تاریخِ دروغ پرداز و سیمای واقعی سمکویِ سیاستمدار

یونس قربانی فر

حجم دروغ پردازی ها درباره¬ی برخی شخصیت ها و رویدادهای تاریخی به اندازه ای است که حتی پژوهشگران حرفه ای را نیز در امر بازسازیِ تاریخی و تلاش برای ارائه¬ی یک روایت صحیح با مشکل روبرو می سازد. اگر در گذشته این دروغ پردازی ها را شماری محدود رساله¬ی بی اعتبار تاریخی یا برخی تریبون های رسانه ای قومگرا نشر می دادند، اکنون به مناسبت امکانات گسترده¬ی فضای مجازی شاهد رشد سریع و وسیع این دروغ پردازی ها هستیم؛ در قالب کانال ها، صفحه ها، سایت ها و بی شمار امکانات دیگر فضای مجازی.
توجه به این دروغ پردازی ها و تبعات حاصله¬ از رواج و شیوع آنها مهم است. این اهمیت تنها از جنبه¬ی نقش این دروغ پردازی ها در دستکاری واقعیت های تاریخی و تولید جعلیات مربوط به گذشته نیست، چرا که این تنها بخشی از موضوع است. در این بین، جنبه¬ی مهم تری که در ارتباط با دروغ پردازی های تاریخی باید مورد توجه قرار گیرد، نقش آنها در شکل دهی به فهم و ادراک تاریخی جامعه است. در شرایطی که تریبون های رسمی در آگاهی بخشی تاریخی بنا به دلایل مختلف و علل گوناگون موفق عمل نکرده اند، تریبون های دیگر به دنبال ایفای نقش مذکور هستند. تریبون هایی که در اشکال سنتی خود، به اختیار و یا به اجبار، متعهد ظاهر می شوند و یا پایبندی خود را به حداقل استانداردهای حرفه ای و یا معیارهای علمی و اخلاقی نشان می دهند. اما در فضایِ مجازی بی سامانِ کنونی در جامعه¬ی ما، حداقل های تعهد و پایبندی به استانداردهای کار حرفه ای در اغلب زمینه ها دیده نمی شود. نفرت پراکنی ها، جعلیات و دروغ پردازی های شکل گرفته درباره¬ی تاریخ کردستان نمونه¬ ای از بی سامانی کنونی فضای مجازی و فقدان هرگونه پای بندی حرفه ای و تعهد علمی و اخلاقی است.
جعلیات منتشره درباره¬ی سیاستمدار نامدار کرد، اسماعیل آقا سمکو روشن ترین نمونه در این باره است. جعلیاتی که سمکو را عامل مصیبت ها و خشونت های روی داده در مقطعی از تاریخ نشان می دهد. و با دروغ پردزای های گوناگون درصدد مخدوش ساختن سیمای واقعی سمکویِ سیاستمدار هستند. در این میان، واقعیت های تاریخی درباره¬ی سمکو نادیده گرفته می شوند. واقعیاتی این چنین؛
سمکو قربانی خشونت پهلوی بود
اسماعیل آقا سمکو، سیاستمدار پر آوازه¬ی کرد، 87 سال پیش در جریان یک برنامه¬ی ترور از پیش طراحی شده توسط نظامیان وابسته¬ی حکومت پهلوی در شهر اشنویه به قتل رسید. وی بازگشته بود تا از طریق گفتگو با مقامات حکومتی به سال های دوری از وطن خاتمه دهد. اما حکومت پهلوی نگران از جایگاه سمکو و پایگاه اجتماعی گسترده اش وی را به قتل رساند. البته سمکو پیش از توطئه¬ی اشنویه، چند بار با توطئه ها و برنامه های ناموفق ترور مواجه شده بود. اما هر بار از توطئه های ترور جان سالم به در برده بود. زیرا وی هوشمند و کار کشته بود، و گاهی نیز خوش اقبال. اما در اشنویه، سخت جانی، هوشمندی و خوش اقبالی به یاری سمکو نیامد و او هم مانند بسیاری از رهبران و مخالفان حکومت پهلوی قربانی کین ورزی های رضاشاه گردید. همان گونه که پدرانش قربانی توطئه های قتل و کشتار قاجارها شدند.
کردها مصیبت دیدگان اصلی بلایِ قاجار بودند
در میان گروه های قومی در ایرانِ دوره¬ی قاجار، کردها بیش از دیگران در معرض سیاست های شبه استعماری قاجارها بودند. دولتِ غارتگر قاجار از یک سو با چپاول منابع مالی و مادی کردستان، اقتصاد مناطق کردستان را به ورطه¬ی نابودی کشاند و از جهت دیگر با از میان بردن خاندان های محلی کرد، زمینه را برای بسط قدرت شاهزادگان و وابستگانِ ناشایست درباری در کردستان فراهم کرد. قدرت گیری وابستگان ناشایست قاجاری در کردستان، هم مردم کرد را از ثمره¬ی حکومتداری خاندان های محلی محروم نمود و هم زمینه را برای سیاست چپاول قاجاری بیشتر فراهم نمود. در حقیقت قاجارها، بلایِ کردستان بودند. در این بین، کردهای مناطق شمال غربی ایران بیش از دیگر مناطق در معرض سیاست سرکوب، چپاول و غارت قاجاری قرار گرفتند. کردها در شمال غرب ایران به دلیل تفاوت های قومی و مذهبی بیش از گذشته در معرض ستم و سرکوب منسوبان قاجاری واقع شدند. نمونه¬ی بارز این سیاست ها را می توان در نوع و شیوه¬ی برخورد قاجارها با اجداد اسماعیل آقا سمکو و یا با خاندان های محلی کرد دید.
نهضت سمکو برای امحای بلایِ قاجار بود
بلایِ قاجار، کردستان را همچون دیگر نواحی ایران از تاب و توان انداخته بود. گزارش های موجود و برخی از تحقیقات تاریخی حاکی از آن است که کردستان در بدترین وضعیت اقتصادی و سیاسی قرار داشت. دولت غارتگرِ قاجار سرمایه های کردستان را تماما به یغما برده بود و از لحاظ سیاسی و به دلایل مختلف ظرفیت پذیرش نخبگان سیاسی کرد را نداشت. بدیهی است که بروز چنین وضعی، شرایط مناسبی برای شکل گیری حرکت های اعتراضی و شورش های جمعی فراهم می ساخت. شورش های پیاپی در دوران ناصرالدین شاه، و نهضت مشروطه در این شرایط شکل گرفتند. پس از نهضت مشروطه، حرکت های اعتراضی در کردستان پیش از آنکه در چارچوب جنبش بی فرجام مشروطه قرار گیرند، راهی متفاوت در پیش گرفتند. راهی که باید در چارچوب سیاست های منطقه ای فهم گردد. نهضت سمکو شکلی از این سیاست منطقه ای بود که از هر دو جهت گفتار و کردار سیاسی با جریان های مرکزی سیاست در تمایز قرار داشت. هدف نهایی نهضت سمکو، امحای بلای قاجار بود. اگر چه نهضت مشروطه نیز این هدف را پی می گرفت، اما سمکو و مشروطه خواهان نتوانستند زیر یک بیرق گرد هم آیند. چرا که سمکو نمی خواست سرباز کسی باشد، او خود فرمانده بود.
سمکو خشونت طلب نبود
در چهریق، در آن پناهگاه استوار سمکو، پیانویی بود. سیاستمدار برجسته¬ی کرد ظاهرا در قرارگاه خود پیانو نواخته است. سمکو روزنامه ای هم داشت، در منطقه¬ی تحت اختیار خود از خطوط تلفن نیز استفاده می کرد. پوشش مدرن داشت و به جای خود از گفتار مدرن نیز بهره می گرفت. با همگان در ارتباط بود، چرا که او پیش از آنکه فرمانده نظامی باشد، سیاستمداری راستین و عملگرا بود. از این جهت بود که با همگان در ارتباط بود. با بزرگان از هر گروه و جماعت، با معتمدین آذری و ارمنی، با بزرگان آشوری. با صاحب منصبان نظامی و شاهزادگانِ صاحب مقام. با سیاستمداران و روزنامه نگاران و روشنفکران. با دیپلمات ها و سیاستمداران داخلی و خارجی. وی برای تحقق اهداف خود، بیشتر اهل سیاست ورزی بود تا جنگ ورزی. برای سمکو در جایی که سیاست می توانست گره از کار بگشاید، دلیلی برای جنگ نبود. به وقت جنگ نیز، سمکو خشونت طلب و خشونت ورز نبود. تاریخدانان آگاه بر وقایع سال های پس از مشروطه بر این امر آگاهی کامل دارند.
و تاریخدانان به خوبی می دانند که سمکو از سنخ آقا محمد خان ها، شاه اسماعیل ها و شاه عباس ها نبود، سمکو نه کشتار به راه انداخت و نه چشمان مردمان را کور ساخت. او تنها در برابر ستمکاری قاجارها قیام نمود و در برابر قدرت گیری رضاشاه مقاومت کرد.
دەنگی کوردستان، ژمارەی ٤١

Advertisements

تاگەکان: , , , , , ,

وەڵامێک بنووسە

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / گۆڕین )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / گۆڕین )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / گۆڕین )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / گۆڕین )

Connecting to %s


%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: