چشمک کردهای سوریه بە ترکمانها/ عمبرین زمان/ المانیتور

Civilians and members of the YPG gesture and raise flags atop a tank that belonged to fighters from the ISIL, in al-Manajeer village of Ras al-Ain countrysideترجمه: کردی مسعود مناف
ترجمه فارسی: عارف سلیمی

“ماحاضریم از ترکمانها محافظت کنیم و با آنها در جنگ با القاعده متحد شویم.”

این پیشنهاد غیرمنتظره از سوی صالح مسلم دبیرکل مشترک حزب اتحاد دموکراتیک مطرح شده است؛ حزبی که خواهر خوانده پ ک ک در سوریه خوانده شده و روز به روز بر دامنه تاثیرگذاری آن افزوده می شود. صالح مسلم در مصاحبه با وبسایت “المانیتور” که از طریق “اسکایپ” انجام شد، ضمن ابراز نگرانی نسبت به حملات هفته گذشته القاعده علیه ترکمانها گفت که اگرچه مهاجمان عقب رانده شده اند اما از آنجا که “داعش” (دولت اسلامی عراق و شام) از تاکتیکهای القاعده پیروی می کند احتمال دارد دوباره حمله کنند. وی گفت: “همه خلقهای سوریه را بردادر خود می دانیم و درهای ما به روی ترکمانها باز است و منتظر هستیم تا با ما تماس بگیرند.”

شاید پیشنهاد متسامحانه صالح مسلم برای ترکمانها که همین تابستان گذشته به درخواست ترکیه در کنار ارتش آزاد سوریه و جبهه النصره علیه کردها می جنگیدند، عجیب و غریب به نظر برسد. اما از نظر “ژئوپلیتکی” اقدامی بسیار خردمندانه می باشد. دلایل آن هم به شرح زیر است:

کردها برای مشروعیت دادن به دولت موقت محلی ای که بنیان نهاده اند، به مشارکت حداکثری اقلیتهای ملی و مذهبی سوریه در آن نیاز دارند. به عنوان مثال سریانیها، ارمنیها، ایزدیها و علویها که برای سیاست سکولار کردها اهمیت قایلند، در این دولت موقت سهیم شده اند. چنانچه کردها، تحت رهبری پ ی د، بتوانند ترکمانها را نیز در کنار خود داشته باشند، موفقیت بزرگی به دست خواهند آورد. پیوستن ترکمانها، به تضعیف بیشتر این ادعا که کردها در تلاش برای تشکیل یک کیان سیاسی ملی برای خود هستند، خواهد انجامید. علاوه بر این، این کار پیروزی سرزمینی حساسی برای کردها به ارمغان خواهد آورد. با یک نگاه اجمالی به نقشه سوریه می توانید منظورم را درک می کنید. هرچند ترکمانها نیز مانند کردها از سوی رژیم بعث با انواع ستم، کوچ اجباری و آسیمیله شدن روبرو بوده اند، اما با وجود این هنوز هم در منطقه “بایر”، واقع در نقطه مقابل شهرک “یایلا داغی” در استان هاتای[ ِ ترکیه]، در اکثریت هستند.

کردها برای به هم پیوستن کانتونهای شان می کوشند تا مناطق عرب نشین را تصرف کنند. از سوی دیگر منطقه “بایر” هم می تواند رویای کردها برای رسیدن به دریای مدیترانه را تحقق بخشد. البته داعش نیز چنین رویایی در سر دارد و به همین خاطر است که می بینیم در راستای بیرون راندن ترکمانها از بایر از هیچ اقدام تروریستی ای دریغ نکرده است.

داعش در روزهای گذشته شهر “اعزاز” را تصرف کرد. شهری که کرد و عرب و ترکمان در کنار هم در آن زندگی می کنند. داعش پس از تصرف اعزاز این بار “چوبان کویو” را که ترکمانها در آن اکثریت دارند، به کنترل خود درآورد. در پی این رویداد هزاران ترکمان، به اجبار به ترکیه فرار کردند. حال در این شرایط ترکمانها که هر روز بخشی از مناطق آنها به دست داعش می افتد، چه پاسخی به پیشنهاد کردها خواهند داد؟ بدون اشاره به سیاست ترکیه در قبال سوریه و ترکمانهای آن کشور، نمی توانم به این پرسش پاسخ بدهم.

“مته چوبوکچو” گزارشگر باتجربه بخش سیاست خارجی شبکه تلویزیونی “ان تی وی” در روز یکم فوریه تویتی با این مضمون در تویتر خود منتشر کرد: “به نظر می رسد ارتش ترکیه روند آماده سازی تصنعی برای کسب اجازه مداخله نظامی در سوریه را آغاز کرده است.” شاید منظور چوبوکچو از واژه “روند” فریادهای این روزهای حزب حاکم عدالت و توسعه و تحرکات نظامی ارتش ترکیه در مرزهای سوریه باشد. به عنوان مثال روزنامه صباح نزدیک به دولت، روز سی ام ژانویه از اصابت یک راکت به یک پایگاه نظامی ارتش در منطقه “کلیس” ترکیه در جریان زدوخورد میان گروه داعش و ارتش آزاد سوریه خبر داد. در آن گزارش همچنین آمده بود که ارتش ترکیه بلافاصله به این حمله واکنش نشان داده و مواضع داعش را توپ باران کرده است؛ همچنین به یک کاروان نظامی داعش حمله کرده و سه اتومبیل آنها را در هم شکسته است.

علاوه براین، حزب عدالت و توسعه به شیوه ای دراماتیک و پیوسته، دم از مصایبی که بر سر ترکمانهای سوریه آمده، می زند. همچنین حرف و حدیثهایی هم درباره تهدیداتی که از سوی داعش متوجه امنیت ترکیه است، شنیده می شود. مثلا احمد داوود اغلو روز دوم فوریه درباره حمله به کاروان اتومبیلهای داعش گفت: “تا به امروز صبر کرده ایم و دندان بر جگر گذاشته ایم تا در رویدادهای سوریه دخالت نکنین. چه کسی مسئول است؟ بشار اسد. اگر قرار است وظیفه سازمان ملل متحد استقرار امنیت، ثبات و صلح در دنیا باشد اکنون زمان مناسب آن است. اگر سازمان ملل الان اقدام نکند پس کی می خواهد به وظایفش عمل کند؟”

برخی این انتقاد داوود اغلو و برجسته کردن خطر القاعده از سوی ترکیه را به فراخوان آشکار این کشور برای مداخله نظامی در سوریه نسبت می دهند. مقصودم از “مداخله” تشکیل یک منطقه پرواز ممنوع یا منطقه ای حایل یا ترکیبی از این دو گزینه است. برجسته کردن مساله ترکمانها نیز به گفته “محمد شکر” پارلمانتار حزب جمهوری خواه خلق، بیشتر تاکتیکی از سوی حزب عدالت و توسعه برای کسب حمایت مردم ترکیه است که تاکنون واکنش سردی به قضیه مداخله نظامی نشان داده اند. آیا زمانی همین سناریو به بهانه دفاع از ترکمانهای عراق در مقابل کردها، تجربه نشده بود؟

تاحدی ممکن است عنصر مبالغه در ارزیابی هایی از این دست وجود داشته باشد. اما یک چیز مسلم است و آن اینکه ترکمانها بهانه و ابزار مناسبی برای حزب عدالت و توسعه هستند. آنهم درست در شرایطی که این حزب به دلیل مساله فساد دچار مشکل شده است. به عبارت دیگر مطرح کردن این قضیه می تواند توجه افکار عمومی را از مساله فساد به سمت دیگری منحرف کند. نمونه واضح چنین تلاشهایی هم کامیونهایی است که گفته می شود با نظارت “میت” سرگرم انتقال “کمک” به ترکمانها بودند اما طرفداران فتح الله گولن در داخل نهادهای امنیتی، دست کم دوبار آن را برملا ساخته اند.

حتی کار به جایی رسید که “اردوغان” کسانی را که کامیونها را بازرسی کرده بودند به “خیانت” متهم ساخت. از سوی دیگر ترکمانهای سوریه هم اعلام کردند که هیچ کمکی از ترکیه دریافت نکرده اند.

ترکمانها چه پاسخی به پیشنهاد کردها بدهند؟

بگذارید به سوالی که در ابتدای همین نوشته مطرح کردم، برگردیم. به گفته برخی منابع، کردهای سوریه پیشتر نیز پیشنهاد مشابهی در مقابل ترکمانها گذاشته اند که ترکیه مانع تحقق آن شده است. اما صالح مسلم، دبیرکل مشترک پ ی د می گوید که تعدادی از ترکمانها به “یگانهای مدافع خلق” پیوسته اند. در همین رابطه با “زیاد حسن” دبیرکل حزب دموکرات ترکمان که مقیم ترکیه است، تماس گرفتم. حسن این ادعا را که ترکمانها به ی پ گ پیوسته اند “کذب” خواند و گفت که ائتلاف ترکمانها با پ ی د- که تفاوتی با پ ک ک ندارد- اصولا قابل بحث نیست. او همچنین افزود که ترکمانها تحت هر شرایطی در کنار ترکیه خواهند ماند و در حال حاضر هم منتظر حمایت نظامی این کشور هستند.

اینکه ترکیه تاجایی که توانسته کمکهای لجستیکی و نظامی در اختیار اپوزیسیون سوریه قرار داده است، بر کسی پوشیده نیست. حتی حزب عدالت و توسعه این روزها دیگر آن را انکار نمی کند.

موضوع کمکهای مادی و نظامی کشورهای قطر، لیبی و عربستان سعود را نیز دیگر کسی نیست که ندیده و یا نشنیده باشد. نتیجه اش هم عیان است. اپوزیسیون سوریه نتوانست اسد را سرنگون کند؛ حتی با سربرآوردن گروههایی همچون داعش جا بر خودش هم تنگ شد. ارتش آزاد سوریه قرار بود از تسلیحان نظامی سهمی هم به ترکمانها بدهد، به گفته فرماندهان ترکمان، ارتش آزاد آنها را بی نصیب گذاشته است.

چنانچه ترکیه ترکمانها را حتی غرق در اسلحه نیز بکند، بازهم فکر نمی کنم به جز اینکه به تحریک نیروهای داعش و ارتش آزاد برای حمله مجدد به آنها بیانجامد، نتیجه دیگری دربر داشته باشد. به نظر می رسد اگر ترکمانها بی دفاع باقی بمانند و ترکیه مداخله کند نه تنها خود بلکه ترکمانها را نیز در باتلاقی خونین فرو خواهد برد. این موضوع هم که گویا داعش ترکیه را تهدید کرده است، بنا به گفته “ایمن جواد التمیمی” صحیح نیست. جواد التمیمی از اعضای فوروم خاورمیانه است که این روزها به خاطر تحقیقاتش درباره گروه داعش، مورد توجه قرار گرفته است. وی از طریق ایمیل به المانیتور گفت که همه شایعاتی که درباره تهدید ترکیه از سوی داعش منتشر شده اند، “نادرست” هستند.

به نظر من داعش همانطور که التمیمی می گوید تهدید برای ترکیه نیست و البته در دراز مدت چنانچه تهدید نباشد، سودی هم برای ترکیه و منطقه نخواهد داشت. در شرایطی که ترکمانها با خطر امحای کامل از نقشه سیاسی سوریه مواجه اند، اتحاد آنها با پ ی د/ ی پ گ و پیوستنشان به دولت موقت کردها، عاقلانه تر از هر گزینه دیگری است. این امر فارغ از اینکه خوشایند آنها باشد یا نه یک واقعیت است. چون از این طریق می توانند هم امنیت خود را حفظ کنند و هم این فرصت را خواهند داشت که در حکومت محلی کردها در “روژاوا” سهیم باشند.

آنکارا به جای ممانعت از این کار، می تواند در پشت پرده از آن حمایت هم بکند. فراموش نکنیم که آن کردستانی که تا دیروز ترکیه به بهانه دفاع از ترکمانهایش، می خواست مورد حمله قرار دهد، امروز به یک “متحد استراتژیک” تبدیل شده است. راستی آیا کسی ترکمانهای عراق را به یاد دارد؟ بحث بر سر این نیست که ممکن است روزی سرنوشتی مشابه برای ترکمانهای سوریه تکرار شود. همانطور که گفتم، نگاهی به نقشه بیاندازید، متوجه منظورم خواهید شد.

Advertisements

تاگەکان: , , , , , , , , ,

وەڵامێک بنووسە

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / گۆڕین )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / گۆڕین )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / گۆڕین )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / گۆڕین )

Connecting to %s


%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: