشت، اما پسر او احمد اوزال امسال در استانبول به من گفت، «پدرم توسط قدرت‌های در سایه مسموم شد، علتش هم برنامه او برای حل مسئله کرد‌ها از راه مسالمت آمیز بود».
اواخر سال گذشته رئیس جمهور ترکیه پس از ۱۹ سال به دادستان ویژه دستور نبش قبر تورگوت اوزال برای تحقیق در باره علت مرگش را صادر کرد.
برای بررسی انگیزه قتل فعالان زن کرد، بایستی به سال ۲۰۰۹ برگشت. در آن هنگام یک سری مذاکرات مخفیانه بین دولت ترکیه و نمایندگان پ.ک.ک در اسلو پایتخت نروژ جریان داشت. هاکان فیدان که امروز رئیس سازمان اطلاعات ترکیه، میت است، آن زمان نماینده ویژه آقای اردوغان در آن مذاکرات بود. اما در سال ۲۰۱۱ صدای بخشی از گفت و گوی صورت گرفته در این جلسات مخفیانه ضبط و در اینترنت منتشر شد. دولت ترکیه پ.ک.ک را عامل نشر این نوار معرفی کرد. سپتامبر گذشته مراد قریلان رهبر موقت پ.ک.ک در کوهستان قندیل به بی‌بی سی گفت، «گروه‌های داخل حکومت ترکیه که نمی‌خواهند مسئله کرد‌ها حل شود مسئول انتشار نوار مذاکرات بودند. دیپلماتهای بین المللی که میانجی ما بودند نیز می‌دانند که ما نبودیم. احتمالا پیروان جنبش گلن در دستگاه اطلاعات این کار را کردند».
جنبش گلن یک گروه مدرن اسلامی با نفوذ است که رهبر آن فتح الله گلن سالهاست در آمریکا زندگی می‌کند. لائیک‌های ترکیه این جنبش را متهم می‌کنند که در دستگاه قضایی و امنیتی ترکیه نفوذ کرده است. جنبش گلن از حزب عدالت و توسعه حمایت کرده ولی در دو سال گذشته برخی از از روزنامه‌های وابسته به این جنبش از منتقدین برخی از سیاستهای آقای اردوغان بوده‌اند.
نشر نوار جلسات مخفیانه اسلو و کشته شدن چندین سرباز ترکیه در درگیری با پ.ک.ک در سیلوان بهانه‌ای برای پایان مذاکرات دولت با رهبران پ.ک.ک در سال ۲۰۱۱ بود.
هنگامی که داستان مذاکرات پنهانی هاکان فیدان با پ.ک.ک آشکار شد، دادستانی در ترکیه تلاش کرد آقای فیدان را به جرم خیانت محاکمه کند، اما آقای اردوغان او را به ریاست میت منصوب کرد و قانونی در پارلمان گذراند دادستان که بدون اجازه نخست وزیر نتواند رئیس میت را بازخواست کند. روزنامه حریت ترکیه به نقل از منابع خود در دولت می‌نویسد که سکینه جانسیز یکی ازمقتولان پاریس از نمایندگان پ.ک.ک در مذاکرات اسلو بوده است.
دسامبر سال گذشته ناگهان رئیس تیم حفاظت و ۳۰۰ محافظ نخست وزیر رجب طییب اردوغان عوض شدند. دفتر کار او در پارلمان زیر و رو و تعمیر شد. سه ماه بعد، آقای اردوغان در یک برنامه تلویزیونی اذعان کرد که دستگاه‌های شنود در دفتر کارش کشف شده بود. او گفت قدرت‌های در سایه هنوز از بین نرفته‌اند و پشت این شنود‌ها هستند. اما برخی از مطبوعات ترکیه از جمله رادیکال و حریت گفتند که احتمالا نفوذی‌های جنبش گلن در دستگاه‌های امنیتی پشت این شنود‌ها هستند.
“دستگاه امنیتی فرانسه می‌بایستی از هویت قاتلین اطلاع داشته باشد، چرا که خانم جانسیز ۲۴ ساعته زیر نظر ماموران ضد تروریستی فرانسه بود”
مراد پولا، از مسئولان مرکز فرهنگی کردهای پاریس
جنازه سکینه جانسیز، فیدان دوغان و لیلا شایلامز ساعات اولیه روز پنجشنبه دهم ژانویه در مرکز اطلاعات کردهای پاریس پیدا شد. از‌‌ همان ساعات اولیه مطبوعات ترکیه و کرد‌ها انگشت اتهام را به سوی همدیگر نشانه رفتند. چند ساعت پس از این ترور‌ها، حسین چیلیک معاون حزب حاکم عدالت و توسعه گفت، «این تصفیه حساب درونی داخل پ.ک.ک است. احتمالا جناح تندرو نمی‌خواهند روند مذاکرات صلح ادامه پیدا کند». بسیاری از مطبوعات ترکیه نیز همین احتمال را تکرار کردند. روزنامه اسلامگرای زمان که به جنبش گلن نزدیک است در صفحه اول خود نوشت «امروز پاریس زیباست». اما ساعتی بعد آن را از سایتش حذف کرد.
از طرفی دیگر فعالان سیاسی کرد گروه‌های خودسر تندرو ناسیونالیست ترک را متهم کردند. اخیرا مراد کرایلان رهبر موقت پ.ک.ک، دولت را متهم کرد که احتمالا آقای اردوغان با طرح مذاکرات با اوجالان می‌خواست افکار عمومی را مشغول نگه دارد تا این ترور‌ها انجام شوند و دولت احتمالا در این ترور‌ها دست داشته است.
هنگام گزارش دادن از قتل‌های پاریس با برخی از رهبران جامعه کرد‌ها در اروپا ملاقات داشتم. مراد پولا یکی از مسئولان مرکز فرهنگی کردهای پاریس گفت: «دستگاه امنیتی فرانسه می‌بایستی از هویت قاتلین اطلاع داشته باشد، چرا که خانم جانسیز ۲۴ ساعته زیر نظر ماموران ضد تروریستی فرانسه بود. این اتهام که پ.ک.ک ممکن است پشت این قتل‌ها باشد بی‌اساس است، چرا که هر سه زن به کارهای لابی‌گری و دیپلماتیک در اروپا مشغول بودند».
دولت ترکیه چند روز پیش از ترور‌ها اعلام کرده بود که برای یافتن راه حل سیاسی برای مسئله کرد‌ها، هاکان فیدان رئیس دستگاه اطلاعات ترکیه با رهبر زندانی پ.ک.ک، عبدالله اوجالان مذاکراتی را آغاز کرده است. در یک عمل بی‌سابقه به دو تن از نمایندگان کرد پارلمان اجازه داده شد تا با آقای اوجالان در جزیره امرالی ملاقات کنند. ترورخانم جانسیز که یکی از بنیانگذاران پ.ک.ک و از نزدیک‌ترین چهر‌های پ.ک.ک به اوجالان بود، بسیاری از تحلیلگران را متقاعد کرده که هدف ترور‌ها شکست مذاکرات صلح بوده است.
خانم جانسیز برای بسیاری از مردم و روزنامه نگاران ناشناخته بود، اما به خاطر فعالیتهای سیاسی‌ که در اروپا داشت برای دستگاه‌های جاسوسی ترکیه و غربی‌ها شناخته شده بود. ویکیلیکس مدت‌ها پیش گزارش سال ۲۰۰۷ راس ویلسون سفیروقت آمریکا در آنکارا را منتشر کرده بود که در آن خانم جانسیز را یکی از مهره‌های اصلی پ.ک.ک و مسئول منابع مالی پ.ک.ک در اروپا معرفی می‌شد. آقای ویلسون توصیه کرده بود که آمریکا با ارائه مدارک می‌تواند به مقامات قضایی اروپا کمک کند تا او محبوس شود.
سکینه جانسر برای بسیاری از کرد‌ها نماد استقامت در زندانهای ترکیه بود. او بیش از یک دهه را در زندان مخوف دیاربکر سپری کرد، جایی که پس از کودتای ارتش در دهه هشتاد میلادی ده‌ها زندانی چپ و کرد زیر شکنجه جان باختند. خانم جانسیز پس از آزادی از زندان به آقای اوجالان در دره بقاع لبنان پیوست، اما در سال ۲۰۰۷ برای فعالیت سیاسی به اروپا رفت.
مظنونان احتمالی:
سیاست خارجی ترکیه در سوریه و حمایت علنی این کشور از مخالفین بشار اسد، این سناریو را تقویت کرده که سوریه و ایران احتمالا از برقراری صلحی پایدار بین ترکیه و پ.ک.ک خشنود نبوده اند. گلتن کیشاناک یکی از رهبران کرد حزب آشتی و دمکراسی ب.د.پ می‌گوید، «کشورهایی مثل اسرائیل، سوریه و ایران از جنگ داخلی ترکیه منفعت می‌برند. چرا که اگر ترکیه بتواند مسئله کرد‌ها را حل کند، این کشور به قدرتی مطرح در خاورمیانه تبدیل خواهد شد». برخی از کار‌شناسان ترک می‌گویند که شیوه عمل و دقت به کار گرفته شده در قتل‌ها دست داشتن دستگاه‌های جاسوسی منطقه را محتمل می‌کند. به خصوص که ایران در گذشته هم سابقه ترورهایی در اروپا را داشته است. اما آشکار شدن اطلاعات بیشتر در مورد هویت عمر گونی، مظنون اصلی، سناریوی دست داشتن کشورهای خارجی را تضعیف و احتمال دست داشتن دستهای پنهان داخل ترکیه را قوی‌تر کرده است.

هزاران نفر در شهر دیاربکر در تشییع جنازه سه فعال کرد شرکت کردند
واحد تحقیقات جنایی پاریس و تیم ضد تروریستی فرانسه پس از ده روزتحقیقات می‌گویند که عمر گونی مردی ۳۱ ساله مظنون اصلی این پرونده است. فرانسوا مولن، دادستان پرونده می‌گوید که در تحقیقات اولیه عمرگونی به پلیس می‌گوید که اوخانم جانسیز را به ساختمان مرکز اطلاعات کرد‌ها رسانده وپس از چند دقیقه برای خرید شکلات و آب میوه ساختمان را ترک کرده. اما آقای مولن گفت تصاویر بدست آمده از دوربین‌های نصب شده در فروشگاه‌های اطراف و پارکینگ نشان می‌دهد که آقای گونی مدت ۴۵ دقیقه را درداخل ساختمان گذرانده، این زمانی است که پلیس می‌گوید قتل‌ها صورت گرفته، یعنی بین ۱۲:۱۱ تا ۱۲:۵۶ ظهر. چرا که آخرین باری که مقتولین از کامپیوترشان استفاده کرده‌اند ۱۲:۴۵ دقیقه بوده. موبایل‌های مقتولین پس از ساعت ۱۳: ۲۱ ظهر چهارشنبه به هیچ تلفنی جواب نداده‌اند. همچنین بر روی کیفی که در اتومبیل آقای گونی کشف شده، پلیس آثار پودر باروت پیدا کرده. اما دی ان‌ای بدست آمده روی یکی از پوکه‌ها، به کس دیگری تعلق دارد، پلیس احتمال می‌دهد، افرادی دیگر با او همکاری داشتند. آقای گونی اتهامات را رد کرده و گفته این دسیسه دستگاه اطلاعات فرانسه علیه اوست.
پلیس فرانسه عمر گونی را راننده و دستیار سکینه جانسیز معرفی کرد، اما عزیز سیامندی، از فعالان سیاسی کرد مقیم پاریس گفت «هر کسی می‌توانست به مرکز فرهنگی بیاید. عمر گونی به خاطر تسلطش به زبان فرانسه در کارهای ترجمه به خانواده‌های تازه وارد کمک می‌کرد. خانم جانسیز راننده نداشته، بلکه فیدان دوغان به عمر گونی زنگ زده بود و از او خواسته بود که خانم جانسیز را سر راهش بردارد و به مرکز اطلاعات کرد‌ها درخیابان لافییت پاریس برساند. من فکر نمی‌کنم کار او باشد، چرا که این زنان می‌دانستند جانشان در خطر است، بایستی کار کماندوها بوده باشد و دولت فرانسه و ترکیه می‌خواهد آن را ساده و تصفیه حساب درونی جلوه دهد».
هم اطاقی آقای گونی در مصاحبه‌ای با فرات نیوز (خبرگزاری نزدیک به پ.ک.ک) خود را عضو پ.ک.ک معرفی کرده است. او نیز یکی از مظنونان اولیه بود که توسط پلیس فرانسه دستگیر، اما مدتی بعد آزاد شد. او گفته است: «عمر گونی بار‌ها خود را کرد‌تر از من می‌دانست. هنگامی که پلیس به خانه ما هجوم آورد، چهار یا پنج تلفن همراه او را ضبط کردند». اما صاحب خانه آلمانی او گفته، یک بار با او درگیر شده، عمر گونی فریاد زده که اگر صاحب خانه‌اش نازی است او یک ترک عثمانی است.
اطلاعات ضد و نقیضی در باره شخصیت آقای گونی منتشر شده است. عموی او در یک مصاحبه با سی‌ان‌ان ترک گفت که خانواده آن‌ها اصلا طرفدار پ.ک.ک نبوده بلکه همیشه به حزب ناسیونالیست ترک حرکت ملی رای داده‌اند. دولت ترکیه می‌گوید دستگاه اطلاعات این کشور به تحقیقات فرانسه در مورد آقای گونی کمک می‌کند. دستگاه اطلاعات ترکیه گفته عمر گونی در سال گذشته، بین ماه‌های اوت و سپتامبر، سه بار به ترکیه سفر کرده، اما از اقوامش در آنکارا دیدار نکرده، آنان تلاش می‌کنند دریابند او کجا رفته و با چه کسانی ملاقات داشت است.
مراد قریلان، رهبر موقت پ.ک.ک می‌گوید که عمر گونی عضو پ.ک.ک نیست، چون که پ.ک.ک در اروپا عضو گیری نمی‌کند، او گفته است شکی ندارد که آنکارا در این ترور‌ها دست داشته، چرا که ترکیه سالهاست تلاش می‌کند در گروهای کرد در اروپا نفوذ کند.
ده‌ها هزار نفر در مراسمی که از طرف شهرداری دیاربکر، بزرگ‌ترین شهر کردنشین در جنوب شرق ترکیه برگزار شد شرکت کردند. دولت نگران بود که این مراسم به درگیری بین پلیس و مردم مبدل شود. به همین جهت بسیاری از مطبوعات ترکیه از پوشش زنده این مراسم خود داری کردند. اما این مراسم که حزب آشتی و دمکراسی کرد‌ها برگزار کرد به آرامی و به طور بی‌سابقه‌ای بدون هر گونه درگیری و خشنونت پایان یافت، شعار تظاهرکنندگان صلح بود و پلیس هم در فاصله‌ای بسیار دور و بطور غیر محسوس مراسم را زیر نظر داشت. روز بعد اکثر روزنامه‌های ترکیه برگزاری چنین مراسمی بزرگ و همکاری رهبران کرد و دولت در برگزاری آرام آن را گامی در جهت تمرین برای همکاری و صلح خواندند.

Advertisements

تاگەکان: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

وەڵامێک بنووسە

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / گۆڕین )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / گۆڕین )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / گۆڕین )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / گۆڕین )

Connecting to %s


%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: