آموزش به زبان مادري؛ آري يا نه؟ محمدرضا نيك‌نژاد

zimani kurdiهفته پيش بود كه وزير آموزش و پرورش با اعضاي فرهنگستان زبان و ادب فارسي ديداري داشت و در اين ديدار طرح آموزش به زبان مادري در برخي استان‌هاي كشور نيز مطرح شد. در اين ديدار برخي عضوهاي فرهنگستان زبان در سخناني با طرح آموزش به زبان مادري مخالفت كرده و حتي آن را دسيسه بيگانگان براي سست كردن هويت ملي دانستند. براي نمونه فتح‌الله مجتبايي يكي از عضوهاي فرهنگستان مي‌گويد: «موضوع آموزش زبان مادري در كشور امري وارداتي است و شك ندارم كه اين موضوع از خارج به ايران آمده. قبل از اين در هندوستان نيز اين مساله توسط انگلستان تجربه شد و امروز هم انگلستان و كشورهاي شمالي ما هستند كه مي‌خواهند اين مساله را به ايران وارد كنند. بهترين وسيله براي عقب نگه داشتن يك ملت بي‌توجهي به زبان آن است اگر بخواهيم زبان‌هاي مادري‌مان را به عنوان زبان علمي و آموزشي به كار ببنديم به طور حتم به گذشته برگشت خواهيم داشت و اين موضوع خطرناك است و از آن بوي توطئه مي‌آيد.»

غلامعلي حدادعادل، رييس فرهنگستان نيز مي‌گويد: «مواظب باشيم كه مبادا از كيسه سرمايه‌هاي ملي‌مان همچون زبان فارسي براي پيروزي‌هاي موقت و بي‌حاصل جناحي خرج كنيم.» اين درحالي است كه يكي از شعارهاي رييس دولت در دوران انتخابات و همچنين وزير آموزش و پرورش در نخستين روزهاي وزارتش، اجراي طرح آموزش به زبان مادري در مدرسه‌هاي مناطقي از كشور بود و گويا اين نشست نيز در ادامه كنش‌هايي بود كه دولت در اين راستا انجام داده است. اما درباره مخالفت‌ها چند نكته خودنمايي مي‌كند: 1 – آموزش به زبان مادري، در قانون اساسي و در اصل 15 آن مطرح شده است. در اين اصل مي‌خوانيم: «زبان و خط رسمي و مشترك مردم ايران، فارسي است. اسناد و مكاتبات و متون رسمي و كتب درسي بايد با اين زبان و خط باشد ولي استفاده از زبان‌هاي محلي و قومي در مطبوعات و رسانه‌هاي گروهي و تدريس ادبيات آنها در مدارس، در كنار زبان فارسي آزاد است.» اين اصل يكي از اصل‌هايي است كه تاكنون اجرايي نشده است و بي‌گمان فرادستان كشوري بايد كساني را كه سبب اين بي‌توجهي شده‌اند سرزنش كنند. در پيوند با قانوني بودن اين طرح نيز حجت‌الاسلام سليمي، عضو كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس مي‌گويد: «قانون اساسي در مورد مساله آموزش زبان قوميت‌ها تعيين تكليف كرده و مساله روشن و مشخص است و ابهام و مشكلي ندارد كه حالا اين گونه برخورد كنيم. آنچه در قانون اساسي آمده است؛ مسوولان بايد پيگيري كنند تا اجرايي شود و در مورد آموزش زبان قوميت‌ها نيز بايد براي اجرايي شدن آن پيگيري‌هاي لازم صورت گيرد.» در اين ميانه فرهنگستان زبان و ادب فارسي گرچه نهادي رسمي و قانوني است اما نمي‌تواند نظري خلاف قانون اساسي دهد و مجري را از اجراي قانون منع كند!

2- آموزش به زبان مادري در سند تحول بنيادين آموزش و پرورش نيز مطرح و بر آن تاكيد شده است. در اين بخش از سند مي‌خوانيم: «براي حمايت از يادگيري كودكان متعلق به اقوام غيرفارس زبان ايراني و برخورداري آنان از فرصت برابريادگيري و رشد، نظام برنامه درسي بايد يك دوره تعريف شده «انتقال» از زبان مادري به چرخه زبان رسمي (فارسي) را در كانون توجه قرار دهد. ويژگي‌هاي فرهنگي و زباني مناطق مختلف در برنامه‌هاي درسي اين دوره محوريت خواهد داشت.» اين بخش داراي نكته مهمي در گستره آموزش‌هاي پايه براي كودكان دبستاني است. بسياري از كودكان در مناطق مرزي كشور با زباني به جز فارسي سخن مي‌گويند و تا هنگام ورود به مدرسه با زبان مادري خويش خو گرفته و مهارت‌هاي بنيادين زندگي را در گستره جغرافيايي و فرهنگي آن زبان مي‌آموزند. اين دسته از دانش‌آموزان در روزهاي نخست ورودشان به سامانه آموزشي دچار بحران دوگانگي زباني و در نتيجه يادگيري مي‌شوند! چنين بحراني افت آموزشي پديد مي‌آورد و چه بسا برخي كودكان را از درس و مدرسه گريزان مي‌كند. بسياري از كارشناسان بر اين باورند كه اين دانش‌آموزان نياز به يك دوره گذار دارند تا با زبان و خط رسمي ارتباط برقرار كنند و آموزش‌شان كاراتر شود. از اين رو آموزش به زبان مادري افزون بر اينكه مي‌تواند كنشي سياسي- امنيتي براي رويكرد تازه دولت «تدبير و اميد» در تنش زدايي در رابطه با قوميت‌هاي گوناگون به حساب آيد، بي‌گمان رخدادي آموزشي است كه ميليون‌ها ايراني با زبان‌ها و گويش‌هاي گوناگون را در بر مي‌گيرد و سرنوشت آموزشي بسياري از هم‌ميهنان‌مان را دگرگون مي‌سازد. از اين رو فرهنگستان زبان فارسي با توجه به جايگاه فرهنگي‌اش، در اين مورد نه در مقام قانونگذاري است و نه آموزشي، بنابراين ورود ايشان به اين مساله دست‌كم ‌سويه‌يي آموزشي ندارد. اميد است كه دولت ميانه‌رو رييس‌جمهور روحاني با به كار‌گيري «تدبير»ي درخور، بتواند با اجراي آموزش به زبان مادري در برخي مناطق كشور «اميد»ي تازه براي آموزشي كارا و فراگير به وجود آورد.

Etemad NewsPaper

Advertisements

تاگەکان: , , , , , ,

وەڵامێک بنووسە

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / گۆڕین )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / گۆڕین )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / گۆڕین )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / گۆڕین )

Connecting to %s


%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: