آموزش زبان مادری و هویت‌های محلی در گفت‌وگو با سعید پیوندی

zimanالهام هومین‌فر

استفاده از زبان مادری در سیستم آموزشی، فراسوی یک حق، عاملی جهت ارتقای کیفیت آموزشی و شاخصی برای تکثرگرایی فرهنگی در یک جامعه است.

تحقیقات نشان می‌دهد موفقیت تحصیلی دانش‌آموزان با استفاده از زبان مادری رابطه مستقیم دارد و حضور زبان‌های متعدد در نظام آموزشی عاملی جهت نهادینه کردن احترام متقابل و پذیرش دیگری در جوامع است. با این وجود چگونگی استفاده از زبان مادری در آموزش رسمی مسئله‌ای چالش‌برانگیز است.

آموزش زبان مادری هرگز به معنای تبدیل کردن یک جامعه به جزیره‌های کوچک و منزوی نیست که هر قومی تنها با زبان خود حرف بزند یا ارتباط برقرارکند، بلکه به معنای استفاده از دوزبان به صورت متعادل در یک محیط آموزشی یا استفاده در ساعاتی خاص برای دانش‌آموزان خاص است. در این مدل حضور زبان میانجی یا ملی در کنار زبان مادری ساعت‌ها و کلاس‌هایی را مطابق با شرایط موجود، به خود اختصاص می‌دهد که در سطوح متفاوت این ساعت‌ها و دروس می‌تواند متفاوت باشند. آموزش دوزبانه، چنانچه شرایط آن فراهم باشد، می‌تواند دانش‌آموز را همزمان به دو زبان مسلط کند و بدون جداسازی، زمینه ارتقای آموزشی و حفظ هویت را برای جامعه بزرگ‌تر و جامعه کوچک‌تر به همراه داشته باشد.

آموزش دوزبانه که نامی ساده برای پدیده‌ای پیچیده است در مکان‌های متفاوت و در جوامع گوناگون مدل‌های خاص خود را می‌طلبد که متخصصان آموزشی با توجه به شرایط می‌توانند آن را طراحی کنند.

در این زمینه با سعید پیوندی، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه لورن فرانسه گفت‌وگو کرده‌ایم.

جامعه ایران، جامعه‌ای چندقومی و چندزبانی است. با این وجود پس از ظهور نشانه های مدرنیته، نظام آموزشی یک سیستم تمرکزگرا و تک‌زبانی شد. این سیستم برای دانش‌آموزانی که فارسی، زبان مادری‌شان نیست چه مشکلاتی می‌تواند به همراه داشته باشد؟

سعید پیوندی – پژوهش‌های میدانی روی یادگیری کودکان و نوجوانان نشان داده است وقتی آموزش به زبان مادری نیست، روند یادگیری می‌تواند کند یا دچار اخلال شود.

در ایران برای مثال آمار سرشماری سال‌های ۶۵ و ۷۵ و آمارگیری نمونه‌ای سال ۷۰ نشان می‌دهد که استان‌های ساحلی یا مرزی ایران که اکثراً به زبان غیر فارسی حرف می‌زنند از سطح سواد و میزان دسترسی به آموزش یا امید تحصیلی کمتری برخوردارند.

دانش‌آموزی که به زبانی متفاوت با زبان مادری‌اش آموزش می‌بیند باید از یک مانع بزرگ به نام زبان عبور کند، پیش از آن که به موضوع یادگیری برسد. در ایران برای مثال آمار سرشماری سال‌های ۶۵ و ۷۵ و آمارگیری نمونه‌ای سال ۷۰ نشان می‌دهد که استان‌های ساحلی یا مرزی ایران که اکثراً به زبان غیر فارسی حرف می‌زنند از سطح سواد و میزان دسترسی به آموزش یا امید تحصیلی کمتری برخوردارند. در حقیقت پدیده‌هایی مثل ترک تحصیل زودرس، نرفتن به مدرسه و افت تحصیلی در این مناطق بیشتر به چشم می‌خورد. به عبارت دیگر، همانگونه که سال ها پیش در یک مقاله تحلیلی به زبان فرانسه نشان دادم، در بعد آماری و کمی، رابطه مستقیم وجود دارد بین زبان مادری و میزان سواد، میزان راهیابی به مدرسه و ادامه تحصیل، امید تحصیلی و تمام شاخص‌های اصلی آموزشی.

همزمان اما از آنجا که این تحلیل کلان، کمی و آماری است نمی‌توان به طور دقیق تاثیر متغیر زبان را در کنار سایر عوامل مانند فقر، توسعه اقتصادی و یا وجود امکانات آموزشی و یا سنت های فرهنگی خودویژه مناطق اندازه‌گیری کرد. با وجود این ابهام روش‌شناسانه مطالعه آماری پیش‌گفته نشان می‌دهد که عوامل دیگر توسعه مانند سطح صنعتی بودن، میزان شهرنشینی و یا اشتغال زنان تاثیر آماری کمتری بر آموزش نسبت به زبان مادری دارند.

آموزش پدیده‌ای چند بعدی است و بحث هویت از آن جدانشدنی است. فکر می‌کنید اینکه زبان مادری برخی دانش‌آموزان در نظام آموزش جایگاهی ندارد، می‌تواند پیامد منفی هویتی برای این دسته از دانش‌آموزان داشته باشد؟

من با شما موافقم که آموزش و هویت را زیاد نمی‌شود از هم جدا کرد، برای این که هر یادگیرنده‌ای، دانش‌آموز یا دانشجو همیشه در مقابل شماری پرسش‌های اساسی قرار دارد که من کیستم، چه چیزی را یاد می‌گیرم و یا چرا دارم یاد می‌گیرم؟

سعید پیوندی
سعید پیوندی
آموزش همواره با دو وجه شناخت‌شناسانه (اپیستمیک) و هویتی سر و کار دارد. به همین دلیل هم یادگیری در محیط‌های آموزشی فقط بعد منطقی و عقلانی ندارد و نباید جنبه‌های عاطفی و هیجانی این روند را فراموش کرد. دانش و یادگیری آن نوعی رابطه است. ارتباطی که میان یادگیرنده و موضوع یادگیری (ریاضیات، تاریخ، ادبیات، علوم…) به وجود می‌آید همه به رابطه با خود (خویشتن) مربوط می‌شود، هم به رابطه با دیگران و با دنیا.

یادگیری روندی منفعل و انتقال مجموعه‌ای از داده‌ها از فردی یا دستگاهی به فرد دیگر نیست. دانش آموز و دانشجو به عنوان عضو یک جامعه، یک همبود انسانی یا یک حوزه فرهنگی به محیط‌های آموزشی می‌آیند و خود نهاد آموزش هم در درون جامعه ای قرار دارد با تاریخ، فرهنگ و سنت‌های آموزشی.

فرد با زبان به عنوان اصلی‌ترین ابزار شناخت و ارتباطات و رابطه اجتماعی رابطه حسی عمیق و معنادار برقرار می‌کند. زبان مادری دارای بار عاطفی و هیجانی ویژه است و با تاریخ زندگی فرد پیوند خورده است.

در روندهای یادگیری دو وجه بیرونی (فعالیت‌های جمعی، هنجارهای آموزشی و …) و درونی (رابطه فردی با موضوع یادگیری، سوبژکتیویته، تاریخ زندگی خصوصی هر فرد) رابطه ای دیالکتیکی دارند و جدا کردن آنها از یکدیگر بسیار دشوار است. این رابطه دیالکتیکی نوعی “هوشیاری” فردی دانش‌آموز در برابر نهاد آموزش معنای یادگیری و رفتن به مدرسه را شکل می‌دهد.

زمانی که نوآموز می‌تواند کلماتی که می‌شنیده یا می‌گفته را بخواند و بنویسد رابطه حسی خاصی میان تجربه و آموزش شکل می‌گیرد. وقتی دانش‌آموز به زبانی غیر از زبان مادریش یاد می‌گیرد اما نوع رابطه او با موضوع یادگیری و نیز فضای اجتماعی یادگیری و کنش‌های متقابل اجتماعی و فعالیت‌های آموزشی می‌تواند دچار نوعی آسیب شود. یعنی هم در بعد رابطه‌اش با دنیا چرا که این یک دنیایی است که با دنیای طبیعی او فاصله دارد؛ به‌خصوص از نظر زبانی، هم در رابطه‌اش با دیگری برای اینکه این دیگری می‌تواند دیگری‌ای باشد که با او متفاوت است؛ به‌خصوص از نظر هویت فرهنگی، معلم و یا افرادی که به طور نمادین در کتاب‌های درسی وجود دارند. همزمان از بعد فردی هم نوعی تنش به وجود می‌آید میان هویت به ارث برده‌ (هویت خانوادگی‌، هویت فرهنگی و هویت اجتماع محلی‌) و هویت جدیدی که در مدرسه باید شکل بگیرد.

اگر نگوییم همه، دست کم بخشی از دانش‌آموزان خود را با زبان و گفتمان و دنیای این آموزش بیگانه حس می‌کنند و رابطه‌ای پر تنش و گاه همراه با سرخوردگی یا تنفر با آن پیدا می‌کنند.

از مباحث مطرح شده اخیر می‌توان نتیجه گرفت که برخی موافقان یا مخالفان استفاده از زبان مادری معنی این شیوه از آموزش را دقیق نمی‌دانند. با توجه به شرایط ایران، چطور می‌توانیم در یک تعریف مشخص این موضوع را روشن کنیم؟

استفاده از زبان مادری در آموزش به این معنا است که بچه بتواند با اولین زبانی که در خانه و محیط اجتماعی طبیعی خود حرف می‌زند، تحصیل کند.

زبان مادری اولین زبانی است که کودک از طریق آن با دنیا ارتباط برقرار می‌کند. فرد با زبان به عنوان اصلی‌ترین ابزار شناخت و ارتباطات و رابطه اجتماعی رابطه حسی عمیق و معنادار برقرار می‌کند. زبان مادری دارای بار عاطفی و هیجانی ویژه است و با تاریخ زندگی فرد پیوند خورده است. حتی حافظه انسان و قدرت حفظ داده‌ها هم با این بعد عاطفی ارتباط دارد. درست به خاطر همین اهمیت است که در میثاق‌های بین‌المللی به مسئله زبان مادری توجه ویژه شده است و از نظام آموزشی خواسته شده به زبان مادری به‌عنوان اولین زبانی که بچه به واسطه آن با دنیا ارتباط برقرار می‌کند بی‌توجه نباشد و این امکان را برای کودکان فراهم کند تا با این زبان تحصیل کنند. این به آن معنا نیست که اگر این زبان متفاوت با زبان ملی یا منطقه‌ای است، زبان مادری تنها زبان آموزش خواهد بود ولی دست کم در شروع آموزش باید زبان مادری حضوری پررنگ و معنادار داشته باشد. ولی این که این زبان در ادامه برای دانش‌آموزان اقلیت های زبانی تبدیل به یکی از زبان‌های آموزشی شود بستگی دارد که این زبان و اقلیتی که با آن سخن می گوید چه موقعیتی دارند.

زبان مادری 3
دانش‌آموزی که به زبانی متفاوت با زبان مادری‌اش آموزش می‌بیند باید از یک مانع بزرگ به نام زبان عبور کند
یادگیری به یک زبان پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی خاصی دارد که نمی‌شود اینها را از هم تفکیک کرد. زبان و قدرت در جامعه را نمی‌توان از یکدیگر تفکیک کرد. تصمیم در مورد اینکه زبان مادری تا چه موقع در برنامه درسی باشد و چه جایگاهی در مجموعه آموزش داشته باشد بسیار سخت است.

در واقع می‌توان گفت اینکه چه درس‌هایی به زبان مادری باشد و چه درس‌هایی به زبان ملی، برای هر جامعه یا حتی منطقه‌ای و گروهی در ایران متفاوت است. یعنی متغیراست. ما نمی توانیم یک برنامه کلی برای همه مناطق ایران داشته باشیم؟

کاملا درست است. اگر ما بخواهیم به این خواسته مهم کسانی که زبان مادری آن‌ها فارسی نیست پاسخ بدهیم باید برنامه درسی ملی خیلی منعطف و باز داشته باشیم.

به این معنا که باید بخشی از این برنامه عمومی و مربوط به همه ایران باشد و بخشی از آن سپرده شود به منطقه مربوطه. در کنار یادگیری زبان محلی و بومی باید یادگیری چیزهایی که به این زبان مربوط‌‌ هستند را نیز گنجاند.

برای مثال اگر در کردستان موسیقی با زندگی مردم ارتباط دارد و کردها بخواهند برنامه موسیقی هم در برنامه آموزشی خود داشته باشند این انعطاف باید در برنامه درسی وجود داشته باشد. بنابراین هر منطقه‌ای باید بتواند یک درصدی از برنامه درسی را خودش تعیین کند، درست مثل تجربه‌ای که در برخی کشورها مانند اسپانیا به تدریج شکل گرفته است.

بنابراین هر منطقه‌ای باید بتواند یک درصدی از برنامه درسی را خودش تعیین کند، درست مثل تجربه‌ای که در برخی کشورها مانند اسپانیا به تدریج شکل گرفته است. در اسپانیا ۵۵ تا ۶۰ درصد زمان آموزشی به برنامه سراسری ملی اختصاص دارد و بقیه در اختیار منطقه و هر واحد آموزشی است.

در در اسپانیا ۵۵ تا ۶۰ درصد زمان آموزشی به برنامه سراسری ملی اختصاص دارد و بقیه در اختیار منطقه و هر واحد آموزشی است. تجربه‌های متفاوت دیگری هم وجود دارند که در آنها گاه اختیار مناطق از این هم فراتر می‌رود.

هند یا سوییس ازجمله کشورهایی هستند که به خاطر کثرت زبانی و قومی اختیارات گسترده‌ای به مناطق خودمختار از نظر آموزشی داده‌اند.

این چیزی است که من فکر نمی‌کنم در کشوری مثل ایران که هیچ سابقه و تجربه تاریخی در این موارد ندارد در شرایط کنونی عملی باشد. شاید راه حل اولیه برای آغاز این تجربه به وجود آوردن یک برنامه درسی باز باشد که در آن هم بعد ملی و هم محلی وجود داشته باشد.

در بعضی از مناطق ایران یا حتی برخی شهرها شاهد حضور گروه‌های زبانی گوناگون هستیم. چگونه می‌شود در این مناطق از زبان مادری استفاده کرد، اما باعث جدا کردن کودکان از هم نشد؟ یعنی بچه‌ها را براساس قومیت به مدارس مختلف نفرستاد. مثلاً در برخی شهرهای ما کودکان همسایه با هم دوست هستند و به یک مدرسه می‌روند، اما خانواده یکی کرد و دیگری ترک است یا در خوزستان تنوع قومی- زبانی شدیدی داریم. چگونه می‌شود این بچه‌ها از هم جدا نشوند اما زبان مادری مورد استفاده قرار بگیرد؟

به نظر من اولویت با آموزش زبان مادری در مناطقی است که دارای یکدستی زبانی بیشتری هستند زیرا از نظر آموزشی به‌وجود آوردن چنین شرایطی به ویژه در کشور ایران کار آسانی نیست. زیرا گاه شاید لازم شود ما بخشی از برنامه‌ درسی را حتی در سطح محلی و هر موسسه آموزشی تعریف کنیم. یعنی هر مدرسه‌ای بتواند بر اساس نیاز خاص خود این یا آن زبان بومی را در برنامه های خود بگذارد.

در تجربه برخی از کشورهای دنیا مسئولیت بخشی از برنامه‌های درسی برعهده موسسات آموزشی است و همه مدارس در سطح شهر، منطقه یا کشور برنامه یکسانی ندارند. همزمان امکان را حل‌های دیگری هم وجود دارد. ازجمله برای دانش‌آموزان پراکنده که خواهان یادگیری زبان مادری هستند می‌توان کلاس‌های ویژه گاه در سطح یک شهر به وجود آورد. برای مثال بچه‌های کرد مقیم اصفهان می‌توانند به کلاس درس کردی بروند که در چند منطقه شهر دایر شده است. هم اکنون این تجربه در کانادا برای کسانی که در مناطق انگلیسی زبان بخواهند فرانسه یاد بگیرند وجود دارد.

من فکر می‌کنم از نظر آموزشی این موضوع شدنی است. هرچند عملی کردن آن دشوار است و نیاز به زمان دارد؛ و البته همه این‌ها بستگی به این دارد که آیا سیاست عمومی کشور این است که ما به سمت به رسمیت شناختن و آموزش زبان‌های اقلیت های حرکت کنیم یا خیر. اگر چنین اراده سیاسی به وجود آید راه حل عملی آموزشی آن هم پیدا خواهد شد.

در برخی کشورهای اروپایی مانند فرانسه بسیاری از دانش‌آموزان که از خانواده‌های مهاجران خارجی هستند امکان این را پیدا کرده‌اند که با وجود پراکندگی جغرافیایی زبان مادری خود را در کنار زبان فرانسه یا زبان انگلیسی یاد بگیرند. حتی زبان فارسی و عربی هم جزو این زبان‌ها هستند.

در گفت‌وگویی در زمینه آموزش به زبان مادری، شما از نوع دیگری از خشونت نمادین برای دانش‌آموزان غیر فارس زبان صحبت کرده‌اید. می توانید در این زمینه توضیحی بفرمایید؟

خشونت نمادین با تعریفی که پی‌یر بوردیو از آن داشت مصداق تحمیل زبان آموزش به دانش‌آموزان مناطق اقلیت‌نشینی است که زبان مادری متفاوتی دارند.

عدم احترام یا نادیده انگاشتن “غیر خودی” یکی از اصلی‌ترین ویژگی های گفتمان آموزشی ایران است. اقلیت‌های ایران را می‌توان در شمار “غیر خودی‌های درونی” جامعه ایران دانست که به اشکال مختلف توسط نظام آموزشی تحقیر می‌شوند.

آنها بدون آن که توانایی اعتراض داشته باشند ناچارند به زبانی غیر از زبان مادری خود درس بخوانند یا مطالبی را یاد بگیرند که گاه هویت و فرهنگ آنها را نشانه رفته است. عدم احترام یا نادیده انگاشتن “غیر خودی” یکی از اصلی‌ترین ویژگی های گفتمان آموزشی ایران است. اقلیت‌های ایران را می‌توان در شمار “غیر خودی‌های درونی” جامعه ایران دانست که به اشکال مختلف توسط نظام آموزشی تحقیر می‌شوند یا جایی در دنیای شیعه محور کتاب‌های درسی ندارند.

این رویکرد آموزشی و تحمیل یک نظام تبعیض‌گرا به همه دانش‌آموزان را می‌توان نوعی خشونت نمادین علیه بخشی از نسل جوان ایران دانست. نظام آموزشی به این دانش‌آموزان اجازه ابراز عقیده یا مخالفت با این آموزش تحمیلی را نمی‌دهد و تنها راه مقاومت آنها ترک تحصیل و فرار از مدرسه است. این شکل مقاومت هم حکایت از نوعی خشونت نمادین می کند و قربانیان آن در عمل آینده شغلی و اجتماعی خود را تباه می کنند.

آیا یادگیری زبان مادری مانعی برای یادگیری زبان دوم و سوم (زبان خارجی) نخواهد بود؟

یادگیری، دانش و زبان با تقسیم قدرت در جامعه پیوند خورده است. یعنی کسی که در ایران امروز فارسی و یک زبان خارجی را خوب بلد است از توانایی و قدرت بیشتری برخوردار است نسبت به کسی که فارسی را خوب بلد نیست یا اصلاً انگلیسی بلد نیست؛ حالا چه این قدرت به صورت اقتصادی، حرفه‌ای واجتماعی باشد و چه نمادین و یا هر نوع قدرتی.

مشکلی که وجود دارد این است که کودکانی که به زبان‌های بومی آموزش می‌بینند ممکن است از یادگیری عمیق زبان سراسری (فارسی) یا زبان بین‌المللی (آنگلیسی) باز بمانند. به این ترتیب اگر سیاست‌های آموزشی به درستی اجرا نشوند یا حساسیت لازم بر سر پیامدهای ثانوی احتمالی آموزش زبان مادری وجود داشته باشد این خود می‌تواند یک نابرابری جدید اجتماعی ایجاد کند. منظور من اینجا نابرابری اجتماعی ناشی از عدم تسلط به زبان‌های اصلی و ورود به بخش‌های بالاتر آموزش و بازار کار است. به این ترتیب یک خواست مثبت و در جهت ارزش بخشیدن به یک فرهنگ و زبان، اگر با دقت عملی نشود می‌تواند نتایج اجتماعی منفی به بار آورد. ما نمونه این را در یوگسلاوی سابق شاهد بودیم در مورد اقلیت‌های غیر صرب. یا در آمریکا زمانی که در کالیفرنیا تصمیم گرفته شد به مهاجران اسپانیایی امکان آموزش به زبان مادری داد شود در عمل دیدیم که اینها در انگلیسی خیلی موفق نمی‌شوند و بعدها می‌تواند حتی به یک مانع برای پیشرفت تحصیلی و حرفه‌ای و بالا رفتن از نردبان ترقی اجتماعی تبدیل شود.

بعد از مدرن شدن سیستم آموزشی ایران و هژمونی‌ای که به زبان فارسی داده شد و البته چند عامل دیگر، زبان‌ها و لهجه‌های دیگر در ایران موقعیتی فرودست پیدا کردند. برای مقابله با این پیامد منفی آیا استفاده از زبان‌های قومیت‌های دیگر در مناطق فارس‌نشین می‌تواند مثبت واقع شود؟ در واقع ما در مدرسه هر چند به صورت ناقص زبان عربی و انگلیسی را می‌آموزیم، آیا می‌توان به جای فقط عربی یکی از زبان‌های اقوام ایرانی همراه عناصر دیگر فرهنگی وارد سیستم آموزشی مناطق فارس‌نشین هم بشود؟ یعنی عربی، کردی، بلوچی، آذری یا ترکی یا هر زبان دیگری که بقیه اقوام ایرانی با آن سخن می‌گویند.

من فکر می‌کنم یکی از راه‌هایی که ما می‌توانیم جایگاه زبان‌های غیر فارس را در ایران ارتقاء بخشیم ادغام آنها در برنامه درسی و فعالیت‌های علمی به اشکال گوناگون در همه سطوح آموزشی است.

زبان مادری 1
هر منطقه‌ای باید بتواند یک درصدی از برنامه درسی را خودش تعیین کند
زبان‌هایی که در داخل مرزهای ایران صحبت می‌شوند بخشی از میراث فرهنگی جامعه ما است و منزوی شدن یا ضعیف شدن آنها به معنای از بیم رفتن بخشی از سرمایه فرهنگی ماست. افکار عمومی، نهادهای رسمی و نخبگان جامعه باید از این منظر به جایگاه و اهمیت زبان فارسی بنگرند. اگر ما در زمان موفق شویم برای زبان‌های مختلف صرف نظر از اهمیت آماری کسانی که به این زبان‌ها حرف می‌زنند از بعد کیفی، آموزشی و علمی جایگاه یکسانی در نظر بگیریم و به آنها اهمیت بدهیم گام مهمی در راه ساختن تلقی جدیدی از فرهنگ ایران و میراث مشترک ما برداشته‌ایم.

کودکانی که به زبان‌های بومی آموزش می‌بینند ممکن است از یادگیری عمیق زبان سراسری (فارسی) یا زبان بین‌المللی (آنگلیسی) باز بمانند. به این ترتیب اگر سیاست‌های آموزشی به درستی اجرا نشوند یا حساسیت لازم بر سر پیامدهای ثانوی احتمالی آموزش زبان مادری وجود داشته باشد این خود می‌تواند یک نابرابری جدید اجتماعی ایجاد کند.

تدریس زبان های اقلیت ها در مناطق گوناگون از جمله در استان های فارسی زبان ابتکار جالبی است و نوعی اهمیت نمادین دارد. ولی هم‌زمان همه این کارها نیاز به تفاهم عمومی، کار بیشتر و فراهم آوردن زمینه های عملی لازم دارد. همزمان از ورای این ابتکار سودمند نباید این گونه برداشت شود که گویا همه این زبان‌ها دارای وزن یکسانی در جامعه و حوزه‌های شناختی و فرهنگی هستند.

رابطه زبان فارسی با سایر زبان‌های اصلی که در ایران صحبت می‌شوند چیست؟

زبان‌ها در همه دنیا محصول روندی تاریخی هستند که تا حدودی بسیاری بر جایگاه نمادین و واقعی امروزی آنها تاثیر گذاشته است.

توانایی‌های یک زبان، قدرت و غنای فرهنگی که زبان نماینده آن است و نیز چند و چون استفاده آن در حوزه‌های علمی، دانشگاهی، رسانه‌ای داده‌های مهمی هستند که اهمیت یک زبان را نشان می‌دهند. برای مثال در سطح بین‌المللی می‌تواند جایگاه امروز زبان انگلیسی یا چینی را در مقایسه با یک قرن گذشته آن مورد ارزیابی قرار داد.

زبان فارسی در مقایسه با زبان‌های اصلی دنیا ضعف‌های فراوان دارد و گاه در تبدیل پیچیدگی‌های دنیای کنونی و پیشرفت‌های علمی به کلمات و واژه‌ها دچار مشکل می‌شود. این مشکلات برای زبان‌های بومی ایران به شکل گسترده‌تری وجود دارد. همزمان اگر به تاریخ ایران بازگردیم متوجه جایگاه خاص این زبان به ویژه در میان نخبگان یا اهمیت آن در حوزه فرهنگ و ادبیات می‌شویم. این جایگاه تاریخی که از مرزهای ایران فراتر می‌رود نقشی ویژه به زبان فارسی می‌دهد که در بحث آموزشی هم باید مورد توجه قرار گیرد.

یک نگرانی که مدام در برابر استفاده از زبان مادری یا آموزش دوزبانه مطرح است بحث جدا شدن ایرانی‌ها از یکدیگر به واسطه این نوع از آموزش است. در واقع یک رویکرد بر این باور است که آموزش دوزبانه یا حضور زبان‌های مادری انسجام ایرانی‌ها را کم می‌کند. این دغدغه متعلق به مرکزنشین‌ها هم نیست. خیلی از آذری‌ها و کردها نیز بر این باورند. چقدر این نگرانی می‌تواند واقعی باشد؟

به هر حال این سئوالی است که از روز اول در نظام آموزشی ایران مطرح بوده و کسانی که مبتکر این بودند که زبان فارسی تنها زبان آموزشی در ایران باشد خیلی‌هاشان فارس نبودند.

رشدیه به عنوان یکی از فعالان اصلی نظام جدید آموزشی در ایران روش تدریس خود را به زبان فارسی درست کرد. در میان اهل سیاست در ایران هم مانند بسیاری از کشورها این درک وجود داشته که وحدت و انسجام ملی ازجمله از طریق زبان آموزشی واحد برای همه تامین می‌شود. به عبارت دیگر آموزش زبان مادری یا آموزش به زبان مادری نزد بسیاری خطری برای تمامیت ایران به حساب می‌آمد و می آید.

در فرانسه هم در قانون اساسی آمده که آموزش فقط باید به زبان فرانسوی باشد. برای همین هم در اول قرن بیستم در فرانسه هفت میلیون نفر زبان مادری‌شان فرانسه نبود ولی امروز هیچکس نیست که زبان اولش فرانسه نباشد. در حقیقت این بولدوزر زبان اصلی همه زبان‌های محلی را ازبین برده است یا آنقدر ضعیف کرده که امروز با وجود اینکه به خاطر فشار اروپا دارند به تدریج آموزش زبان مادری را می‌پذیرند ولی در عمل دیگر زبان‌های محلی نمی‌توانند آن جایگاه گذشته و تاریخی خود را به دست بیاورند.

کار تحقیقی که خانم ایران محمدی روی مدارس کردستان ایران انجام داد نشان می‌دهد که بچه‌های کرد تا چه حد در رابطه با هویت و زبان‌شان حساس هستند و و عدم امکان آموزش به این زبان و ارزش نبخشیدن به این زبان تا چه حد آن‌ها را دچار رنج درونی و سرخوردگی می‌کند.

در ایران نیز همانطور که گفتم همین ترس وجود داشته است. یکی از دلایلش هم این بوده که خیلی از این زبان‌های محلی در دو سوی مرزهای ایران صحبت می‌شوند و این خطر همیشه وجود دارد که یادگیری به این زبان‌ها تمایلات جدایی‌طلبانه را تقویت کند. در حالی که ما می‌توانیم فرضیه دیگری هم داشته باشیم و بگوییم که هر چقدر افراد جامعه حس کنند به هویت و به فرهنگ آن‌ها بیشتر احترام گذاشته می‌شود وابستگی‌شان به این جامعه می‌تواند عمیق‌تر و با آگاهی بیشتر باشد.

این‌ها تئوری‌های مهم سیاسی و جامعه‌شناسی هستند که می‌توانند در این بحث مطرح شوند. نکته مهم آن است که در جامعه ما از زمان شکل‌گیری نظام آموزش جدید تا امروز هیچگاه فرصتی به وجود نیامده تا جامعه مدنی، افکار عمومی، نیروهای زنده جامعه، احزاب، نهادهای دولتی و غیر دولتی پیرامون فضیلت‌ها و زیان‌های احتمالی آموزش به زبان مادری یا عدم آموزش به زبان مادری، یادگرفتن زبان مادری یا حرف زدن به زبان مادری، اهمیت دادن به هویت‌های محلی با یکدیگر وارد گفت‌وگوی سنجشگرانه شوند.

جامعه ما هیچ وقت درمورد این گره‌های مهم اجتماعی گفت‌وشنود باز انتقادی نکرده است. برای همین هم انواع کج‌فکری‌ها و بدفهمی‌ها و گاهی نظرات اغراق‌آمیز وجود دارد که به نظر من نتیجه همین عدم دیالوگ تاریخی و سرپوش گذاشتن روی یک مسئله و واقعیت است. کار تحقیقی که خانم ایران محمدی روی مدارس کردستان ایران انجام داد نشان می‌دهد که بچه‌های کرد تا چه حد در رابطه با هویت و زبان‌شان حساس هستند و و عدم امکان آموزش به این زبان و ارزش نبخشیدن به این زبان تا چه حد آن‌ها را دچار رنج درونی و سرخوردگی می‌کند و نوعی بدبینی نسبت به بقیه جامعه، زبان ملی وهویت و وحدت ملی ایجاد می‌کند.

فراموش نکنیم که دنیای امروز دگرگون شده و دیگر ما در دورانی نیستیم که حکومت‌ها می‌توانستند به آسانی دیوار چین میان سرزمین‌ها و مناطق بکشند. اگر به چنین مطالبه‌ای در گوشه‌ای از دنیا جامه عمل پوشانده شده این موضوع می‌تواند به یک خواست عمومی در همه جا تبدیل شود. میل زیستن در جامعه‌ای که به هویت و آزادی‌های شهروندان احترام گذاشته شود به یک مطالبه عمومی تبدیل شده است.

مرتبط:

دموکراسی، آذربایجان و زبان ترکی

مصاحبه آذرقلم با زیباکلام

Advertisements

تاگەکان: , , , , , , ,

One Response to “آموزش زبان مادری و هویت‌های محلی در گفت‌وگو با سعید پیوندی”

  1. : رۆژپڕێس|Rojpress Says:

    دموکراسی، آذربایجان و زبان ترکی

    مصاحبه آذرقلم با زیباکلام
    iran-emrooz.net | Fri, 25.04.2014, 12:35

    مصاحبه سایت آذرقلم با صادق زیباکلام
    مصاحبه از : محمد امین خوش نیت
    http://azargalam.ir

    آذرقلم- خوش نیت: «زیبا کلام» چهره‌ی شناخته شده‌ای برای اصحاب رسانه، سیاستمداران و حتی مردم کوچه و بازار است. او، نه به خاطر نام خاص و جلب کننده اش بلکه بیشتر به خاطر برخی اظهارات بی پروا و عجیبش، مورد توجه همه‌ی گروههای سیاسی اعم از اصولگرا، اصلاح طلب و فعالین سیاسی است. شیب «کلام» زیباکلام، بیشتر متمایل به اصلاح طلبی است ترجیحاٌ طرفدار‌هاشمی رفسنجانی!

    حکایت شبی که زیباکلام با نخبگان تبریزی در ائل گلی به مجادله پرداخت:

    «زیبا کلام» چهره‌ی شناخته شده‌ای برای اصحاب رسانه، سیاستمداران و حتی مردم کوچه و بازار است. او، نه به خاطر نام خاص و جلب کننده اش بلکه بیشتر به خاطر برخی اظهارات بی پروا و عجیبش، مورد توجه همه‌ی گروههای سیاسی اعم از اصولگرا، اصلاح طلب و فعالین سیاسی است. شیب «کلام» زیباکلام، بیشتر متمایل به اصلاح طلبی است ترجیحاٌ طرفدار‌هاشمی رفسنجانی! اصولگرایان نیز بیشتر او را اصلاح طلب می‌دانند اما اصلاح طلبان نیز گاه از انتقادهای تند و تیز او در امان نمانده‌اند. موضع گیری‌های صریح او تنها به مبانی تدریس اش در سر کلاس‌های علوم سیاسی و علوم ارتباطات محدود نمی‌شود. چه، در تمام مقالات، مصاحبه‌ها و سخنرانی‌هایش نیز با همان لحن تند و جذابش، مخاطبان را به بررسی افکار و عقاید ایرانیان و آسیب شناسی جامعه ایرانی وادار می‌کند. «هاشمی بدون روتوش» (مصاحبه و گزارش او در مورد‌هاشمی رفسنجانی)، «چگونه ما، ما شدیم» بیش از سایر کتابها و آثارش مورد اقبال جامعه ایرانی قرار گرفته است.

    به گزارش پایگاه خبری آذرقلم، درست چهار سال بعد از آخرین حضورم در کلاس درس دکتر زیبا کلام؛ بهمن ماه ۹۲ با او در تبریز به گفتگو نشستیم. با همان حرارت و صراحتی که در کلاس درس دانشگاه تهران داشت. حرفهای او در رابطه با آذربایجان، قومیت گرایی، سیاست و دموکراسی و … حاوی نکات جالبی است که از زبان یک صاحب نظر مطرح پایتخت نشین مطرح می‌شود و لذا می‌تواند مهم باشد. ماحصل گفتگوی دو ساعته پایگاه خبری آذرقلم با دکتر زیباکلام را بخوانید:

    ***
    آقای دکتر شما به عنوان تحلیل گر مسایل سیاسی و پژوهشگر مسایل اجتماعی، جایگاه و نقش آذربایجان و تبریز را در معادلات سیاسی، اجتماعی حال حاضر ایران چگونه ارزیابی می‌کنید؟!

    با نام و یاد حضرت حق. برای من تبریز و آذربایجان یعنی ستارخان، باقرخان، یعنی شیخ محمد خیابانی، ثقه الاسلام، کربلایی مسیو، یعنی مشروطه، یعنی نهضت ۲۹ بهمن ۵۶ یعنی گرسنگی کشیدن و تسلیم نشدن در برابر ظلم و جور استبداد! تبریز برای من همیشه یادآور این مفاهیم بوده و هست. در قیام ۲۹ بهمن نیز، ماهها قبل از آنکه اصفهان و تهران و شیراز و مشهد، تکان اساسی بخورند، تبریز، ۲۴ ساعت پایه‌های سلطنت پهلوی را به لرزه درآورد، برای من تبریز، یعنی مردمی که شهر را فتح کردند. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نیز، تبریز در تمام صحنه‌ها و اتفاقات، در وسط میدان بوده، چه در دوران دفاع مقدس و چه در دوران سازندگی و حتی اصلاحات!
    همه باورهای من از تبریز تا سال ۷۸ به این شکل بوده است. اما بعد از این سال ذهنیتم نسبت به آذربایجان دچار یک مقداری ابهام و تغییر شد. در این سال که اوج دوران اصلاحات بود به دعوت دفتر تحکیم وحدت، برای سخنرانی به دانشگاه تبریز آمده بودم. بعد از سخنرانی و حضور در جلسه پرسش و پاسخ دانشجویان که گاه سوالات تند و تیزی مطرح می‌شد، به اتفاق چند تن از اصلاح طلبان و مبارزان ملی – مذهبی استخوان دار آن زمان ساعت ۱۱ شب مرا به پیاده روی در اطراف ائل گلی تبریز بردند. در آنجا موضوعی ر ا مطرح کردند که از آن شب دیدگاه مرا نسبت به نقش و جایگاه آذربایجان یک مقداری از آن حالت حماسی دوران مشروطه و انقلاب بیرون آورد.
    در آن شب سرد زمستانی تبریز، برخی از همان فعالان سیاسی به من گفتند که: «دیدگاههای شما با دیدگاههای جناح اصولگرایان (راست آن زمان) چندان فرقی ندارد. شما با هواپیما از تهران می‌آیید و با هواپیما هم بر می‌گردید. شما حرفهای قشنگی می‌زنید و سپس می‌روید، شما نمی‌توانید درد ما را بفهمید. ما درد فرهنگی داریم، درد آموزش به زبان محلی داریم !» من در آن شب ائل گلی، برای اولین بار با مفهومی به نام «ناسیونالیسم آذری» آشنا شدم. پیش از این من تمام این واژه‌ها و شبیه آن را در کتابهای تاریخ خوانده بودم. با موضوع «قومیت گرایی» آشنا بودم اما هرگز نمی‌دانستم که این موضوع تا این حد در بدنه‌ی نخبگان آذربایجانی جدی گرفته شده است.
    من فرقه دموکرات پیشه وری و سرنوشت شوم آنها را تنها در کتابها خوانده بودم و سر کلاس درس تاریخ تحولات ایران در دانشگاه تدریس و بحث کرده بودم.
    برای من تبریز، نه پیشه وری است نه دکتر سلام الله جاوید. نه صادق پادگان و نه غلام یحیی و نه فرقه دمکرات. تبریز برای من مشروطه بوده و هست. آن شب من متوجه بُعد تازه‌ای از سیاست و جامعه تبریز شدم. آنها می‌گفتند موضوع توجه به قومیت‌ها، دارد جای خودش را در ادبیات سیاسی ما باز می‌کند.

    از کجا به این اطمینان و باور رسیدید؟

    · بعد از سال ۱۳۷۰ که من به ایران برگشتم، تابلو یا پوسترهایی به نام ترکی یا آذری در سطح دانشگاه‌ها کمتر دیده می‌شد. اما الان در خود تهران شما می‌توانید آگهی‌های بزرگی دمِ در بزرگ دانشکده حقوق ببینید «کنسرت موسیقی عاشیقلار» یا موسیقی «آذربایجانی» امشب در کوی دانشگاه برگزار می‌شود! این موضوع نه تنها در تهران که در شهرهای مختلف ایران نیز قابل مشاهده است. به هر حال چیزی که مشخصاً نماد آذربایجانی و ترکی است. پیش از آن نه مراسم و همایش و گردهمایی فرهنگی و هنری که مختص آذربایجانی‌ها باشد به طور رسمی برگزار می‌شد نه تیم تراکتورسازی در اوج بود. نه قلعه بابک خیلی مطرح بود و نه خبری از سایر نمادهای مشخص دیگری که بیانگر علاقه و اشتیاق مردم به موضوع منطقه‌ی خاستگاه خودشان باشد. به نظرم در دهه‌ی هفتاد نوزادی متولد شد که مطالعه پیرامون اثرات، خاستگاه و عوامل آن نیازمند بررسی و آسیب شناسی بیشتری است.

    حالا دیدگاه شما نسبت به این موضوع چیست؟!

    خیلی از همکاران دانشگاهی من معتقدند که ما به هیچ وجه نباید در خصوص این مسئله صحبت کنیم.

    چرا؟

    چون معتقدند که هر حرفی و اشاره ایی به این مسئله باعث تشویق طرفداران آنها می‌شود و باعث پر و بال دادن به مسئله «ناسیونالیزم ترکی» می‌شود. یعنی معتقدند که اساسا هر جور اشاره و پرداختن به این موضوع و سبب بزرگنمایی آن و گسترشش می‌شود. مثلا با تصویب هر پایان نامه ایی که حتی غیر مستقیم به این موضوعات پرداخته شده باشد شدیدا مخالفت می‌کنند و این کارها را اشتباه تاریخی می‌دانند.

    شما چه فکر می‌کنید؟

    والله من فکر می‌کنم حرف نزدن در مورد یک موضوع اجتماعی که ما از آن خوشمان نمی‌آید باعث محو شدن و یا غیب شدن آن نمی‌شود. اینکه ما بگوییم در مورد پان ترکیسم یا در مورد ناسیونالیزم کردها حرفی نزنیم چون باعث عمومی شدن آنها شده و قبح مسئله می‌ریزد شیوه خیلی علمی برای حل و فصل مسائل سیاسی و اجتماعی از جمله مسئله ناسیونالیزم نیست. بالاخره ما اگر مشکلی داریم باید با آن مواجه شویم و اینکه هی بگوییم «هیس ، هیس» آن مسئله غیب نمی‌شود. سرکوبش هم که بکنیم رادیکال‌تر و افراطی‌تر شده و زیر زمینی می‌شود. از بین نمی‌رود.
    اما در پاسخ به پرسش شما که من چی فکر می‌کنم؟ ببینید، جامعه تبریز مثل هر جامعه دیگری لایه‌های اجتماعی مختلفی دارد. از مردم عادی گرفته تا دانشجو و فرهیخته، از آدمهای کم درآمدتر گرفته تا اقشار و لایه‌های ثروتمند تر و متمول. اما وقتی من از زبان نخبگان و فعالین سیاسی اصلاح طلب تبریزی در نیمه‌های شب و در اطراف استخر ائل‌گولی داستان پان‌ترکیسم و احساسات ناسیونالیستی را می‌شنوم، این حامل یک پیامی است. پیام این است که مشکلی بوجود آمده. مشکلی بوجود آمده که دارد در فرمت ناسیونالیزم خودش را بروز می‌دهد. این احساسات را نخبگان به آن شکل بروز می‌دهند و جوان‌ترها و متعصب‌هایش در شکلی دیگر مانند طرفداری متعصبانه از تراکتورسازی! یک سری هم در قالب شب شعر و موسیقی عاشیقلار بروز می‌دهند. اما سئوال اساسی یا در حقیقت سئوال شما از من آن است که خوب من صادق زیباکلام در قبال این مسئله چی فکر می‌کنم؟

    دقیقا

    پاسخ من خیلی ساده و روشن است. همان شب هم ساعت یک بعد از نصف شب به دوستان اصلاح‌طلب و دگر اندیش تبریزی در کنار ائل‌گولی دادم. البته پاسخم باعث شد که تا نزدیک سه، چهار بعد از نصف شب دور ائل گولی راه برویم و دعوا کنیم!

    چرا؟

    برای اینکه پاسخ من یک جورهایی یک سطل آب سرد می‌ریزد روی همه عواطف و شور احساسات پان ترکیسم. از موسیقی عاشیقلار و شب شعر ترکی گرفته تا طرفداری‌های پر شور از تراکتور سازی تا قلعه بابک و مابقی نماد‌های پان ترکیسم و ناسیونالیزم آذری.
    گمشده‌ی همه دوستان آذری زبان، گمشده‌ی مردم مهاباد، گمشده اهوازی‌ها و بلوچ‌ها همه یکی است.گمشده‌ی همه این اقوام و فرهنگها همان گمشده مردم تهران، همان گمشده مردم رشت، شیراز، اصفهان و کرمان است. گمشده‌ی همه ما «دموکراسی» است. گمشده همه ما توسعه‌ی سیاسی است. اگر توسعه سیاسی تحقق پیدا کند و دموکراسی به معنای واقعی آن حاکم شود، دیگر احتیاجی به این حرفها نیست. دیگر لازم نیست عده‌ای احساسات خود را در استادیوم ورزشی و در قالب شعار بیرون بریزند. همه‌ی آن احساسات در مسیر صحیح خود در بطن حزب یا یک تشکیلات شناسنامه دار خود را نشان می‌دهد. اگر دموکراسی باشد، شورای شهر در مهاباد، در تبریز و در اهواز به خواست مردم تن می‌دهد.

    ولو آنکه این خواسته آموزش زبان مادری باشد؟

    آره . ولو اینکه آموزش زبان مادری باشد. شورا تصویب می‌کند دو تا مدرسه ابتدایی داریم یکی بزبان مادری و دیگری بزبان فارسی. والدین می‌توانند فرزندان شان را در هرکدام که خواستند ثبت نام کنند. بالطبع در مدارسی که آذری زبان یا کردی زبان هستند آن زبان به طور اصولی و کامل آموزش داده می‌شود!

    حالا شما فقط آموزش زبان ترکی آذربایجانی را تنها نماد دموکراسی در بحث توجه به قومیت‌ها ارزیابی می‌کنید؟!

    نه من زبان را به‌عنوان مثال مطرح کردم. ببینید دمکراسی یعنی حق انتخاب آزادانه.

    استاد فکر نمی‌کنید یک مقداری آرمان‌گرایی دارید می‌کنید؟

    متوجه منظورتان نمی‌شوم؟

    به‌نظر شما در جامعه‌ای که بقول خودتان حتی برخی از اساتید دانشگاهی‌اش آنقدر تنگ نظر هستند که حتی با طرح موضوع ناسیونالیستی در پایاننامه‌های دانشگاهی مخالفند می‌شود روزی را تصور کرد که یک مدرسه ابتدایی در تبریز یا مهاباد بزبان ترکی یا کردی درس بدهند؟

    ببینید مخالفت‌ها همه‌اش از روی ترس است. فکر می‌کنند که حالا اگر یک یا چند تا مدرسه در تبریز به‌زبان ترکی درس بدهند چه می‌شود؟

    شما فکر می‌کنید چه می‌شود؟

    واقعا می‌خواهید بدانید؟

    بله!

    والله اگر شما دو موسسه در یک خیابانی در تبریز تاسیس کنید که در یکی آموزش به زبان ترکی آذربایجانی باشد و در دومی به زبان فارسی، تصور می‌کنم خیلی از والدین اسم فرزندان‌شان را در مدرسه فارسی زبان بنویسند.

    چرا؟

    بهمان دلیلی که اگر شما در تهران این حق انتخاب را میان زبان فارسی و انگلیسی به والدین بدهید خیلی از آنها مدرسه انگلیسی زبان را انتخاب می‌کنند. شما همین الان در تهران یا در تبریز آمار بگیرید ببینید چند تا از خانواده‌های تحصیلکرده بیشتر دوست دارند کودکان خود را در مدارس انگلیسی زبان ثبت نام کنند یا در مدارس صرفاً فارسی زبان. برای اینکه خانواده‌ها آینده‌ی بچه‌های خود را در آن می‌بینند که به زبانی که برای آینده آنها بهتر است درس بخوانند تا زبان بومی خودشان.
    من به دموکراسی واقعی اعتقاد دارم. اگر نصف به علاوه یک مردم آذربایجان باور دارند که باید بچه‌هایشان به مدرسه آذری زبان بروند خوب باید از این حق برخوردار بشوند. اما با این حال ۴۹ درصد بقیه هم از این حق برخوردار باشند که فرزندان‌شان را به مدارس فارسی زبان بفرستند. قاعده‌ی دموکراسی می‌گوید که همه‌ی افراد باید بتوانند از حق برابر برخوردار باشند.

    شما در جایی گفته بودید که تبریز به نسبت گذشته خیلی غیرسیاسی‌تر شده. واقعا همچون نظری دارید؟

    بله این حرف را زده بودم و هنوز هم این اعتقاد را دارم. احساس من این است که تبریز نسبت به سالهای قبل از انقلاب و حتی سالهای حین انقلاب، غیرسیاسی‌تر شده است. این موضوع را با آذربایجانی‌های ریشه‌دار هم که در میان گذاشتم تائید کردند که تبریز از نظر جایگاه سیاسی و نقش آفرینی‌اش در معادلات سیاسی کشور و جهان، در طی سالهای اخیر دچار افول شده است. اکثر آن فعالین سیاسی از این شهر رفته‌اند یا به تهران و یا به شهرهای دیگر یا به کشورهای دیگر. جایش را مردم اطراف و روستائیانی پرکرده‌اند که از مواضع سیاسی شفاف و نگاه سیاسی برخوردار نیستند.
    مشابه این روند در کرمانشاه و اهواز هم اتفاق افتاده است. یعنی خیلی از اقشار و لایه‌های تحصیل‌کرده‌تر و ریشه‌دارتر این مناطق از این شهرستانها رفته‌اند و مهاجرین از روستاهای اطراف این شهرستانها جای آنها را گرفته‌اند. البته این پدیده عمومیت ندارد. مثلا در رشت ، مشهد ، اصفهان یا کرمان این پدیده کمتر اتفاق افتاده. خیلی از تبریزی‌ها را در کانادا می‌شناسم که در آنجا از جایگاه علمی یا اجتماعی بالایی برخوردارند. خیلی از تبریزی‌های استخوان‌دار و اصیل به تهران آمده‌اند. بخشی از اینکه چرا تبریز مثل گذشته‌ها سیاسی نیست به واسطه‌ی این مهاجرت و تغیر و تحولات اجتماعی است.
    من البته نگاه از بالا به پایین و به تعبیری «روستایی» و «شهری» ندارم. اما با قاطعیت می‌توانم بگویم که بسیاری از جمعیت فعلی تبریز به مسایل سیاسی مثل گذشته علاقه نشان نمی‌دهد. نسل ستار خان و باقر خان و شیخ محمد خیابانی و نسلی که در ۲۹ بهمن ۵۶ تبریز را تصرف کردند جای خود را به نسل مهاجر نشینی داده که بالطبع مسائلی همچون اشتغال، معیشت و مسکن برای آنها بیشتر اهمیت دارد تا مسایل سیاسی و فرهنگی. و صد البته که من به آنها حق می‌دهم!

    آیا همان فعالیت‌های مختلف فرهنگی، هنری و ورزشی در قالب هواداری از تیمی مانند تراکتورسازی و برگزاری شب شعر یا تدریس زبان‌های محلی را در راستای دموکراسی و رغبت مردم برای دستیابی به مردم سالاری واقعی نمی‌دانید؟!

    از نظر من نه! در استادیوم‌های ورزشی کمتر شعار سیاسی می‌دهند. اگر هم بدهند این شعارها پشتوانه سیاسی و مبنای عقلانی ندارند. همان طور که در استادیوم آزادی تهران هم شعار سیاسی، چندان طرفدار و جایگاهی ندارد. بنابراین حضور پرشور جوانان در استادیوم‌ها و طرفداری شان از یک تیم ورزشی مانند تراکتورسازی یا استقلال و پرسپولیس را در راستای تلاش برای «تحقق دموکراسی» نمی‌دانم.

    انتخاب حجت الاسلام یونسی به عنوان مشاور رییس جمهور در امور قومیت‌ها را آیا در راستای احقاق حقوق اقوام ایرانی نمی‌دانید؟!

    نه به هیچ وجه! همیشه وقتی صحبت اقوام و اقلیت‌ها می‌شود سیاستمداران خیلی قشنگ و برادرانه حرف می‌زنند و دست دوستی دراز می‌کنند. اما در عمل کمتر حاضر می‌شوند که مدیران منتسب به اقوام را در پست‌های حساس یا حتی غیر حساس و پیش پا افتاده منصوب کنند. این قاعده در مورد آقای روحانی هم مصداق دارد. اما اینکه آقای یونسی را انتخاب کردند برای این بود که ایشان بیکار مانده بود. با وزارت کشور ایشان مخالفت شد بنابراین آقای روحانی ایشان را به این سمت منصوب کردند.

    آقای دکتر! اولین عبارت یا احساسی را که از شنیدن این واژه‌ها به ذهنتان خطور می‌کند بیان کنید:

    – سنت: آزادی‌خواهی، ستارخان و مردم آذربایجان دوران مشروطه.
    – مدرنیته: تبریز بی‌بو و خاصیت سال ۹۲
    – افضل (دانشجوی معلول مراغه‌ای و محبوب زیباکلام که در سانحه تصادف رانندگی جان باخت و زیباکلام یکی از آثار مکتوب خویش را به نام و یاد این دانشجوی آذربایجانی به رشته تحریر درآورده است): حسرت، امیدهای بر بادرفته!
    – حسین شریعتمداری: یک جور حاشیه‌ی امنیتی برای من است! باعث می‌شود صریح‌تر و شفاف‌تر سخن بگویم!
    – الله‌کرم: یادآور جنگ و جبهه و شهادت. عقربه زمان در رابطه با الله‌کرم برای من در سال ۶۷ توقف کرده است. الله‌کرم بعد از سال ۶۷ برای من معنی ندارد!
    – حسن روحانی: یک جورایی از او می‌ترسم. اما از احمدی‌نژاد نمی‌ترسیدم!
    – جنبش دانشجویی: در ایران شامل مرور زمان نمی‌شود!
    – رحیم مشایی: مودب، یک جنتلمن واقعی. با فرهنگ، عقاید سیاسی و دینی‌اش کاری ندارم!
    – رسانه‌های تبریز: خیلی برایم مهم نیست که هواداران تراکتور از آنها استقبال بکنند یا نه، مهم این است که اگر ستارخان و شیخ محمد خیابانی امروز زنده می‌بودند به آنها افتخار می‌کردند یا نه؟
    – آذربابجان: از نظر سیاسی، اجتماعی و اقتصادی همیشه جلوتر از بقیه‌ی ایران بوده، البته تا قبل از سال ۷۸ که من در دور استخر ائل‌گولی آن حرفها را شنیدم!!

    از اینکه وقت تان رادر اختیار ما گذاشتید از شما ممنونم.

وەڵامێک بنووسە

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / گۆڕین )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / گۆڕین )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / گۆڕین )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / گۆڕین )

Connecting to %s


%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: