لید خبر و انواع آن

leadشروع خبر: لید Lead/ 
اولین كلمات خبر سلاح ضربتی خبرنگار محسوب می شود.
در خبرنویسی باید با قرار دادن مهمترین ، پرهیجان ترین و گیراترین قسمت خبر در ابتدای آن بر بی اعتنایی خواننده غلبه كرد و او را مجذوب و شیفته ساخت.

نخستین جملات خبر را كه حاوی خلاصه موضوع اصلی واقعه یا عمل است ، اصطلاحا (لید) می گویند.

در حقیقت لید وسیله ای است كه اشتهای خواننده ای را كه پس از دیدن تیتر متوجه خبر شده است،بیش از پیش به خواندن خبر ترغیب كرده و او را روانه شرح خبر می كند.

*مشخصات لید:
لید معمولا به یك یا چند عنصر خبری بسته به اهمیت آنها در رویداد پاسخ می دهد و اصولا باید دارای ویژگی های ذیل باشد:
لید معمولا بین 20 تا 30 كلمه است كه ممكن است تا 40 كلمه هم برسد ولی بهتر آن است كه از 30 كلمه تجاوز نكند. ( لید در صورتی می تواند 40 كلمه باشد كه در گزارش های خبری بكاربرده شود. )
لید باید با حجم خبر تناسب داشته باشد.
از تكرار كلمات در لید اجتناب شود.
لید نباید مبهم باشد.
لید نباید حاوی مطالب جزیی باشد.
لید حداكثر یك یا دو جمله است.
لید با زمان و مكان شروع نمی شود،مگر اهمیت ویژه ای داشته باشند.
از بكاربردن واژه های بیگانه و غیر آشنا در لید خودداری شود.
در لید از مخففات استفاده نشود.
نام یا عناوین اشخاص در كنار هم در لید نوشته نشود. ( در لید نباید نوشت: حجت الاسلام والمسلمین خاتمی، رییس جمهوری اسلامی ایران؛ بلكه باید تنها یكی را استفاده كرد)
بین نام یا عناوین اشخاص هر كدام معروف تر بود، باید از آن در لید استفاده شود.

از دو نوع لید در خبرها نباید استفاده كرد:
الف : لید بی محتوا: در این نوع لید با وجود آن كه از عناصر و ارزش های خبری استفاده شده ولی چیزی به مخاطب ارایه نمی دهد.
مثال: وزیر امورخارجه امروز در یك كنفرانس مطبوعاتی در خصوص تجارت جهانی صحبت كرد.
در این لید با توجه به این كه عناصر و ارزش خبری در آن رعایت شده ولی خبر مهمی به مخاطب نمی رساند.
ب : لید پر محتوا: در این نوع لید بی جهت از تمام عناصر خبر استفاده می شود.
مثال: حسن اكبری ، دانش آموز هیجده ساله ای كه صبح دیروز از عرض خیابان ستارخان می گذشت در اثر برخورد با اتوبوس شركت واحد كشته شد.
در این لید تمامی عناصر خبر آورده شده است و هیچ توضیحی و عنصری باقی نمانده تا در خبر ارایه شود.

برجسته سازی عناصر در لید

در تنظیم لید می توان مطالب را با تاكید بر یكی از عناصر شش گانه خبر تنظیم كرد. درنتیجه آن عنصر خبری، برجسته تر از دیگر عناصر ظاهر می شود.

1ـ لید كه: رهبر انقلاب در سخنانی اعلام كرد كه ایران هرگز به رهبری آمریكا در هیچ حركت ضد تروریستی شركت نمی كند.
رهبر انقلاب: كه ـ برجسته سازی عنصر كه در لید

2ـ لید كی: فردا جواب كنكور سراسری اعلام خواهد شد. فردا: كی
نكته آن كه در برجسته سازی عنصر كی ، لید با امروز، فردا، دیروز شروع نمی شود،مگر اینكه حساس و سرنوشت ساز باشد. مانند زمان امتحان كنكور، زمان معرفی قبول شدگان كنكور، زمان تحویل سال و…

3ـ لید كجا: تهران كانون گفت و گو های سیاسی برای حل بحران منطقه شد. تهران: كجا
در این نوع لید ارزش مجاورت مهم می باشد كه باید در خبر آورده شود.

4ـ لید چه: ریل گذاری مترو تهران تا سه ماه دیگر به پایان می رسد. ریل گذاری: چه
بكار بردن این لید مشكل است و در آن (چه) حالت مصدری می گیرد . دیگر این كه (چه) گاهی اوقات به عنصر چرا تبدیل می شود.
نقص فنی در چرخ های هواپیما باعث سقوط یاك چهل شد. نقص فنی: چرا

5 ـ لید چرا: جاری شدن سیل در گلستان منجر به مرگ چهارصد نفر شد.
جاری شدن سیل : چرا

6ـ لید چگونه: با سخنان رییس جمهور امروز اجلاس وزرای جهانگردی كشورهای اسلامی آغاز بكار می كند.
با سخنان رییس جمهور: چگونه

نكته: در خبر باید دید كدام عنصر خبری مهمتر است تا اول در لید آورده شود و هر عنصر خبری كه در لید اول بیاید،لید به نام آن گفته می شود. لید كه، چه، چرا، چگونه، كجا، كی، كه

انواع لید

1ـ لید نقلی: این لید كه در آن سخن نقل می شود، به سه صورت نوشته می شود:

الف) نقل قول مستقیم : این نوع لید در حالات ذیل به كار می رود :
زمانی كه سخن شخص حساس است و باید سخنان او بدون دستكاری و عین كلمات بیان شود.
در حالتی كه نقل قول مستقیم نشانگر شخصیت و طرز فكر گوینده است.
در حالتی كه خبرنگار می خواهد سخن منبع خبری را عینا عرضه كند.
در این لید در حد تصحیح اشتباهات دستوری به شرط آن كه معنی سخن عوض نشود، می توان جای برخی كلمات را عوض كرد، در غیر این صورت باید از لید غیر مستقیم استفاده شود.
مثال:
رییس جمهور گفت: (( امیدوارم بوش اشتباه خود را جبران كند.))

ب) نقل قول غیر مستقیم: در این نوع لید، نقل قول دستكاری می شود و گیومه در آن حذف می شود ولی مفهوم اصلا نباید تغییر كند.
مانند:
رییس جمهوری گفت با سرمایه گذاری های جدید در صنعت برق تا پنج سال آینده سه نیروگاه در كشور ساخته خواهد شد.
در این نوع لید به جای گفت از واژه های دیگری چون اظهار داشت،اخطار كرد،فاش ساخت،ادعا كرد،هشدار داد، انتقاد كرد،یاد آور شد،ابراز داشت،درخواست كرد و … با توجه به بار معنایی هریك استفاده می شود.

ج) نقل قول تاكیدی یا جزيی: در این نوع نقل قول بخش كوچكی از یك جمله گوینده را برداشت كرده و آنرا بكار می بریم كه این نشان از تاكید بر آن دارد، به این معنی كه یك یا دو كلمه را در داخل گیومه می بریم و برجسته می كنیم.
مثال:
رییس بانك مركزی امروز اعلام كرد اقتصاد كشور به سوی ((شكوفایی و رونق)) گام برمی دارد.

2ـ لید قیاسی:
در این نوع لید، در واقع دو خبر مورد قیاس قرار می گیرند.
مانند:
در حالی كه تهران باهیجده درجه بالای صفر روزهای پاییزی را می گذراند، اردبیل با هفت درجه زیر صفر به زمستان زودرس رسیده است.
دامداران انگلیس برای جلوگیری از كاهش قیمت گوشت شصت هزار راس دام را كشتند؛ این در حالی است كه مردم برخی كشورهای جنوب از گرسنگی می میرند.

3ـ لید متراكم:
در این نوع لید اطلاعات در یك سطح قرار دارند و نمی توان به آنها اولویت داد.
در جریان سیل گرگان 400 نفر كشته شده، 100 میلیارد تومان خسارت برجای مانده و 5000 نفر از اهالی گلستان خانه خود را از دست دادند.

4ـ لید پرسشی:
در این نوع لید پرسشی مطرح می شود كه هدف آن انگیختن توجه مخاطب است.
باگذشت یك هفته از سال تحصیلی، دانش آموزان سیستانی می پرسند بالاخره كی كتاب های درسی به دستشان می رسد؟
به گزارش خبرنگار ما از زابل،دانش آموزان هنوز كتابی برای مطالعه در اختیار ندارند. مسوول آموزش و پرورش زابل می گوید: مشكل نرسیدن كتاب هر ساله در این شهر تكرار می شود.

5 ـ لید فهرستی: نكات هم ارز به صورت فهرست شده در لید آورده می شوند.
مثال :
هیات دولت در جلسه دیشب دو تصمیم سرنوشت ساز اتخاذ كرد:
_ ایران در جنگ افغانستان بی طرف است.
_ مرزهای شرقی و غربی كشور بسته شد.

6ـ لید عمقی و ساده:
در این نوع لید، با خبرهای رو به رو هستیم كه یك كل را تشكیل می دهند ( ذكر مطلب كلی، لید ساده ایجاد می كند ) و ما جزیی از این كل را كه دارای اهمیت است برجسته كرده و به آن اشاره می كنیم، به این معنی كه اول به كل اشاره می كنیم و سپس جزء مهم آنرا برجسته می كنیم. این نوع لید بیشتر در قطعنامه ها، كنفرانس ها و جلسات بكار برده می شود.
_ مجلس لایحه طلاق را تصویب كرد كه براساس آن زنان مطلقه در نیمی از دارایی همسر سابق خود سهیم می شوند.
تصویب لایحه طلاق: كل
زنان مطلقه در نیمی از دارایی همسر سابق خود سهیم می شوند: جزء مهم.

_ لایحه مالك و مستاجر در شور دوم به تصویب رسید كه به موجب آن مالك می تواند پس از اخطار مستاجر خود را از خانه بیرون كند.
لایحه مالك و مستاجر: كل
مالك می تواند پس از اخطار مستاجر خود را از خانه بیرون كند: جزء مهم.

7ـ لید توصیفی:
این نوع لید بیشتر درخبرهای هنری كاربرد دارد.
18 میلیون دانش آموز با رفتن به كلاس درس، سال تحصیلی جدید را آغاز كردند. (ساده)
در حالی كه باران پاییزی چهره شهر را تازه كرده است، امروز 18 میلیون دانش آموز مرحله دیگری از زندگی خود را آغاز می كنند. ( لید توصیفی)

8_ لید ضرب المثلی یا تمثیلی:
سنگ بزرگ علامت نزدن است. وزیر جدید آموزش و پرورش گفت كه قصد دارد همه واجدالتعلیم های كشور را پوشش دهد.
هر كه بامش بیش ، برفش بیشتر. این روزها كه كه ارتفاع برف در برخی در مناطق شهری به نیم متر رسیده است،هزینه پاروكردن برف ناگهان چند برابر افزایش یافته است.

9_ لید غیرمتعارف:
در خبرهای ورزشی،حوادث و هنری كاربرد دارد.
بازیكنان ایران كم آوردند و با بدنی مجروح ناچار شدند بازی با عربستان را نیمه كاره رها كنند.

10- لید تاریخچه ای:
در این نوع لید تاریخچه خبر به گونه ای باید آورده شود كه خواننده متوجه نشود كه این مطلب از گذشته گفته شده است.
وزیر كشور فرانسه دیروز استعفا كرد.
لازم به یادآوری است كه وزیر كشور فرانسه به دلیل انفجار ماه گذشته در یك رستوران استعفا كرد.
در این مثال باید “ لازم به یادآوری است ” را حذف و ادامه جمله را با جمله بالا تلفیق كرد.
طریقه درست : در پی حادثه انفجار ماه گذشته در پاریس، وزیر كشور فرانسه دیروز ناچار به استعفاء شد.

مردی كه 25 سال پیش همسرش را كه در خیابان فردوسی كشته بود، دیروز توسط ماموران دستگیر شد.
نكته: مردی كه 25 سال پیش همسرش را كشته بود،سابقه خبر است كه گاهی از خود خبر مهمتر می باشد.

وزیر بازرگانی در چابهار خبر از خرید كشتی های جدید داد، بدین ترتیب تعداد كشتی های تجاری ایران از 135 فروند فراتر می رود.
وزیر بازرگانی در چابهار گفت: برای افزایش حمل و نقل امسال چند فروند كشتی دیگر خریداری می شود. (خبر ناقص می باشد، چرا كه سابقه خبر ( تعداد كشتی های قبلی ) در آن بیان نشده است.)

***چند نكته قابل توجه
بهتر است كه لید را با حروف اضافه شروع نكنیم.
در لید نباید از متذكر می شویم، یادآور می شود و گفتنی است استفاده شود، البته این افعال در خبر هم نباید استفاده شوند، چون نشان از گذشته و تكراری بودن مطلب دارد.
سابقه خبر باید در خبر آورده شود. در این صورت بهتر است اول خبر داده شود، بعد سابقه خبر به صورت كامل عرضه شود.
یكی از وظایف رسانه ها این است كه سابقه خبر را به صورت كامل در خبر و یا بعد از خبر ارایه دهند، چرا كه خبر بدون سابقه،كم ارزش است.

*با ادای احترام به تمامی اساتید،کارشناسان و صاحبنظران ارتباطات در تدوین مطالب فوق بیشتر از منابع ذیل استفاده شده است:

1 _ بدیعی،نعیم و حسین قندی_ روزنامه نگاری نوین _ تهران _ انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی _ 1378
2 _ معتمدنژاد، کاظم با همکاری دکتر ابوالقاسم منصفی _ روزنامه نگاری _ تهران انتشارات مرکز نشر سپهر _ چاپ سوم _ 1368
3 _ شکرخواه،یونس _ خبر _ تهران _ انتشارات مرکز مطالعات

” style=”font-family: Tahoma; color: black”>معتمدنژاد، کاظم با همکاری دکتر ابوالقاسم منصفی _ روزنامه نگاری _ تهران انتشارات مرکز نشر سپهر _ چاپ سوم _ 1368
3 _ شکرخواه،یونس _ خبر _ تهران _ انتشارات مرکز مطالعات

________________________
منبع : mazandaran.irib.ir

Advertisements

تاگەکان:

وەڵامێک بنووسە

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / گۆڕین )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / گۆڕین )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / گۆڕین )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / گۆڕین )

Connecting to %s


%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: