Archive for the ‘کوردی-Kurdish’ Category

ئێمه هه‌موو کۆڵبه‌ری دۆخێکی تایبه‌تین! دوکتۆر مه‌سعوود بینه‌نده

2017/06/21

ره‌وایه‌تی کۆڵبه‌ری له به‌ستێنی جیهانێکی تایبه‌تدا ده‌خوێنرێته‌وه، جیهانێک که مرۆڤه‌کان تێیدا نه بۆ گوزه‌رانی ژیان و بایه‌خی به‌رخۆرکارانه به‌ڵکوو له پێناو مه‌به‌ستێکی په‌ڕیوه و دابڕاو له بژیوی ژیان کار ده‌که‌ن. کارکردن له‌پێناوی بژیوی ژیاندا به‌بێ هیچ پێوه‌ندییه‌ک له‌گه‌ڵ سیسته‌می به‌گشتیکراوی ئاڵووێری کاڵایی، کارێکی زیندوو و خۆسه‌روه‌ره و له گه‌شانه‌وه‌ی وزه‌ و توانسته‌کانی مرۆڤدا ده‌وری سه‌ره‌کی ده‌گێڕێت. به‌ڵام کاری حه‌قده‌ستی(مزدبگیری) کارێکی نامۆکراو و دابڕاو له بایه‌خی به‌رخۆکارانه‌یه که وه‌کوو که‌ره‌سه‌یه‌ک بۆ مه‌به‌ستێکی جیاواز له‌خۆ ده‌ور ده‌بینێت و ده‌بێته کارێکی رووت و داماڵراو که خزمه‌تکاری سیسته‌می پاوانی بایه‌خ و به‌رژه‌وه‌ندییه. کۆڵبه‌ریی له درێژه‌ی هه‌مان کاری نامۆکه‌ره‌وه‌‌دایه که له ره‌و‌تێکی به‌رئاوه‌ژوو(inversion)دا به‌رهه‌می کاری خۆی به‌سه‌رخۆیدا زاڵ ده‌‌بێت و ده‌ستووپێوه‌ندییه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کان له نێو پێوه‌ندییه‌کانی ئاڵووێری کاڵاییدا واته پێوه‌ندی ئۆبژه-ئۆبژه رۆ ده‌بات.

دیالێکتیکی سه‌رمایه له ره‌وتی‌ خۆپه‌ره‌پێدان و جیهانگیریدا، پانتایی جیاواز له ئاستی گه‌شه و په‌ره‌ی سه‌رمایه‌داری ده‌خوڵقێنێت و سه‌ره‌ڕای پێکهێنانی پێوه‌ندی نابه‌رابه‌ری ناوه‌ند-په‌راوێز(core-periphery)، له نێو وڵاتانیشدا هه‌رێمی ناهاوسه‌نگ له بواری گه‌شه‌ی ئابوورییه‌وه به‌رهه‌م دێنێت. «شێوازی به‌رهه‌مهێنانی کوردستانی» ئه‌و شێوازه‌ ئابوورییه‌یه که له لایه‌ن سیسته‌می ئابووریی چه‌قبه‌ستووی ده‌وڵه‌تییه‌وه؛ که خۆی ده‌سکردێکی سیسته‌می جیهانی سه‌رمایه‌دارییه، به‌سه‌ر کوردستاندا داسه‌پێندراوه و هه‌م له باری ئابووری و هه‌م له‌باری سیمبۆلیک و هێماناسانه‌وه هه‌رێمێکی په‌راوێزی و ته‌ریککه‌وته‌ی لێ به‌رهه‌م هێناوه. ئابووریی سیاسی ناوه‌ند به‌پێی مه‌نتقی چه‌قبه‌ستووی که‌ڵه‌که‌بوونی سه‌رمایه، په‌راوێزنشینان له پێوه‌ندییه‌کی نابه‌رابه‌ردا ده‌گیرسێنێته‌وه و له داوی پێداویستییه‌کانی ئابووریی سیسته‌می رانتییان ده‌هاوێت؛ ئابوورییه‌کی خوێنمژانه که له‌ئاست چاره‌نووسی مرۆڤه‌کان بێده‌روه‌ست و بێ‌‌لایه‌ن ده‌جووڵێته‌وه و هێزی کاری ئه‌وان له‌پێناو وه‌گه‌ڕکه‌وتنی چه‌رخی سه‌رمایه‌ و سامانی ناوه‌ند و له‌ ره‌وتی ده‌رهاوێشتنی وزه‌ی جه‌سته و به‌گشتی لێسه‌ندنی گیانیاندا پاوان ده‌کات. (more…)

سەڵاحەدين دەميرتاش: لە رۆژى ئەمڕۆماندا تەنزە لێدان گرنگترين ئامرازى سياسەتكردنە

2017/06/16

لە توركيیەوە: هێمن خۆشناو
14-6-2017
سەڵاحەدين دەميرتاش هاوسەرۆكى گشتى هەدەپە كە نزيكەى ٧ مانگە زيندانيكراوە دەڵێت:” بۆ ئەو ترس و تۆقاندنە بڕوخێنم كە ويستيان بەدەستگيكردنى ئێمە لەناو كۆمەڵگادا بڵاوى بكەنەوە، بەتايبەتى گرنگيم بە هونەر و ئەدەبياتدا. لەمەدا ويستم ئەو پەيامە بڵاوبكەمەوە: لەناو حوجرەكانى زيندان دەست و پێمان لە ترسان نالەرزێت. مۆڕاڵمان بەرزە، ورەمان بەرزە و ناترسين.”
دەميرتاش كە لە ٤ تشرينى دووەمى ٢٠١٦ زيندانيكراوە و بە كەسێكى گرنگى سياسەتى توركيا لە قەڵەم دەدرێت، بە شێوەيەكى نووسراو وەڵامى پرسيارەكانى ئاژانسى هەواڵى ديجلە (DİHA) دايەوە:
پ: لەو كاتەى زيندانيكراويت چەند پەرتووكت خوێندۆتەوە؟ زياتر چ جۆرە پەرتووكێك دەخوێنيتەوە؟
دەميرتاش: بە تەواوى ژمارەى پەرتووكەكان نازانم. بەڵام پێموايە نزيكەى ١٠٠ پەرتووكم خوێندۆتەوە. هەوڵ دەدەم هەموو جۆرە پەرتووكێك بخوێنمەوە، كەچى زياتر رۆمان دەخوێنمەوە.
پ: لەناو ئەو كەسانەى سەردانيان كردووى ناوێك هەيە چاوەڕێت نەكردبێ سەردانت بكات؟
دەميرتاش: جگە لە سەردانى پارێزەرانم تەنيا خانەوادەكەم سەردانم دەكات. هەڤاڵانى پارێزەرم كە بە ساڵانە نەمبينيوون سەردانم دەكەن و بە گاڵتە دەڵێن:” خودا خێرى دەوڵەت بنووسێ، كە دەستگيريان كردى تاوەكو بە ئاسانى ديدارت لەگەڵ بكەين”. بەڵام بەبيانووى جێبەجێكردنى ياساكانى بارودۆخى نا ئاسايى، سەردانى مام، خاڵ، پوور و خزمەكانم قەدەخەكراوە. تەنيا بۆ خانەوادەكەم هەيە سەردانم بكات. بەهۆى بارودۆخى نائاسايى پێشێڵكارى و گوشارەكان گەيشتوونەتە لوتكە. ئێمە لەناو زيندان ئەمە دەبينين. (more…)

۱٠ هۆکار بۆ خستنەسەری نیشانەی پرسیار لە سەر ڕێفراندۆم

2017/06/15

سیاوەش گودرەزی

ئەو هۆکارانەی وەک دژبەری زلهێزەکان و دەوڵەتانی هەرێمی بۆ شک و گومان خستنە ڕێفراندۆم لە باشوور باس دەکرێن تەنیا بیانوو و نەبوونی ئیرادەن. باشوور کەم قوربانی نەداوە، هەروەک ڕۆژئاوا دەتوانێ بە پێەوە بوەستێ و بەرخۆدان بکا ئەگەر باوەڕ و متمانەی بە حیزبە کوردییەکان هەبا. کەواتە فاکتەرە ناخۆییەکان سەرەکیترین هۆکارن بۆ نەبوونی متمانە بە ڕێکخەرانی ڕێفراندۆم:
۱ـ ئەزموونی حوکمڕانی:
لە ماوەی ۲٥ ساڵ حوکمڕانی و دەوڵەتداریدا ئاڵاهەڵگرانی ئێستای ڕێفراندۆم، ئەزموونێکی باشیان لە حوکمڕانی پیشان نەدا. ۲٥ ساڵ ئەزموون وەنەگیردرێت بە ۲٦ و ۲۷ ساڵیش وەرناگیردرێت. ڕێفراندۆمییەکان هێشتا ساوان و لە یاسا و لە دەوڵەت ناگەن.
۲ـ نەبوونی ستراتیژی نەتەوەیی:
ژێرخانی ئابووری، کۆمەڵایەتی، کولتووری و سیاسی بۆ دەوڵەتی سەربەخۆ بنیاد نەنراوە. خانوویەک لە سەر بناخە و بنچینەی بەرد درووست نەکرێ بە نەرمە بارانێک ڕۆ دەچێ. نموونە تاڵانی نەوتی کوردستان لە لایەن حیزب و مافیاکانی نەوت.

(more…)

وتووێژێکی شێخ عیزەدینی حوسەینی، لەسەر داخوازییەکانی خەڵکی ڕۆژهەڵات لە ڕژیمی تازە شکڵگرتووی ئێران، لە سەرەتای شۆڕشی گەلانی ئێراندا.

2017/06/03

وتووێژلەسەر داخوازییەکانی خەڵکی ڕۆژهەڵات لە ڕژیمی تازە شکڵگرتووی ئێران، لە سەرەتای شۆڕشی گەلانی ئێراندا.

(more…)

ڕووتم کەوە، ڕووت و قووت

2017/05/27

پێشکەش بە ڕوحی ژنانی خۆڕاگری وڵاتی ئاو و ئاگر “کوردستان”

ڕووتم کەوە ڕووت و قووت، با بمبینن، تێر تەماشام کەن لە پێش چاوی هەموو جیهان
لە پێش چاوی حیزی هەموو رۆژنامەکانی جیهان ڕووتم کەوە
لەبەر دەمی هەواڵنێرەکانی کەڕی نەبیستوو جلم لەبەر داماڵە
لە پێش چاوی هەموو تاوێرە بەرزەکانی شوشەبەند ئاوێنە بەند، جەستەی ڕووتم ڕاخە بەرچاو، تا سەد جار نا هەزار جار نا بە ملیۆنان دووپات بێتەوە
تیتۆلی قوماشی سەر لەشم نەهێڵە، لەبەردەمی ئەو مایکرۆفۆنانەی دەنگی ڕووتی بێدادی ناگوێزنەوە و قووتی دەدەن
هەر لێرە، هەر لێرە لەسەر شەقام ساماڵم کە، با وەک چرای سووری سەر چوارڕێیان شۆفێری هەموو ماشێنەکان چاویان ببڕنە من
لەبەر چاوی ئەو کامێڕا حیز و چاو چنۆکانەی پەردەی حەیا دەدڕێنن و تاوان نابینن، شەرمت نەبێ خۆ تۆ منت هەر ڕووت دەبینی من شەرمم لە جەستەم نەمانە زۆر لەمێژە ڕووتم
هەموو شتێکت داماڵیوە جلم نەبێ، شیتالی کەن بەرگی لەشم
با شەقام و کۆڵان و باخچە و مەیدان بیبینن
با شۆفێر و کارگەر و کاسبکار و دەوڵەمەند و هەژار سەیری کەن
با سەرۆک و وەزیر و گزیر و پاسکەرەکانیشتان بیبینن
بانگیان بکەن، هەر هەموو ئەوانەی کە نەیاندیوە
با سەرباز و ئەفسەر و خائین لێی بڕوانن
ڕووتم کەوە با بمناسن (more…)

نەورۆز و ساڵی نوێ

2017/04/10

ئامادەکردنی: دیاکۆ هاشمی
بڵاوکردنەوە/ نووژەنکردنەوە: 2016-03-20

نه‌ورۆز

نه‌ورۆز جه‌ژنێکی کۆن و دێرینه‌ که‌ له‌لایه‌ن کورده‌وه‌ هه‌ر له‌ کۆنه‌وه‌ جه‌ژنی گیراوه‌.

یونسکۆ له‌ (٢٠٠٩/٠٩/٣٠)  نه‌ورۆزی وه‌کوو “میراتی هه‌ستپێنه‌کراوی جیهانی” تۆمار کرد.

لە ڕێکەوتی (٢٠١٠/٢/٢١)، “ئه‌نجومه‌نی گشتیی نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان” ڕۆژی ٢١ی مارسی به‌ “ڕۆژی جیهانیی جه‌ژنی نه‌ورۆز” به‌ فه‌رمی ناساند و له‌ ڕۆژژمێره‌که‌ی خۆیدا جێگیری کرد و به‌ جه‌ژنێکی کۆن و دێرینی ناودێر کرد وتی که‌ پێشینه‌یه‌کی ٣ هه‌زار ساڵه‌ی هه‌یه‌ و پتر له‌ ٣٠٠ میلیۆن که‌س جه‌ژنی ده‌گرن.

نه‌ورۆز له‌ ڕۆژژمێری ئێران و ئه‌فغانستاندا به‌ سه‌ره‌تای ساڵی نوێ ده‌ژمێردرێت. له‌ زۆر له‌ وڵاتی تریشدا پشووی فه‌رمییه‌.

نه‌ورۆز بۆ کورده‌کانی ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستانیش وه‌کوو ساڵی نوێ ده‌ژمێردرێت.

له‌ عێراقدا چونکوو ڕۆژژمێری زایینی به‌کار ده‌چێت، کوردی‌ باشووری کوردستانیش پێڕه‌وی له‌ ڕۆژژمێری زایینی ده‌که‌ن، بۆیه له‌ ڕۆژژمێردا نه‌ورۆز وه‌کوو سه‌ره‌تای ساڵ هه‌ژمار ناکرێت، به‌ڵام حوکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستان به‌ فه‌رمی ده‌یناسێ و له‌ کوردستاندا به‌و بۆنه‌وه‌ چه‌ند ڕۆژێکی به‌ پشووی ڕه‌سمی داناوه‌ و خه‌ڵک زۆر به‌گه‌رمی و به‌تایبه‌تی بۆنه‌ی نه‌ورۆز به‌ ئاهه‌نگگێڕان و چوونه‌ده‌ر و ئاگرکردنه‌وه‌ و سه‌ما و شایی و هه‌ڵپه‌ڕکێ و خۆشی یادی ده‌که‌نه‌وه‌.

(more…)

ئیتر کەس باسی کۆڕەوەکە ناکا- سیاوەش گۆدەرزی

2017/04/05

چەند ڕۆژ بە سەر 31ی مارس ساڵوەگەڕی کۆڕه‌وه‌که‌ی به‌هارى 1991ی خه‌ڵکى باشووری کوردستان تێپەڕی. ئەمساڵیش هەروەک ساڵانی ڕابردوو ئەم ڕۆژە گرینگە لە بیر کرا. هەموو ساڵێک‌ شای و دهۆڵ و زۆڕنای ساڵوەگەڕی ڕاپه‌ڕین لە ڕۆژی 5ی مارسەوە دەستپێدەکا. هەرڕۆژەو نۆرەی ڕاپەڕینی شار و گوندێکە و هەر ڕۆژەو حیزبێک سینگ دەردەپەڕێنێ و خۆی دەکاتە خاوەن ڕاپەڕین. لە ماوەی ٣ حەوتوودا ئەم بەزمە بەردەوامە هەتا دەگاتە ٣١ی مارس ساڵوەگەڕی کۆڕەوەکە، ئیتر پاڵەوانەکانی ڕاپەڕین ماسولکەکانیان شل دەبێتەوەو لە قسەکردنیشدا لە گۆ دەکەون.
دوای رێکەوتننامەی خێمەی سەفوان لە نێوان حکوومه‌تی تێکشکاوی عێراق وئەمە‌ریکا و هاوپه‌یمانان، له‌ماوه‌یه‌كی زۆر کورتدا ڕاپەرینیکی جەماوەری لە پێشدا لە نێو شیعه‌کان له‌ باشوری عێراق و دواتر لە کوردستان دەستی پێکرد. بە هەمان خێرایی راپەڕین و داماڵینی دامودەزگاکانی بەعس، ڕاپەرینیش تووشی شکان هات. بێ پلانی و گه‌ڵاڵه‌ڕێژی لە خودی ڕاپه‌ریندا ده‌رفه‌تی به‌رگری له‌ ڕاپەڕین بڕی و به‌ تایبه‌ت ئه‌زمونی تاڵ و ترسان له‌ دوباره‌بونه‌وه‌ی ئه‌نفالێكیتر کاره‌ساتی كۆڕه‌و‌ی بەدوای خۆیدا هێنا. چەند میلیۆن کەس ڕوویان له‌ چیاکان و سنووره‌کانی ڕۆژهه‌لات و باکووری کوردستان کرد و له‌ بن تۆپباران، لە ژێر سه‌رما و باراندا به‌ سه‌دان که‌س لە بەساڵداچوان و منداڵان گیانیان له‌ ده‌ستدا.
هۆکاری هه‌ره‌ گرینگ و پاڵپێوه‌نه‌ری پشتی كۆڕه‌وه‌که‌ی ساڵی 1991 ترس بوو، ترس له‌ تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌ی دڕندانه‌ی حکوومه‌تی عێراق. به‌ڵام هاوکات ڕووداوی کۆڕه‌وه‌که‌ وه‌ک یه‌کێک له‌ ڕووداوه‌ هه‌ره‌ گرینگه‌کانی مێژووی هاوچه‌رخی کوردستان ده‌سکه‌وتی هه‌ره‌ گه‌وره‌شی بۆ خه‌ڵکی کوردستان بەدواوە بوو. ڕاپه‌رین و کۆڕه‌و دوو دیارده‌ی وه‌ک یه‌کوو و له‌ یه‌ک کاتدا بوو و ده‌سکه‌وته‌کانیشیان له‌ یه‌کتری جیا نییه‌ به‌ڵام بۆ باس له‌ ڕاپه‌ڕین و ده‌ستکه‌وته‌کانی ده‌کرێ و که‌متر باس له‌ کۆڕه‌و ده‌کرێ، ئه‌وه‌ مه‌سه‌له‌یه‌کی جێگه‌ی پرسیاری مه‌یدانی سیاسه‌ت و ڕۆشنبیریی کوردیشه‌. هه‌مو ئه‌و كاردانه‌وه‌ نێوده‌وڵه‌تی و هه‌رێمایه‌تیانه‌ی له‌وكاته‌دا به‌رامبه‌ر به‌ پرسگری كورد لە باشور دروست بوو هه‌موو له‌ ژێر کاریگه‌ری کۆره‌وه‌کەدا بوو. هه‌ر له‌ بڕیاری 688 ی ڕێکخراوه‌ی نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان, دیاریكردن و پاراستنی ناوچه‌ی دژه‌ فڕین و به‌جیهانی بونی وێنه‌ی سته‌ملێكراوی كورد و نیشاندانی ده‌وڵه‌تی عێراق وه‌ک ده‌وله‌تی هه‌ره‌ پڕ مه‌ترسی له‌ جیهاندا هه‌موو هه‌موو ده‌ستکه‌وته‌کانی کۆڕه‌وه‌که‌ن.بەڵام باس لە کۆرەو و ڕاپەڕین باس لە شکان و سەرهەڵدانە، باس لە بەزین و سەرکەوتنە، هەموو خاوەنی سەرهەڵدانن بەڵام کەس لە کۆڕەو خۆی بە خاوەن دەرناخا. ئەگەرچی کۆڕەو و بەزەیی جیهانی وای کرد کە خەڵکی خۆیان بە قارەمان و بە ڕاپەڕیو بزانن.
تێبینی: لە دۆسیەیەکی بەرنامەی ئاژانس کە ٢٠٠٩ نووسراوە، هەڵێنجراوە.

سازمان ملل: کردهای سوریه پاکسازی قومی نکرده‌اند -بی بی سی فارسی

2017/03/15

کمیسیون تحقیق سازمان ملل در امور سوریه در گزارشی که به تازگی منتشر کرده می‌گوید که سندی از اقدام یگان‌های مدافع خلق (ی‌پ‌گ) و نیروهای دموکراتیک سوریه (متشکل از نیروهای کرد و متحدانشان) به “پاکسازی نژادی” به دست نیامده است.

این کمیسیون در عین حال می‌گوید که نیروهای کرد در سوریه برای “اقدامات ضروری” در تامین امنیت غیرنظامیان، عده‌ای را از محل سکونتشان منتقل کرده‌‌اند و مسئول تامین پناهگاه، بهداشت و آذوقه برای این افراد بوده‌اند، اما خانواده‌های منتقل شده در مواردی کمک لازم را از نیروهای کرد دریافت نکرده‌اند.

حدود دو سال پیش و در جریان پیشروی نیروهای کرد در شمال سوریه، برخی از گروه‌های مسلح مخالف بشار اسد آنها را به پاکسازی قومی اعراب متهم کردند. سازمان عفو بین الملل نیز نیروهای کرد را به ارتکاب “جنایات جنگی” متهم کرد.

اما گزارش سازمان ملل می‌گوید که نیروهای کرد به منظور خنثی‌کردن بمب‌های کارگذاشته‌شده از طرف گروه موسوم به دولت اسلامی (داعش)، ناچار به انتقال غیرنظامیان منبیج بودند. این گزارش می‌گوید که هیچ شواهدی برای این ادعا پیدا نکرد که نیروهای کرد مشخصا اعراب را هدف بگیرند یا بخواهند برای تغییر بافت جمعیتی مناطق عرب‌نشین کاری بکنند. (more…)

نه‌خشه ڕێگایه‌ک بۆ شنگال – د. هێمن سەیدی

2017/03/11

پێشه‌کی: ڕاسته کورد قۆناغێکی مێژوویی تێپه‌رده‌کا و دوای سه‌د ساڵ خه‌ریکه به ئاواته‌کانی بگات، به‌ڵام ده‌سپێکی ئه‌م قۆناغه شه‌ڕی داعش نه‌بووه، به‌ڵکوو نیزیک به بیست ساڵه ئه‌م قۆناغه ده‌ستی پێکردووه. ڕه‌نگه ئێستا زۆر که‌س به‌م قسه‌یه توره بن که بلێم بیست ساڵه کورد گه‌مه به هێزه ناوچه‌یه‌کان ده‌کات.

ڕاستیش ده‌که‌ن، له یه‌که‌م نیگادا ئێستا هێزی کورد وێده‌چێ زیاتر دابه‌شبووبێ به سه‌ر دوو جه‌مسه‌ری ئێران و تورکیه‌دا، بەڵام له روانینێکی قوولتر و درێژماوه‌تردا، ده‌بینین که راست به پێچه‌وانه، بیست ساڵه به‌شێکی به‌رچاوی ده‌سکه‌وته‌کانی کورد به‌رهه‌می نه‌زانین و ململانه‌ی ئێران و تورکیه بووه، واته ئه‌گه‌ر بیست ساڵ پێش، ئێران و تورکیه ستاتوسی جیهانی ئه‌مڕۆی حکومه‌تی هه‌رێم و پێگه‌ی ناوچه‌یی په‌که‌که‌یان دیبا، هیچکات ڕێگه‌ی بیست ساڵ پێشوویان نه‌ده‌بری.

چه‌ند ڕۆژ پێش له وتووێژێکی کانالێکی فارسیدا گوتم که وه‌زعی ئێستای کورد له به‌رنامه‌ی هیچکام له هێزه‌کانی ناوچهدا نه‌بوو و به مێشکی خۆیان پێیان وابوو به کارتی کورد کایه ده‌که‌ن، بەڵام کاتێک وه‌خۆهاتنه‌وه که له لایه‌ک کورد له دوو قاڵبی حکومه‌تی هه‌رێم و بزاڤی په‌که‌که دا بونه‌ته دوو ئه‌کته‌ر و دوو هێزی دیفاکتۆ له ناوچه‌که‌دا، له لایه‌کی دیکه‌وه، زۆرهێزی گه‌وره‌ی جیهانی هاتوونه‌ته ناو گه‌مه‌که و بونه‌ته‌ دۆستی کورد و ته‌نانه‌ت بەپیلانی هاوبه‌شیش تازه ئێران و تورکیه هیچیان پێناکرێت. (more…)

۴ هزار کولبر رسمی داریم؛ فقط ۱۰ نفر بیمه هستند/ ۶۴ قلم کالا در لیست کالاهای مجاز کولبری است

2017/03/03
مدیر بازارچه مرزی پیرانشهر در گفت‌وگو با ایلنا:

17

مدیر بازارچه مرز تمرچین گفت: بازارچه مرزی یک محوطه مصور در نقطه صفر مرزی است که به موجب موافقت ریاست جمهور به منظور ارتقاء سطح درآمد سرانه معیشت مرزنشینان و جلوگیری از قاچاق کالا ایجاد شده است.

اسدی -مدیر بازارچه مرز تمرچین شهرستان پیرانشهر- که مهم‌ترین مرز تردد کولبران محسوب می‌شود در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی ایلنا در رابطه با وضعیت زندگی کولبران در این منطقه بیان داشت: فقر یک پدیده جهانی است و تنها مختص به کشور ما نیست. از شروع نخستین اجتماعات بشری این مساله مطرح بوده است و کشورهای دیگر مستثنی از این پدیده نیستند؛ اما در حال حاضر مرزهای کشور به خصوص در مناطق شرقی و غربی به دلیل عدم توسعه مطلوب و کمبود واحدهای تجاری و پایین بودن درآمد سرانه و رشد بالای بیکاری با محرومیت مواجه هستند و این باعث شده است که ترددهای غیر قانونی از این مناطق صورت گیرد و طبیعی است که یکسری کالاهای قاچاق از این مبادی جابجا شود . (more…)

کورد لەنێوان دوو گوتاری ناکۆکدا- خالید خەیاتی

2017/02/25

 

پیاوسه‌روه‌ری له شیعری کوردیدا/د.مه‌سعوود بینه‌نده

2017/01/29

photo_2016-12-14_06-20-14-1-660x330پێشه‌کی: یه‌کێ له پاشهاته گرنگه‌کانی فه‌لسه‌فه‌ی ره‌خنه‌‌گرانه‌ی کانت سه‌ره‌ڕای دیاریکردنی سنووره‌کانی مه‌عریفه‌ و ئاقاره‌کانی ناسینی مرۆڤ؛ ئاماژه‌ به به‌رسازدراویی و به‌رهه‌مهێنراویی جیهانی واقیع بوو، به‌و واتایه‌ی که سیسته‌می‌هه‌ستی و هه‌بوون ناتوانرێ له گشتێتی و ته‌واومه‌ندیدا بنوێنرێ. به‌م پێیه جیهانی واقیع له‌سه‌ر هێڵه‌کانی تێگه‌یشتنی سنوورداری سووژه‌ی ناسێنه‌ر به‌رهه‌م ده‌هێنرێت؛ و ئه‌م بڕیاره چییه‌تی و شوناسی مرۆڤ و جیهان تووشی گۆڕانکارییه‌کی بنه‌مایی ده‌کات. له سه‌ده‌ی بیسته‌مدا لێگه‌ڕان به‌دوای سنووره‌کانی تێگه‌یشتنی مرۆڤ رێگای به‌ره‌و مه‌ڵبه‌ندی زمان راکێشا و “وه‌رچه‌رخانی زمانی”(language turn)، ئاڵترناتیوێکی شیاوی بۆ مه‌رجه‌عی سه‌ره‌کی فه‌لسه‌فه‌ی کلاسیک واته “زه‌ین” دۆزییه‌وه. زمان که به وته‌ی‌هایدگێر خاوه‌نی هێزی «شێوازبه‌خشینی جیهان»(world-forming power)ه و «وتنێکه که جیهان ده‌خاته جووڵه‌وه»(راتال، ۹۲، ل۱۲۸&132)؛ چوارچێوه‌ێه‌کی شیکارانه‌ی بۆ لێکۆڵینه‌وه له‌سه‌ر چۆنییه‌تی بیچم‌گرتن و شێوازمه‌ندکردنی شوناسی مرۆڤ هێنایه ئاراوه. پێکهاته‌خوازان و پاش‌پێکهاته‌خوازان و هه‌روه‌ها به‌رسازدراوخوازانی کۆمه‌ڵایه‌تی له لێکدانه‌وه‌ی جیاوازدا له‌سه‌ر ده‌وری زمان له پێکهێنانی “واقیع”دا؛ جه‌ختیان کردووه و به ره‌تکردنه‌وه‌ی پێناسه‌ی بێلایه‌نانه و که‌ره‌سه‌مه‌ندانه له زمان، ئاسۆیه‌کی تازه‌یان له پێوه‌ندی نێوان زمان و بواره‌کانی‌ ئه‌ندێشه و کردار(action) کردۆته‌وه. ئاماژه‌دان به‌و راستییه‌ی که زمان و چۆنییه‌تی واتاسازیی زمانی،‌هاوگرتووی پێکهاته کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کان و میکانیزمه‌کانی ده‌سه‌ڵات کردار ده‌نوێنێ و به‌شێوه‌یه‌کی به‌ڕێوه‌به‌رانه(performative) له فۆرمپێدان و به‌رسازدانه‌وه‌ی ئه‌و پێوه‌ندییانه‌دا هه‌ڵده‌سووڕێت؛ ده‌وری جینسسیه‌تی رێزمانی(grammatical gender) و وه‌سف و ده‌سته‌واژه‌ی ره‌گه‌ز-ته‌وه‌رانه‌ی نێو پانتایی زمانی به‌رجه‌سته کرده‌وه. ئه‌گه‌ر زه‌که‌ر-جه‌مسه‌ر(phallocentric)ی، تایبه‌تمه‌ندی کۆی ژیاری مرۆڤایه‌تی پێکده‌هێنێت که‌وایه هه‌موو زمانه‌کان(که‌م تا زۆر)؛ خاوه‌نی میکانیزمێکی رێزمانی و ده‌سته‌‌واژه‌یی زه‌که‌ر-ته‌وه‌رانه‌ن و به‌و پێیه پێوه‌ندییه‌‌کانی پیاوسه‌روه‌ری له واتابه‌خشین و نه‌زمی‌ده‌ربڕین(expressive order)دا به‌رهه‌م ده‌هێنرێنه‌وه.

پیاوسه‌روه‌ری[۱](patriarchy) که چه‌مکی به‌رئاماژه‌ی زۆربه‌ی ره‌وته فێمێنیستییه‌کان له هه‌ڵسه‌نگاندنی نابه‌رابه‌ری ره‌گه‌زی و هه‌ڵاواردنی جینسی نێۆ کۆمه‌ڵگا جیاوازه‌کاندایه؛ له درێژایی مێژوودا وه‌کوو شێوازی زاڵ و سه‌رچه‌شنی یه‌که کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کان ده‌وری نواندوه. «”پیاوسالاری” سیسته‌مێک له پێکهاته و کاروکرده کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانه که تێیدا ژنان له‌ژێر ده‌سه‌ڵات، سته‌م و چه‌وسانه‌وه‌ی پیاواندا ده‌ژین.»(والبی، له زاری گیدێنز،۸۸، ل۱۷۰)

(more…)

شەوی یەڵدا لە کوردەواری

2017/01/06

yeldaڕەسووڵ بۆسکێنی

شەوی یەڵدا یان شەوی چلەی گەورە درێژترین شەوی ساڵە، دەکەوێتە نێوان ٢٠ و ٢١ی کانوونی یەکەمی ساڵی زاینی، ئەم شەوە ھەر لە خۆرئاوا بوونی ڕۆژی ٣٠ سەرماوەز تا دەگاتە ھەڵاتنی خۆر لە بەیانی ڕۆژی ١ی بەفرانبار دا درێژەی ھەیە، لەو کاتەدا ھەردوو بورجی کارژۆڵە و کەوان لەیەکتری تێدەپەڕن، لەنیوەی باکوری گۆی زەوی بەھۆی ھەڵکەوتەی جوگرافیەوە بەئاراستەی پێچەوانەی خۆر دەچەمێتەوە، بۆیە ماوەی بەریەک کەوتنی تیشکی خۆر دەکەوێتە ئەوپەڕی کەمی، لەدوای ئەمەوە چی تر شەو درێژ نابێت، بەڵکو دووبارە ڕۆژ بەرە بەرە درێژ دەبێتەوە و تیشکی زێڕینی بەسەر زەوی دا بەخش دەکات.
ئەمە ھاوکاتە لەگەڵ کودەتای زستان بەسەر پایزدا یان گۆڕانی کەش و ھەوا بەم ھۆیەوە ڕۆژ درێژتر دەبێت و شەو کورت تردەبێتەوە، لەلایەکەوە وەرزی خەزان و ماتەمینی سروشت بەسەر دەچێ، لەلایەکی تریش سەرەتا و دەرکەوتنی وەرزی سەرما و سۆڵە، بەفر و کڕێوە، بەستەڵەک و سەھۆڵبەندانە، لەکاتێکدا مرۆڤ گیرۆدەی تووڕەیی سروشتە، چاوەڕێی وەرزی بەھار و گوڵ و گوڵزار و سەرلەنوێ ژیانەوەی سروشت و نوێ بوونەوەی ژینگە و گیانەوەرە، ھەر لە کۆنەوە ئەم دیاردە سروشتیە لەسەر خەڵکانی کەونارا و پێشینان کاریگەریەکی قوڵی داناوە و ئەو شەوەیان بەواتای زاڵ بوونی ڕووناکی بەسەر تاریکیدا ئاماژە کردووە، پیرۆزی و سەرکەوتنی ڕووناکیان بەسەر تاریکیدا بە جێژن گێڕاوە، ھەتا سەرکەوتنی مێھر و تێکشکاندنی ئەھریمەن بەچاوی خۆیان ببینن، لەناو زۆر لەنەتەوەکانی ڕۆژھەڵات ئەم جەژنە بەڕێوە دەچێت، بەڵام ھەریەک لەنەتەوەکان لەژێر ناوی جیا و بەشێوەی جیاواز یادی دەکەنەوە.   (more…)

مام ڕەسووڵ و مام ڕێوییەکەی #شەختان

2016/12/29

mam-resul-1

پیرانشارنیوز: یەک دوو حەوتوو لەمەوبەر، ڤیدیۆیەک لە تۆڕەکۆمەڵایەتیەکاندا بڵاوبۆوە کە تێیدا چەند کەس، لە یەکێک لە گوندەکانی پیرانشار، دەوری ڕێوییەکیان دابوو و بە جورمی ئەوەی کە گۆیا ئەو ڕێوییە چەند جار زەفەری بردۆتە کۆختەی مام ڕەسووڵ ناوێک و کەڵەشێر و مریشکی لێ ڕفاندووە. مام ڕەسووڵ ئەوجار نەهێشتووە مام ڕێوی بگاتە ئامانج و گرتوویەتی و لەبەرچاوی کامێراکان خەریکە کوردگوتەنی بە بڕینی گوێی، ئەتکی دەکا. ڕێوی داماو، ئەتک دەکرێ، گوێی دەبڕدرێ و پاش ئازارێکی زۆر بەرەڵا دەکرێ. دیار نییە چارەنووسی مام ڕێوییەکەی شەختان بەکوێ گەیشت بەڵام بڵاوبوونەوەی ڤیدیۆی ئازاردان و گوێبڕینی ئەو ڕێوییە، دژکردەوەیەکی بەرفراوانی چالاکانی ژینگەپارێز، ئاژەڵدۆست و بگرە دژکردەوەی توندی غەیرەکوردە دژەکوردەکانی چاوەڕوانی بیانووی بەدوای خۆیدا هێنا. یەک بە فارسی نووسیبووی کوردە وەحشییەکان، ڕەحم بە ئاژەڵانیش ناکەن، ئەوی دیکە نووسیبووی ئاخ مام ڕێوی، خۆزگە ڕێت دە شەختان نەکەوتبا و ئەوی تر نووسیبووی مام ڕەسووڵ دەبێ وەک ڕێوییەکە گوێی ببڕدرێ.

لێرەدا بەهیچ شێوە نامهەوێ قوورسایی باری تاوان لەسەر شانی مام ڕەسووڵ سووک بکەمەوە بەڵام ناشتوانم نەڕشێمەوە بەسەر ئەو هەمۆ بەناو ئاژەڵدۆستە درۆزنە و دووڕوویە کە هاوکات لەگەڵ ئەوەی هاواردەکەن کە دەبێ مام ڕەسووڵ لەسەر ئازاردانی ئەو ئاژەڵە سزا بدرێ و گوێی ببڕدرێ، خۆیان خەریکە پارووی چەور لە خۆرشتی پڕ گۆشتی کەڵەشێر و مامر دادەگرن یا خەریکە قاشە تەمامەتە بۆ پارووە کەبابەکەیان ڕیزدەکەن. ئەوان کەسانێکن کە شەو و ڕۆژ گۆشتی ئاژەڵ دەخۆن هەر چاوچنۆکی و حەزی لەبن نەهاتوویی گۆشتخۆری ئەوان و هاوپیاڵەکانیانە کە دەشت و سەحرای کوردستانی لە مامر و کەو و بگرە بەراز و کەڵەکێوی بەتاڵ کردووە. ئەوان هەمان کەسن کە لە بەرانبەر کوشتنی کۆڵبەرەکاندا بێدەنگن کەچی لەسەر کوژرانی ئەسپەی کۆڵبەرە کوژراوەکان دێنەگۆ. ئەوان کەسانێکن بێدەنگن لە بەرانبەر ویشکبوونی گۆلی ورمێ کە لە پەراوێزیدا بە میلیۆنان جۆر ماسی و ماسیگرە و بۆق و باقۆ و مراوی و ئارتیمییا و هتد کۆتاییان دێ کەچی مرتەقیان نایە. هەر لەناو ئەمانەیدا کە هاواریان دەکرد، وا موسیبەتا، کوردە وەحشییەکان، ڕێویان بە کەژ و کێوی مەملەکەتەکەمانەوە نەهێشت، بێدەنگن لە بەرانبەر قەبرخەوەکانی شەقامەکەی پشت ماڵی خۆیان، بێدەنگن لە بەرانبەر لەسێدارەدانی ئەو ژینگەپارێزەی بۆ پاراستنی ئاژەڵان، بەهەڵە، ڕاوچییەکی قاچاخچی کوشتبوو، بێدەنگن لە بەرانبەر قەتڵوعامی سەگە بەرەڵاکانی شار لە لایەن شارەدارییەکەیانەوە و بێدەنگن لە بەرانبەر کوشتنی مرۆڤی کورد بەدەست جەللادانی تارانەوە.

مام ڕەسووڵ تەنیا قوربانی ئەو کامێرایەیە کە دیمەنی گوێبڕینی ڕێوییەکەی گرت و بڵاویکردەوە دەنا کێ هەیە نەزانێ گوند نییە لە کوردستان کە ڕۆژانە تێیدا فەرخە سەگی چاونەپشکووتووی دێڵی تازەترەکیو بە مردووی نەخرێنە ژێر گڵ؟ کێ هەیە نەزانێ کە بە هەزاران گوێدرێژی بەستەزمان، پاش ئازار و کارلێکێشانی هاوینە، بە زستانان بەرەڵا نەکرێن؟ و کێ هەیە نەزانێ سەگ نییە لە کوردستان گوێی نەبڕابێ و کلکی قووڵە نەکرابێتەوە؟

خۆلاسە، مام ڕەسووڵ قوربانی ڕوانینی ڕەواڵەتی ئێمە بۆ ئاژەڵدۆستییە دەنا کێ هەیە نەزانێ مام ڕەسووڵ و مام ڕەسووڵەکان، هەموو تەمەنیان لە بەخێوکردن و خزمەتکردن بە مەڕ و مانگا و کەڵەشێر و مریشک و قەل و هتد تێپەڕکردووە؟

با مرۆڤ و ئاژەڵ و گیا و گۆڵی نیشتمانمان خۆش بوێ. با فێر بین ڕێز لە سروشت بگرین. بەر لە هەمووی ئەمانە، با فێربین لەگەڵ خۆمان و لەگەڵ یەکتر و لەگەڵ سروشت درۆ نەکەین.

تێبینی: مام ڕەسووڵ، پەشیمانبوونی خۆی لەم کارەی ڕاگەیاندووە، داوای لێبوردنی کردووە، خۆی ڕادەستی بەرپرسانی پێوەندیدارکردووە و خۆزگە دەخوازێ کە قەت کاری وای نەکردبا. هەموو باوکانی ئێمە وەک مام ڕەسووڵن، با کەس خۆی نەکا بە پەپوولە.

شەو- سەید کامیل ئیمامی

2016/11/29

بە دەنگی حەسەن زیرەک، گوێ لەم گۆرانییە بگرە

نووری ڕوخسارت وەدەرخە! دەردی بێدەرمانە شەو
زوڵمەتی زوڵفت لەسەر ڕووتە، لەڕۆژ میوانە شەو

دوێ، شکور مەردانە من ڕێم بردە ناو زولفی ڕەشت
تا بزانن ئەهلی مڵکی دڵ، قەڵای مێردانە شەو

هەر لە مەغریب تا بەیانی بێ وچان دێت و دەچێ
هەر لە دووی خورشیدی خاوەر وێڵ و سەرگەردانە شەو

قەدری شەو چا بگرە عاشق! شەمع و پەروانە دەڵێن
سۆز و گریەی شەمعی هەر شەو، سووتنی پەروانە، شەو

کوێر ونابینایە ئێستا کەو لە داخی ڕۆژی ڕووت
بۆیە ڕەش پۆش و فەقیر و مات و بەستەزمانە شەو

عاشق و مەعشووق لە ڕۆژدا خۆ دەپارێزن لە خەڵک
گەر پەنای چاکت دەوێ بۆ ئەو دووە، بڕوانە شەو

هەستە کامیل! بەستە سستی دەی بڕۆ لێی راکەوە
تا وڵات بێ دەنگ وباسە، تا لە ڕۆژ میوانە شەو