پرسی خەباتی چەکداری لە نێو حزبەکانی ڕۆژهەڵات سەرهەڵدەداتەوە

peshmergeباس- سادق محەمەد
زیاتر له‌ 15 ساڵ ده‌بێت که‌ زۆربەی حزبه‌کانی ڕۆژهه‌لاتی کوردستان خه‌باتی چه‌کدارییان وەلاناوه. ئەوان لەو کاتەوە زیاتر به‌ خه‌باتی سیاسییه‌وه‌ خه‌ریکن و لە رێگەی راگەیاندەکانیانەوە هەوڵ دەدەن پێگەی خۆیان لە ڕۆژهەڵات بەهێز بکەن.

له‌ نیوه‌ی دووهه‌می ده‌یه‌ی کۆتایی سه‌ده‌ی رابردوو هه‌ر یه‌ک له‌ حزبه‌کانی ڕۆژهه‌لاتی کوردستان له‌ ژێر گوشاری کۆماری ئیسلامی ئێران و به‌ میانجیگه‌ری یه‌کێتی نیشتیمانی کوردستان و پارتی دێموکراتی کوردستان قەناعەتیان پێهێنرا که‌ واز له‌ خه‌باتی چه‌کداری بهێنن و له‌ قووڵایی خاکی باشووری کوردستان و لە ناو کەمپەکانیان درێژه‌ به‌ خه‌باتی سیاسی بده‌ن.

حزبه‌کانی ڕۆژهه‌ڵات به ‌له‌به‌رچاوگرتنی بارودۆخی هەستیاری سیاسی و ئه‌منی له‌ باشووری کوردستان و به‌هێزبوونی هه‌ژموونی کۆماری ئیسلامی ئێران له‌ ناوچه‌که‌ ناچار به‌ وه‌لانانی خه‌باتی چەکداری بوون.

ده‌نگی ته‌قه‌ی فیشه‌کی پێشمەرگەکان لە شار و گوندەکانی ڕۆژهەڵات هێمای زیندوویی و پێوه‌ندی حیزبه‌کان له‌گه‌ڵ خەڵک و لایەنگرانیان بوو، به‌ڵام بێده‌نگ کردنی ئه‌م ته‌قه‌یه‌ کاریگه‌ری هەبوو لە دروستکردنی بۆشایی له‌ نێوان حزبه‌کان و خه‌ڵکدا به‌ تایبه‌ت تا ساڵی 2005 ته‌نها له‌ رێگه‌ی رادیۆوه‌ ده‌نگیان به‌ خه‌ڵک ده‌گه‌یشت.

له‌ ماوه‌ی چه‌ند ساڵی ڕابردوودا زۆربه‌ی حزبه‌کان خاوه‌ن که‌ناڵی ئاسمانین و له‌و رێگایه‌وه‌ هه‌ر کامیکیان هه‌وڵ ده‌دات پێگەی سیاسی خۆی لە نێو خەڵکدا بەهێز بکات و زۆرترین لایەنگر له‌ ده‌وری خۆی کۆ بکاته‌وه‌ به‌ڵام هێشتا نه‌یانتوانیوه‌ بگه‌ڕێنه‌وه‌ قۆناغی شه‌ڕی چه‌کداری.

بە گوێرەی ئەو زانیارییانەی کە دەست هەفتەنامەی باس کەوتوون ژماره‌یه‌ک پێشمه‌رگه‌ی حزبی دیموکڕاتی کوردستانی ئێران داوا له‌ حزبه‌که‌یان ده‌که‌ن که‌ بۆ ڕزگارکرنی حیزب له‌ ژیانی که‌مپ نشینی و به‌هێزکردنی خۆی ده‌ست به‌ خه‌باتی چه‌کداری دژی کۆماری ئیسلامی ئێران بکاته‌وه‌.

ئه‌م داواکارییه‌ له‌ کۆبوونه‌ویه‌کی گشتی کادیر و پێشمه‌رگه‌کانی حزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران له‌گه‌ڵ مستەفا هیجری سکرتێری گشتی حیزبه‌که‌ که‌ بۆ مه‌به‌ستی ره‌خنه‌ و پێشنیاز ئه‌نجام دراوه‌ خراوه‌ته‌ ڕوو.

پێشمه‌رگه‌یه‌کی حیزبی دێموکراتی کوردستان که‌ نه‌یویست ناوی ئاشکرا بکرێت بۆ هه‌فته‌نامه‌ی ( باس) ڕوونی کرده‌وه‌ که‌ له‌ ئێستادا خه‌ریکی ئه‌وه‌ن پرۆژه‌یه‌ک پێشکه‌ش به‌ سه‌رکردایه‌تی حیزب بکه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی ڕه‌زامه‌ندی له‌سه‌ر ده‌ستپێکردنه‌وه‌ی خه‌باتی چه‌کداری ده‌رببڕێت.

ئەو پێی وایە چەقبەستوویی حیزب لە ژیانێکی کەمپنشینی کاریگەریی خراپی خستۆتە سەر حیزب و پەیتا پەیتا ئەو ئەندامانەی کە لە ئێرانەوە دێنە ڕیزی حیزبەوە زوو ریزەکانی حیزب جێدەهێڵن.

ته‌یمور مسته‌فایی ئه‌ندامی ده‌فته‌ری سیاسی حیزبی دێموکڕاتی کوردستانی ئێران بۆ هەفتەنامەی (باس) جه‌ختی کرده‌وه‌ که‌ هیچ ئه‌ندامێکی حیزبه‌که‌ی دژی خه‌باتی چه‌کداری نییه‌ چونکه‌ به‌ گوێره‌ی به‌رنامه‌ی په‌سندکراوی کۆنگره‌ ‌ حیزب بۆ گه‌یشتن به‌ ئامانجه‌کانی له‌ هه‌موو شێوازه‌کانی خه‌بات به‌ گوێره‌ی هه‌لومه‌رج سود وه‌رده‌گرێت.

ئه‌و باسی له‌وه‌ کرد که‌ له‌ هه‌لومه‌رجی ئێستادا حیزب به‌ باشی ده‌زانێت که‌ له‌ رێگای جه‌ماوه‌ری و مه‌ده‌نییه‌وه‌ درێژه‌ به‌ خه‌بات بدات و هه‌ر کاتێک هه‌لومه‌رج گۆڕانکاری به‌سه‌ر بێت و ئه‌وه‌ بخوازێت که‌ خه‌باتی چه‌کداری پێویسته‌ ئه‌وا سودی لێوه‌رده‌گرن.

ئه‌م ئه‌ندامه‌ی ده‌فته‌ری سیاسی حزبی دێموکڕاتی کوردستان ئەوەشی خستەڕوو که‌ بیر و بۆچوونی جیاواز له‌ ناو ئه‌ندامه‌کانیان سه‌باره‌ت به‌ ده‌ستپێکردنه‌وه‌ی خه‌باتی چه‌کداری لە ئارا دایە ‌ به‌ڵام تا ئێستا هیچ پرۆژه‌یه‌ک بۆ ده‌ستپێکردنه‌وه‌ی خه‌باتی چه‌کداری پێشکه‌ش بە سەرکردایەتی نه‌کراوه ئەو دەلێت “ ئه‌گه‌ر پرۆژه‌ له‌ لایه‌ن یه‌ک ئه‌ندامیش پێشکه‌ش بکرێت ئه‌وا سه‌رکردایه‌تی تاوتوێی ده‌کات.”

حیزبی دێموکرات که‌ له‌ ئێستادا له‌ دوو باڵ پێکدێت‌ له‌ ساڵی 1945 به‌ر له‌ دروستبوونی کۆماری کوردستان دامه‌زراوه‌‌ و قۆناغی جیاجیای له‌ خه‌باتی سیاسی و چه‌کداری دژ به‌ هه‌ر دوو ده‌سه‌لاتی شاهه‌نشاهی ئێران و کۆماری ئیسلامی بڕیوە.

له‌ دوای شۆڕشی گه‌لانی ئێران له‌ ساڵی 1979 و نه‌مانی رژێمی شاهه‌نشاهی گه‌لی کورد له‌ ڕۆژهه‌لاتی کوردستان بایکۆتی ده‌ستووری بنه‌ڕه‌تی ئێرانیان کرد که‌ له‌ لایه‌ن هێزێکی باڵاده‌ستی ئیسلامییه‌وه‌ نووسرابوو و مافی کوردی پشتگوێ خستبوو.

دوای ئه‌وه‌ی گفتوگۆکانی نێوان رێبه‌رانی کورد و ده‌سه‌ڵاتی ئیسلامی بێ ئاکام بوو شه‌ڕی چه‌کداری له‌ نێوان هێزه‌کوردییه‌کان که‌ ئه‌و کات هه‌ر یه‌ک له‌ کۆمه‌ڵه‌ و دیموکرات باڵاده‌ست بوون لەگەڵ سوپای ئێران ده‌ستی پێکرد و شه‌ڕه‌که‌ش تا ساڵه‌کانی 1996 و 1997 به‌رده‌وام بوو.

ره‌زا که‌عبی ئه‌ندامی ده‌فته‌ری سیاسی کۆمه‌ڵه‌ی زه‌حمه‌تکێشانی کوردستان بۆ هەفتەنامەی (باس) ئاماژەی بەوە کرد کە‌ بارودۆخی سیاسی ئێستا ئه‌وه‌ ناخوازێت که‌ ده‌ست به‌ خه‌باتی چه‌کداری بکه‌نه‌وه‌.

ئه‌و ده‌ڵێت ” پێشتریش ئێمه‌ به‌ ناچار و به‌ هۆی زوڵم و زۆریی ده‌سه‌ڵاتی ئیسلامیی ئێرانه‌وه‌ ده‌ستمان بۆ چه‌ک بردووه‌ و دواتریش به‌ هۆی گوشار و هێرشی کۆماری ئیسلامی لە لایەک و ده‌رک کردنی خۆمان بە بارودۆخی هه‌ستیاری ناوچه‌که‌ شه‌ڕمان ڕاگرتووه‌.”

که‌عبی پێی وایه‌ خه‌باتی چه‌کداری ده‌بێت له‌ خزمه‌ت خه‌باتی مه‌ده‌نی و جه‌ماوه‌ری و بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی کوردا دبێت و له‌م بازنه‌یه‌ نه‌چێته‌ ده‌ره‌وه‌ ئه‌گه‌ر خه‌باتی چه‌کداری زیان به‌مانه‌ بگه‌یه‌نێت ئه‌وا به‌ کاری ناهێنن.

ژیانی که‌مپنشینی حیزبەکان هۆکار بوو بۆ ئه‌وه‌ی ژماره‌یه‌کی زۆر له‌و که‌سانه‌ی که‌ ڕوو له‌ حیزبه‌کان ده‌که‌ن بۆ ماوه‌یه‌کی کاتی بمێننه‌وه‌ پاشان حیزبه‌که‌ به‌ره‌و ئه‌ورووپا یان ئێران به‌جێبهێڵن جگه‌ له‌مه‌ ژیانی که‌مپنشینی زۆربه‌ی حیزبه‌کانی ڕۆژهه‌لات له‌وانه‌ش کۆمه‌ڵه‌ و دیموکڕاتی تووشی لێکترازان کرد. له‌ ئێستادا زیاتر له‌ سێ کۆمه‌ڵه‌ و دوو دێموکڕات بوونی هه‌یه‌.

ئەم ئەندامەی دەفتەری سیاسی کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان دەڵێت‌ ژیانی که‌مپنشینی کاریگه‌ری هه‌یه‌ به‌ڵام به‌ شێوه‌یەکی بەرفراوان نییە‌ چونکه‌ له‌ سه‌رده‌می خه‌باتی چه‌کداریش پۆل پۆل پێشمه‌رگه‌ ده‌هاتنه‌ ناو حیزبه‌کان و پاشان حیزبه‌کانیان جێده‌هیشت.

ئه‌و ده‌ڵێت له‌ لایه‌ن ئه‌ندامانی حزبه‌که‌یان هیچ گوشارێک بۆ ده‌ستپێکردنه‌وه‌ی خه‌باتی چه‌کداری نیه‌‌ و رێبه‌رایه‌تی هیچ کام له‌ حیزبه‌کانی ڕۆژهه‌ڵاتیش بارودۆخی ئێستا بۆ ده‌ستپێکردنه‌وه‌ی شه‌ڕی چه‌کدارت به‌ باش نازانن.

هاوکات ئه‌ندامی ده‌فته‌ری سیاسی حزبی دێموکراتی کوردستان ئه‌و حیزبه‌ی که‌ له‌ ساڵی 2006 له‌ حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران جیا بۆوه‌ دان به‌وه‌ ده‌نێت که‌ حیزبه‌کانی ڕۆژهه‌‌ڵاتی کوردستان له‌ رێبه‌ریکردن و پێشخستنی بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان که‌وتوونه‌ته‌ په‌راوێزه‌وه‌ و به‌ پێویستیشی ده‌زانێت هه‌وڵ بدرێت له‌م په‌راوێزه‌ بهێندرێته‌ ده‌ره‌وه‌.

ئه‌و خه‌باتی چه‌کداری به‌ یه‌کێک له‌م رێگایانه‌ ده‌زانێت که‌ ده‌توانێت کاریگەریی لە هێنانه‌ده‌ر له‌ په‌راوێزی حزبه‌کاندا هه‌بێت.

ئه‌م حزبه‌ دوای جیابوونەوە له‌ ساڵی 2007 ژماره‌یه‌ک پێشمه‌رگه‌ ره‌وانه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان ده‌کاته‌وه‌ به‌ڵام شه‌هیدبوونی ژماره‌یه‌ک پێشمه‌رگه‌ی به‌ دواوه‌ ده‌بێت. قادر وریا ده‌ڵێت ” هه‌موو کاتێک پێشمەرگەمان ره‌وانه‌ کردۆته‌وه‌ بۆ کاری رێکخستن و بۆ به‌رگریکردن له‌ خۆیان چه‌کیشیان پێبووه‌.”

ئه‌م ئه‌ندامی ده‌فته‌ری سیاسی حزبی دێموکراتی کوردستان ڕه‌تی ده‌کاته‌وه‌ حزبه‌که‌یان تووشی ژیانی که‌مپنشینی بووبێت به‌ڵکوو پێی وایه‌ جۆری خه‌بات گۆرانکاری به‌سه‌ر هاتووه‌. چونکه‌ له‌و کاته‌شدا که‌ شه‌ڕیان ده‌کرد بنکه‌ و باره‌گایان هه‌بووه‌ و ئێستاش که‌ لێره‌ دانیشتوون ئه‌ندامه‌کانیان لە نێو خەڵکدا جموجۆڵیان هەیە.

وریا سەبارەت بە گه‌رانه‌وەیان‌ بۆ خه‌باتی چه‌کداری له‌ شێوه‌ی ڕابردووئاماژەی بەوە کرد کە‌ کۆمه‌ڵێک هۆکاری وه‌ک بارودۆخی هه‌رێمی کورستان و ناوچه‌که‌ و چه‌ندین فاکته‌ری دیکه‌ رێگرن لە بەردەمیاندا‌.

Advertisements

تاگەکان: , , , , , , , , ,

وەڵامێک بنووسە

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / گۆڕین )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / گۆڕین )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / گۆڕین )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / گۆڕین )

Connecting to %s


%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: