برنده ها و بازنده های خاورمیانه نوین- یوشکا فیشر

10358862_1498447820426435_2441454852773036755_nترجمه از انگلیسی: مسعود مناف– NNSROJ
ترجمه از کُردی: عمار گلی

“هراکلیتوس” فیلسوف کلاسیک یونانی جنگ را “پدر همۀ چیزها” می داند. هرچند ممکن است برخی ها با دیدن جنگ و درگیری های وحشیانه و خونبار خاورمیانه –خصوصا در سوریه و عراق- تحلیل هراکلیتوس را در مورد “جنگ” قبول داشته باشند، اما دیدگاهی اینچنین، حداقل جایگاهی را در جهانبینی پُست مدرن اروپای امروز ندارد.

پیروزی و پیشرویی غیر منتظره داعش در عراق و سوریه، تنها موجب بروز یک فاجعه انسانی نشده است، بلکه پیمان ها و همپیمانی های کنونی را نیز دچار دگرگونی کرده و حتی مرزها را نیز زیر سوال برده است. خاورمیانه ای نوین در حال شکل گیری است که حداقل به دو دلیل از خاورمیانه کنونی منفک می شود: نخست افزایش نقش کُرد و ایرانی ها و دوم کاهش نقش و تاثیرگذاری نیروهای فرقه ای که اکثریت را در این منطقه به خود اختصاص داده بودند.

غیر از این، خاورمیانه تنها با تهدیدی که از پیروزی غیر منتظره گروهی خشن ناشی می شود روبرو نیست، گروهی که می خواهند با کشتار و به بردگی کشاندن زنان [زنان و دختران ایزدی برای مثال] به قدرت دست یابند، بلکه تحولات اخیر در حال فروریختن نظم کهن و پیشین در این منطقه می باشد. نظمی که از اواخر جنگ اول جهانی تغییر زیادی را به خود ندیده بود. بر اساس این نظم نوین نیروهای کلاسیک و با ثبات در منطقه با ازدست دادن جایگاه و نقششان، جای خود را به بازیگران دیگر می دهند. تضعیف سیاسی این جریان ها و همچنین کاهش توان مانور ابرقدرتی چون ایالات متحده و بازیگران منطقه ای [چون ترکیه، ایران و عربستان سعودی]، توازن و دست به دست شدن قدرت در خاورمیانه نوین را دچار تغییری عمیق و شایان توجه می کند.

گرچه آمریکا و اتحادیه اروپا تا کنون حزب کارگران کُردستان را که گرایشاتی استقلال طلبانه دارد را همچون گروهی تروریستی تعریف می کنند، اما گویا تنها مبارزان این حزب هستند که قدرت مقابله و متوقف کردن پیشروی های داعش را دارند. به همین دلیل است که سرنوشت کُردها در فضای سیاسی ترکیه به یک بحث گرم مبدل شده است. ترکیه عضو ناتو است، در نتیجه هرگونه تعرضی به تمامیت ارضی ترکیه به راحتی می تواند واکنش ناتو را برای دفاع از این کشور درپی داشته باشد. مساله کُرد برای گسترده تر کردن دامنه این بحران پتانسیل بزرگی را داراست، به همین دلیل تمایلات استقلال طلبانه و دولت خواهی کُردها فروپاشی و نقض تمامیت ارضی ترکیه، سوریه، عراق و ایران را به دنبال خود خواهد داشت.

کُردها با قدرتی که در مقابله با داعش از خود نشان دادند، مشروعیت تازه ای را کسب کردند. اگر هم جنگ به پایان برسد بدون شک دست از خواست ها و آرزوهایشان نخواهند کشید و فراموش نخواهند کرد که با چه تهدیدی روبرو ماندند. غیر از این تنها اتحاد و شجاعت نیست که موجب افزایش پرستیژ کُردها شد، بلکه پروفایل کُردها همچون جریانی قابل اعتماد و دوستدار غرب، و روز به روز در حال اثبات خود می باشند و اکنون کُردها درحال تبدیل شدن به نماد ثبات در اقلیمی شده اند که به ندرت شریک قابل اعتمادی را در آن برای غربی ها می توان یافت و هم جغرافیایی بی ثبات را دارد.

مساله کُرد دو راه را در پیش روی غربی ها قرار داده است. آنها از طرفی نمی خواهند نیرو به این منطقه اعزام کنند و از سوی دیگر نیز بر این امر واقفند که تسلیح کردن کُردها شرط اصلی پیروزی در این جنگ است. علی رغم این تمایل چندانی برای تسلیح کردن کُردها به تسلیحات سنگین و مدرن نیز ندارند. خصوصا کار غربی ها بدون تایید ترکیه و همچنین ایران آسان پیش نخواهد رفت به همین دلیل حل مساله کُرد نیازمند یک سرمایه عظیم اقتصادی، دیپلماتیک و حضور همه جانبه غربی ها، جامعه جهانی و کشورهای نام برده می باشد.

به هر حال آنچنان که مشهود است ایران یکی از برندگان اصلی تغییراتی است که در این اواخر خاورمیانه شاهد آنها بوده است. زیر سایه سیاست های آمریکا در دوران جرج بوش، نفوذ ایران در عراق و افغانستان افزایش یافته است. به همین دلیل است که بدون همکاری با ایران امکان ندارد آرامش به عراق و سوریه باز گردد. نقش ایران در مساله فلسطین و اسرائیل و همچنین لبنان را نیز نباید از یاد برد. به عبارت دیگر نمی توان انتظار داشت که بحران ها و مشکلات خاورمیانه بدون درنظر گرفتن نقش ایران حل و فصل شوند. در حقیقت برای مقابله با داعش می توان به همکاری نظامی آمریکا و ایران نیز اندیشید. نمی توان انکار کرد که مساائل استراتژیک خاورمیانه را نمی توان در میادین جنگ حل و فصل کرد، اما دور از ذهن نیست که بخشی از آنها بر روی میز گفتگو میان ایران و آمریکا در مساله اتمی تهران به پایان برسند. اگر توافق موقت فعلی در روند مذاکرات به نتیجه برسد، بدون شک جای پای ایران در در منطقه محکمتر خواهد شد و می تواند نقشی سازنده تر را در حل و فصل کردن مشکلات ایفا کند. گرچه هنوز نمی توان از نتیجه بخش بودن گفتگو ها با اطمینان سخن گفت اما در صورت به نتیجه رسیدن، ایران می تواند نقشی قویتر و سازنده تر ایفا کند.

معضل اتمی ایران، به یک مساله پنهان دیگر، که همان روابط ایران و اسرائیل می باشد مرتبط است. حزب الله که نزدیکترین همپیمان ایران در منطقه و همسایه شمالی اسرائیل می باشد، تا کنون دست از هدف خود که همان “نابودی اسرائیل” می باشد نکشیده است. در سوی دیگر نیز ایران به صورت مداوم در حال ارسال تسلیحات سنگین برای حزب الله است. این موضوع یکی از اختلافات ایران و غرب است که انتظار نمی رود تغییر محسوسی در آن رخ دهد.

کوتاه سخن اینکه به وضوح مشخص است که در خاورمیانه نوین برخی اقلیت ها، ایران و کُردها برنده های اصلی خواهند بود. این نیز رسیدن به توافقی سازنده و خوب را مشکل می کند. ممکن است که همپیمانی های قدیمی و اختلافات تاریخی همچنان ادامه یابند، اما شکی در این نیست که اوضاع همچون گذشته نخواهد ماند. با این اوصاف خاورمیانه در سده بیست و یکم نیز همچون بشکه باروت سیاست جهانی باقی خواهد ماند. به همین دلیل شاید ثبات این منطقه -آن هم در میان رقابت های جهانی برای منافع- غیر از توسل به یک مداخله نامتوازن دیپلماتیک و نیروی نظامی آنچنان آسان نباشد. وضعیتی که هیچ ابرقدرتی در جهان به تنهایی قادر به حل آن نیست.

Advertisements

تاگەکان: , , , , , , , , , , ,

وەڵامێک بنووسە

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / گۆڕین )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / گۆڕین )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / گۆڕین )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / گۆڕین )

Connecting to %s


%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: